Verkiezingsprogramma

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een partijprogramma is een document van een politieke partij, waarin deze haar standpunten en plannen bekendmaakt. Een partijprogramma dat met het oog op bepaalde verkiezingen wordt geschreven, wordt een verkiezingsprogramma genoemd.

Verkiezingsprogramma's kunnen worden opgesteld voor verkiezingen op elk niveau: nationaal, gewestelijk, Europees, provinciaal, gemeentelijk, enzovoort.

Verkiezingsprogramma's kunnen mensen helpen om bij verkiezingen hun keuze te bepalen, maar kiezers laten ook andere overwegingen meespelen, zoals de prestaties van politici in het verleden en de persoonlijkheid van een kandidaat.

Verkiezingsprogramma's bestaan al zo lang als er politieke partijen zijn. Toen de eerste politieke partij van Nederland, de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) werd opgericht in 1879 publiceerde de voorman van deze partij, Abraham Kuyper, de ideeën van deze partij onder de titel 'Ons Program'.

Beginselprogramma en verkiezingsprogramma[bewerken]

De meeste partijen hebben zoiets als een beginselprogramma, waarin ze hun algemene politieke opvattingen beschrijven. Als er verkiezingen worden gehouden, worden de concrete plannen uitgewerkt in een verkiezingsprogramma.

In een beginselprogramma staat bijvoorbeeld dat het milieu altijd de hoogste prioriteit moet hebben en in een verkiezingsprogramma zou kunnen staan dat Luchthaven Schiphol de komende vier jaar niet mag uitbreiden.

Inhoud[bewerken]

In een verkiezingsprogramma komen meestal de diverse onderdelen van de begroting van de regering, (economie, defensie, onderwijs, gezondheidszorg, enzovoort) aan de orde.

Een verkiezingsprogramma bevat gewoonlijk allerlei beloften. Bijvoorbeeld, "Wij zullen de overlast van criminelen hard aanpakken".

Als een partij een concrete belofte niet nakomt, is er sprake van 'kiezersbedrog'.

Beoordeling[bewerken]

Als de verkiezingsprogramma's bekend zijn, zullen journalisten, deskundigen, en allerlei belangengroepen hun commentaar geven op de programma's.

In Nederland worden de financiële hoofdstukken van de verkiezingsprogramma's standaard doorgerekend door het Centraal Planbureau (CPB). Het CPB geeft een prognose van de gevolgen van de plannen voor de economie en de werkgelegenheid.

Op stemwijzer.nl en kieskompas.nl kan men met behulp van een vragenlijst nagaan welk verkiezingsprogramma het beste met de eigen standpunten overeenkomt.

Verkiezingsmateriaal[bewerken]

Een verkiezingsprogramma kan een omvangrijk document zijn. Daarom komen de partijen ook met verkiezingsfolders en dergelijke, die een verkorte weergave van de verkiezingsprogramma's bevatten. Kranten publiceren vaak een overzicht van de hoofdpunten van alle programma's.

Na de verkiezingen[bewerken]

Als partijen proberen een regeringscoalitie te vormen, zullen ze proberen zo veel mogelijk onderdelen van hun verkiezingsprogramma opgenomen te krijgen in het regeerakkoord. Als de programma's van de coalitiepartijen tegenstrijdige punten bevatten, moeten ze natuurlijk een compromis sluiten. Slechts een deel van het programma kan dan gerealiseerd worden.

Als een partij de absolute meerderheid heeft gehaald, wat in Nederland en België eigenlijk nooit voorkomt, is het verkiezingsprogramma meteen het programma van de nieuwe regering.

Voorbeelden[bewerken]

Verkiezingsprogramma's krijgen vaak een pakkende titel mee. Hieronder staan de titels van een aantal verkiezingsprogramma's uit 2003:

Partij Titel van het programma
CDA Betrokken samenleving, betrouwbare overheid
VVD Ruimte, Respect & Vooruitgang
PvdA Samen voor de toekomst
GroenLinks Overvloed en onbehagen
SP Eerste weg links
D66 Toekomst in eigen hand
ChristenUnie Samen leven naar Bijbelse waarden
SGP Tot Uw Dienst
NCPN Gewoon communisten stemmen!
PvdT De Partij van de Toekomst staat voor positiviteit
AVD Een door Fortuyn geïnspireerde partij

Hieronder staan de titel van de verkiezingsprogramma's van de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni 2010:

Partij Titel van het programma
VVD Orde op zaken
PvdA Iedereen telt mee
PVV De agenda van hoop en optimisme
CDA Slagvaardig en samen
SP Een beter Nederland voor minder geld
D66 Anders Ja
GroenLinks Klaar voor de toekomst
ChristenUnie Vooruitzien
SGP Daad bij het Woord
PvdD Recepten voor mededogen en duurzaamheid
Trots op Nederland Vertrouwen en handhaven
Heel NL Tijd voor vertrouwen
Lijst 17 Lijst 17 leef(t) met lef
Partij één Kansen voor iederéén
Partij voor Mens en Spirit Bruggen bouwen naar een nieuwe wereld
Piratenpartij Kennis is macht

(Verkiezingsprogramma's zonder titel of met een onbekende titel zijn in bovenstaande tabellen weggelaten)