Zeepkruid

Zeepkruid
Taxonomische indeling
Rijk:	Plantae (planten)
Stam:	Embryophyta (landplanten)
Klasse:	Spermatopsida (zaadplanten)
Clade:	Bedektzadigen
Clade:	'Nieuwe' tweezaadlobbigen
Clade:	Geavanceerde tweezaadlobbigen
Orde:	Caryophyllales
Familie:	Caryophyllaceae (anjerfamilie)
Geslacht:	Saponaria (zeepkruid)
Soort
	Saponaria officinalis; L. (1753)
	Afbeeldingen op Wikimedia Commons
	Zeepkruid op Wikispecies
Portaal	Biologie

Zeepkruid of gewoon zeepkruid (Saponaria officinalis) is een plantensoort uit de anjerfamilie (Caryophyllaceae).

Etymologie

De geslachtsnaam Saponaria verwijst naar de giftige stof saponine die de plant bevat, vooral in de wortel, en die gaat schuimen bij contact met water. De soortaanduiding officinalis geeft aan dat de plant medicinaal werd gebruikt.

Determinatie

Zeepkruid is een overblijvende, kruidachtige plant die een hoogte kan bereiken tot 70 cm. De langwerpige bladeren zijn tegenoverstaand. De bloeitijd loopt van mei tot september. De roze bloemen zijn met vijf tot tien stuks in een scherm of tros gerangschikt. De vijf kroonbladen per bloem zijn niet uitgerand. De roodachtige kelkbladen zijn tot een buis vergroeid.

Ecologie

Zeepkruid groeit onder hagen en in wegbermen, op ruderale terreinen, vooral op zandgrond.

Syntaxonomie

In de syntaxonomie staat zeepkruid te boek als kensoort voor de kweekdravik-associatie (Bromo inermis-Eryngietum campestris).

Verspreiding

Het verspreidingsgebied van zeepkruid strekt zich uit vanaf het zuiden van Europa tot in het westen van Siberië.

Toepassingen

Zeepkruid bevat saponinen, inwendig gebruik moet daarom met voorzichtigheid gebeuren. Bij overdosering kunnen misselijkheid, diarree en eventueel braken optreden.

De plant werd gebruikt tegen ontstekingen.

De wortels van de plant werden vroeger gebruikt om wasgoed te bleken. Een aftreksel van de wortels werd daartoe schuimig geklopt en het schuim werd gesprenkeld over het wasgoed dat op een bleekveld uitgespreid lag. Na droging in de zon werd het gedroogde schuim afgeborsteld. Er is echter in oude geschriften niets te vinden over deze toepassing.

Wel staat zeepkruid al eeuwen bekend om zijn waskracht, vooral gebruikt bij tere stoffen en bij het verwijderen van vetvlekken. (Culpeper's Complete Herbal uit de 17e eeuw, Flora Batava uit 1800.) Vandaar de naam.

Zeepkruidwortelextract is een ingrediënt van halva, een zoete versnapering die gemaakt is van sesampasta met suiker.