Wouter van der Weijden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Wouter van der Weijden is een Nederlandse bioloog en natuurbeschermer. Hij was verbonden aan de afdeling Milieubiologie van de Rijksuniversiteit Leiden en diverse milieugroepen. Sinds 1980 is hij directeur van de Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu.

Maatschappelijke natuurbescherming[bewerken]

Van der Weijden maakte in de jaren 70 en 80 deel uit van een beweging die de natuurbescherming 'maatschappelijker' wilde maken, volgens de Functionele Natuurvisie. Hij had oog voor de maatschappelijke aspecten van natuurbescherming en zocht naar oplossingen om uit de gepolariseerde verhouding tussen natuurbeschermers en boeren te komen. Zijns inziens diende de landbouw zodanig te veranderen dat deze een geïntegreerd karakter krijgt, ofwel leidt tot én productie, én gezond voedsel, én rijke natuur én een mooi landschap. Daarmee zou ook het schrikbeeld van natuurreservaten als eilandjes in een grote cultuursteppe op afstand worden gehouden.

CLM[bewerken]

Om zijn visie naar de praktijk te vertalen richtte Van der Weijden samen met anderen de Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu op. Daar werd hij directeur onderzoek en ontwikkeling. Nadat in 2001 CLM Onderzoek en Advies werd verzelfstandigd, bleef hij directeur van de Stichting CLM en richtte hij zich onder meer op innovatie, bemiddeling en debat op terreinen zoals landbouw/natuur, veehouderij/klimaat, de koe in de wei, diergezondheid en biologische invasies. Eén van de thema's waar hij zich mee bezighield en -houdt was behoud van de koe in de wei. In 2000 sloeg hij in een artikel in NRC Handelsblad alarm over het feit dat steeds meer veehouders hun koeien het hele jaar op stal houden. In 2013 waarschuwde hij samen met Herman Wijffels, Geert Mak en anderen dat deze ontwikkeling zou gaan versnellen door de beëindiging van de melkquotering in 2015. Of dat ook het geval is, is nog niet duidelijk.

Platform LIS[bewerken]

Van 2002 tot april 2014 was Van der Weijden voorzitter van het de Stuurgroep Technology Assessment, later omgedoopt in het Platform Landbouw, Innovatie en Samenleving (LIS), een onafhankelijk gepositioneerd adviesorgaan van het ministerie van Landbouw (later Economische Zaken). Dat Platform bracht rapporten en adviezen uit over uiteenlopende thema's, zoals voedselkwaliteit, de toekomst van de bollenteelt en de melkveehouderij, het dierziektebeleid, de komende schaarste van fosfaat en micronutriënten, de kwetsbaarheid van de Europese landbouw voor calamiteiten en de geopolitiek van agrarische grondstoffen.

Onderscheiding[bewerken]

Op 27 april 2012 ontving hij uit handen van demissionair minister van Economische Zaak, Landbouw en Innovatie Maxime Verhagen de onderscheiding behorende bij de rang van Ridder in de Orde van Oranje-Nassau vanwege zijn aanhoudende, constructieve en onafhankelijke bijdrage aan een duurzame landbouw.

Uilen en gierzwaluwen[bewerken]

In de jaren 70 ontdekte Van der Weijden gedurende zijn biologiestudie, op suggestie van zijn hoogleraar Karel Voous, dat de geluiden van uilen inzichten kunnen geven in hun verwantschappen (Van der Weijden 1975) en hun taxonomische status (Van der Weijden 1973a, 1973b, 1974). Hij werkte daarbij samen met de Amerikaan Joe T. Marshall, die dezelfde benadering toepaste op Aziatische en Amerikaanse uilen (Marshall 1978). Van der Weijden's onderzoek droeg bij aan de latere splitsing van de dwergooruilen van de wereld in de genera Otus (Oude Wereld) en Megascops (Nieuwe Wereld). Ook droeg het bij aan de splitsing van de Afrikaanse witwangdwergooruil in de noordelijke soort Otus leucotis en de zuidelijke soort Otus granti. Zijn werk wordt nog altijd geciteerd, zoals in 2013 bij de beschrijving van de Rinjani dwergooruil Otus jolandae, ontdekt op het Indonesische eiland Lombok (Sangster e.a. 2013). In 1971 ontdekte Van der Weijden zelf, eveneens aan de hand van geluid, een nieuwe uilensoort voor Senegal: de Afrikaanse bosuil Strix woodfordi. In 1973 inventariseerde hij de gierzwaluwen van Amsterdam en ontdekte daarbij in welk type daken zij bij voorkeur broeden (Van der Weijden 1974b). Omdat dat daktype op zijn retour was als gevolg van stadsvernieuwing, sloeg hij in het blad Vogeljaar en in de pers alarm over de toekomst van de populatie. Dat had wel enig effect, maar onvoldoende, want de achteruitgang ging door tot de dag van vandaag, in elk geval in de binnenstad en de 19e-eeuwse wijken. Wel bleken gierzwaluwen in staat om daken in nieuwere wijken te koloniseren, maar vooralsnog in veel lagere dichtheden.

Publicaties[bewerken]

Van der Weijden publiceerde meer dan 100 artikelen in wetenschappelijke tijdschriften en vooral agrarische vakbladen en dagbladen. Ook schreef hij ruim honderd columnns in de landbouwbladen Nieuwe Oogst en Boerderij. Daarnaast publiceerde hij samen met anderen enkele boeken. Gingen de eerste publicaties vooral over uilen, de latere gingen vooral over de relatie tussen landbouw en natuur/milieu, maar ook bijvoorbeeld over biologische globalisering. Enkele publicaties zijn, chronologisch gerangschikt:

  • Weijden, W.J. van der (1973a). Geographical variation in the territorial song of the White-faced Scops Owl Otus leucotis. Ibis 115, p. 129-131.
  • Weijden, W.J. van der (1973b). Vocal affinities of the African and European Scops Owls Otus scops (Strigidae). Bulletin de l'Institut français d'Afrique Noire, 35 série A, No. 3, pp. 716-722.
  • Weijden, W.J. van der (1974a). Vocal affinities of the Puerto Rican and Vermiculated Screech Owls (Otus nudipes and Otus guatemalae). Ibis 116, pp. 369-372.
  • Weijden, W.J. van der (1974b). Gierzwaluwen van Amsterdam in gevaar. Het Vogeljaar 22, pp. 765-770.
  • Weijden, W.J. van der (1975). Scops and screech owls: vocal evidence for a basic subdivision in the genus Otus (Strigidae). Ardea 63, pp. 65-77.
  • Weijden, W.J. van der & H.Gin (1973). Owl voices. In: Burton, JA (ed.) Owls of the World, their evolution, structure and ecology, Peter Lowe, London, pp. 201-209.
  • Weijden, W.J. van der m.m.v. G.J. Baaijens, P.E. de Jongh, W.J. ter Keurs, H.A. Udo de Haes & A.N. van der Zande (1977). Het dilemma van de nationale landschapsparken. Reeks “Natuur en Milieu” nr. 9, Stichting Natuur en Milieu.
  • Weijden, W.J. van der, W.J. ter Keurs & A.N. van der Zande (1978). Nature Conservation & agricultural policy in the Netherlands. Ecologist Quarterly, Vol. 1, pp. 317-335.
  • Zande, A.N. van der, W. J. ter Keurs & W.J. van der Weijden (1980). The impact of roads on the densities of four bird species in an open field habitat – evidence of a long distance effect. Biological Conservation 18, pp. 299-231.
  • Weijden, W.J. van der e.a. (1984). Bouwstenen voor een geïntegreerde landbouw, WRR, Den Haag.
  • Schans, F, van der & W. van der Weijden (2000). Melkkoe hoort in de wei thuis en niet in de stal, NRC Handelsblad 18 april 2000.
  • Terwan, Paul, Mark Ritchie, Wouter van der Weijden, Gerwin Verschuur & Jan Joanides (2004). Values of agrarian landscapes across Europe and North America. Reed Business Information, Doetinchem.
  • Weijden, W.J. van der, R. Leewis & P. Bol (2007). Biological Globalisation - Bio-invasions and their impact on nature, the economy and public health. KNNV Publishing, Utrecht.
  • Weijden, Wouter van der, Paul Terwan & Adriaan Guldemond (eds) (2010). Farmland Birds across the World. Lynx Ediciones, Barcelona.
  • Wijffels, Herman. Jan Cees Vogelaar, Geert Mak, Joris Lohman & Wouter van der Weijden (2013). Hoe de koe uit de wei van Jorwerd zal verdwijnen, NRC Handelsblad 12 november 2013.
  • Veerman, Cees, Herman Wijffels, Sjaak Hoogendoorn & Wouter van der Weijden (2014). Nederlandse koe dreigt het haasje te worden, Trouw 4 november 2014.
  • de Snoo, G.R., Th.C.P. Melman, F.M. Brouwer, W.J. van der Weijden & H.A. Udo de Haes (2016, 2e druk 2017). Agrarisch natuurbeheer in Nederland - Principes, resultaten en perspectieven. Wageningen Academic Publishers.

Bronnen[bewerken]

  • Bleumink, H. P. Leendertse, A. Guldemond, E. Hees, G. Kuneman & F. van der Schans (2011). Dwars denken, samen doen, Een kleine schets van vijftig jaar landbouw en milieu (1971 – 2021), CLM, Culemborg.
  • Marshall, J. T. (1978). Systematics of smaller Asian night birds based on voice. LP and booklet. Ornithological Monographs 25, pp. 1-58.

http://www.clm.nl/nieuws/ridderorde-wouter-van-der-weijden

  • Sangster, G, King, B.F., Verbelen, P. & Trainor, C.R. (2013). A New Owl Species of the Genus Otus (Aves: Strigidae) from Lombok, Indonesia, PLoS ONE 8 (2), p. 53712.
  • Windt, H. J. van der (1955). En dan: Wat is natuur nog in dit land? Natuurbe­scherming in Nederland 1880-1990, Boom, Amsterdam/Meppel (Ook verschenen als proefschrift RU Groningen 1995).