Amelisweerd
 |
|
  |
|
|
|
|
| Land | Nederland |
| Coördinaten | 52°4'N 5°10'O |
Amelisweerd is een landgoed bij Bunnik, ten oosten van de stad Utrecht. Het landgoed ligt aan de Kromme Rijn tussen Utrecht en Bunnik en grenst aan het landgoed Rhijnauwen.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Amelisweerd wordt indirect voor het eerst genoemd in 1224 met de vermelding van Amelis de Insula, wat de Latijnse variant is van Amelis uit de Weerd. Vermoedelijke hield deze Amelis een waard langs de Kromme Rijn in leen van het Utrechtse kapittel van Oudmunster en gaf hieraan zijn naam.
Later werd het landgoed in drieën gedeeld. Twee delen vormen het huidige Oud-Amelisweerd; het derde deel vormt Nieuw-Amelisweerd.
[bewerken] Oud-Amelisweerd
 Zie Oud-Amelisweerd voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Oud-Amelisweerd werd in 1537 erkend als ridderhofstad. In 1761 kreeg baron Gerard Godard Taets van Amerongen het landgoed in leen van zijn vader. Taets van Amerongen liet een brug over de Kromme Rijn aanleggen en herstructureerde het landgoed tot een park met uitgebreide tuinen. Deze structuur is tegenwoordig nog terug te vinden in het landgoed. in 1770 bouwde hij het landhuis Oud-Amelisweerd als zomerverblijf.
[bewerken] Nieuw-Amelisweerd
| Zie Nieuw-Amelisweerd voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Rond het jaar 1380 volgt een eerste vermelding als ridderhofstad Groenewoude. Nieuw-Amelisweerd werd in 1538 opnieuw bevestigd als ridderhofstad.
[bewerken] Koninklijke residentie
Van 1808 tot 1810 was heel Amelisweerd in het bezit van koning Lodewijk Napoleon Bonaparte. Lodewijk Napoleon was van plan van het landgoed de koninklijke residentie te maken. Zelf zou hij op Oud-Amelisweerd gaan wonen terwijl zijn manschappen op Nieuw-Amelisweerd zouden komen te wonen. Uiteindelijk bracht hij echter slechts acht dagen door in het landhuis Oud-Amelisweerd.
De volgende eigenaren, Paulus Wilhelmus Bosch van Drakenstein en zijn erfgenamen bewoonden het landhuis slechts zelden. Daardoor behield het landhuis zijn oorspronkelijke staat, met onder andere uniek 18e-eeuws Chinees behang in sommige van de vertrekken.[1]
[bewerken] Gemeente Utrecht
In 1951 kwam het landgoed Oud-Amelisweerd in handen van de gemeente Utrecht. Zij kocht het landgoed, inclusief de pachtboerderijen Zonnewijzer en Willegenburg van de familie Bosch van Drakenstein. De gemeente kreeg in 1963 ook Nieuw-Amelisweerd in haar bezit.
Een groep krakers kraakte het landhuis Nieuw-Amelisweerd in 1971. In 1984 is het landgoed gerestaureerd door architect Dr. Ir. E.J. Hoogenberk op initiatief van de oorspronkelijke krakers. Het huis wordt tegenwoordig nog bewoond en telt 17 appartementen.
[bewerken] Protesten tegen snelweg
Plannen voor aanleg van de snelweg A27 door het landgoed leidden tot jarenlange protesten en gerechtelijke procedures. In oktober 1978 vond een grote demonstratie plaats. Uiteindelijk moest in 1982 de Tweede Kamer erover beslissen. Een krappe meerderheid van 71 Kamerleden stemde voor de aanleg, 69 tegen. Een deel van Amelisweerd werd bezet door actievoerders met een tentenkamp en boomhutten, een tactiek die later werd voortgezet door GroenFront!. Het actiekamp werd op 24 september 1982 hardhandig ontruimd door de politie en 465 bomen werden in rap tempo gekapt en omvergeduwd door bulldozers. Op datzelfde moment diende in de rechtbank nog een kort geding dat de kap moest tegenhouden. In de rechtszaal meldde de gemeenteadvocaat dat de laatste boom inmiddels reeds gekapt was. Het kort geding werd daardoor zinloos.[2][3] In 1986 werd de A27 dwars door het westelijke deel van Amelisweerd aangelegd. De protesten hebben wel weten te bereiken dat de kapbreedte voor de nieuwe weg versmald werd van 175 m tot 55 m en het tracé werd verlegd.
In 2008 werd door Rijkswaterstaat de mogelijkheden geopperd voor ofwel een tweede snelweg door Amelisweerd aan de kant van Bunnik, of verbreding van de A27.[4] Dit alles om de doorstroming te bevorderen. Wederom leverde dit hevige protesten op.[5] Ook wordt overwogen om een 500 meter lang ecoduct aan te leggen om het natuurgebied niet aan te tasten.
[bewerken] Tegenwoordig
Tegenwoordig wordt Oud-Amelisweerd beheerd door het Centraal Museum. Het landhuis wordt op Open Monumentendag opengesteld en daarnaast ook gebruikt voor exposities. Beide landgoederen zijn vrij te bezoeken en er is een bezoekerscentrum en restaurant gevestigd in het oude koetshuis naast het landhuis Oud-Amelisweerd. Het huis Nieuw-Amelisweerd is bewoond en niet toegankelijk voor het publiek.
[bewerken] Trivia
- De Utrechtse Koningsweg en de Bunnikse Koningslaan herinneren nog aan Lodewijk Napoleons plannen voor Amelisweerd.
- Er loopt een ééndaagse NS-wandeltocht door Amelisweerd.
- Carice van Houten groeide op in een huisje in Amelisweerd.
Bronnen en noten
Externe links
|
