Artefact (archeologie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Voorbeeld van een artefact: een bronzen Etruskische ex-voto van een kouros. Herkomst: Chiusi. Ca. 550-530 v.C. British Museum, Londen.

Een artefact (Latijn: arte factum - 'kunstmatig gemaakt') is in de archeologie de benaming voor ieder verplaatsbaar^[1]object dat door de mens is vervaardigd, bewerkt en/of gebruikt. Artefacten worden meestal bij opgravingen gevonden. Enkele voorbeelden van artefacten: een vuurstenen vuistbijl, een terracotta amfora, een bronzen fibula, een barnstenen kraal, textiel, een gouden munt, een benen vishaak, etc.

Soms wordt er in de archeologie nader onderscheid gemaakt tussen vondsten op grond van doelbewuste vervaardiging en/of bewerking; artefacten zijn dan die objecten die doelbewust door de mens zijn vervaardigd en/of bewerkt, en ecofacten de objecten die wel met de mens in aanraking zijn gekomen, maar niet door hem zijn vervaardigd. Dit betreft vaak natuurlijke materialen (bijvoorbeeld graanresten).

[bewerken] Onderzoek

De studie van artefacten verschaft veel informatie over het verleden. Niet alleen van het object zelf kan informatie verkregen worden, maar ook van de situatie waarin het gevonden werd: de ligging ten opzichte van andere artefacten, de stratigrafische positie en andere geologische condities verschaffen alle gegevens die bijdragen aan een zo volledig mogelijke reconstructie van het verleden. Om die reden wordt de praktijk van het simpelweg uit de grond trekken van opgespoorde artefacten door amateurarcheologen afgekeurd door de wetenschappelijke wereld.

Archeologen zijn onder andere geïnteresseerd in de ouderdom van artefacten. Het dateren van artefacten aan de hand van andere artefacten, bijvoorbeeld door middel van een typologie (zie aldaar), noemt men relatieve datering.

In de loop der tijd zijn er veel (vaak chemische en natuurkundige) technieken ontwikkeld om verschillende materialen absoluut (= exact) te kunnen dateren. Een bekende dateringsmethode is radiokoolstofdatering (¹⁴C-datering). Hiermee kunnen organische materialen worden gedateerd. Andere technieken zijn dendrochronologie, thermoluminescentiedatering en kalium-argon datering.