Bathseba met de brief van koning David

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bathseba met de brief van koning David
Rembrandt Harmensz. van Rijn 016.jpg
Museum Louvre
Locatie Parijs
Kunstenaar Rembrandt van Rijn
Jaar 1654
Type Olieverf op doek
Afmetingen 142 × 142 cm
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Bathseba met de brief van koning David is een olieverfschilderij van de Nederlandse schilder Rembrandt van Rijn, geschilderd in 1654. Het toont Bathseba die net de brief van koning David heeft ontvangen. Het schilderij bevindt zich in de collectie van het Louvre te Parijs. Het was een van de 583 werken die in 1869 werden nagelaten door dokter Louis La Caze (1798-1869).

David en Bathseba[bewerken]

Het schilderij refereert aan het Bijbelse verhaal van koning David, die zijn oog had laten vallen op de mooie Bathseba. Vanuit zijn woning kon hij haar zien als ze ging baden. Bathseba was echter getrouwd. David loste dit echter op door haar man Uria bewust met de frontroepen ten oorlog te sturen, waar deze later sneuvelde, als verwacht. Nog terwijl haar man aan het front streed liet David Batseba bij zich ontbieden en maakte haar zwanger. Na de dood van haar man kon hij haar huwen en verwekte nog meer kinderen bij haar.

Afbeelding[bewerken]

Rembrandt beeldt Bathseba af met omlaag gericht hoofd[1], tijdens een moment van overpeinzing, vlak voordat ze een bad wil nemen (een bediende wast haar voeten). Ze heeft net de brief gehad warin David haar stelt voor de morele keuze tussen gehoorzaamheid aan de koning en trouw aan haar afwezige echtgenoot. Door zich te concentreren op haar morele dilemma legt Rembrandt de nadruk op het psychologische moment, hetgeen voor die tijd vrijwel zonder weerga was. Daarbij zinspeelt hij nadrukkelijk op de zondigheid van David, die in de Bijbel als zodanig niet expliciet wordt genoemd, met Bathseba als toevallige aanleiding.

De afbeelding van het Bijbelse thema is geheel anders dan tot dan toe gebruikelijk was in de schilderkunst. Waar eerder kunstenaar de nadruk legden op het voyeuristische element van de badende Bathseba die gade geslagen wordt door David, en daarmee door de toeschouwer, valt Rembrants weergave op door het intieme karakter.

Detail van de linkerborst

De zuil op de achtergrond suggereert een groots bouwwerk, mogelijk het paleis van David. Het stevige, zorgvuldig gemodelleerde lichaam wordt tot in de kleinste contouren verkend en is nergens geïdealiseerd. De duisternis lijkt al ingevallen. De donkere achtergrond, met de zachte lichtinstallatie, doet het naakte lichaam des te sterker uitkomen. Onduidelijk blijft of David haar wellicht gadeslaat.

Hendrickje Stoffels[bewerken]

Rembrandts jong overleden vrouw Hendrickje Stoffels stond waarschijnlijk model voor het schilderij.[2] De lichte vervorming van haar linkerborst leidde onder kunsthistorici wel tot speculaties dat ze zou zijn overleden aan tuberculose of borstkanker. Stoffels leefde echter nog negen jaar na voltooing van het schilderij en overleed waarschijnlijk ten gevolge van de pestepidemie van 1863.

Bronnen, noten en/of referenties

Literatuur en bronnen

  • Duncan Bull, Remco Dibbits: Rembrandt - Caravaggio. Rijksmuseum Amsterdam, 2006. ISBN 90-400-9129-3
  • (nl) Gerson, Horst, De schilderijen van Rembrandt, ICOB, 1980 ISBN 90-6113-087-5.

Externe links

Noten

  1. Röntgenfoto's hebben aangetoond dat Rembrandt Bathseba eerder met meer opgeheven hoofd had geschilderd. Ook de brief lijkt later te zijn aangebracht. Dit suggereert dat de afbeelding er mogelijk eerder was dan het thema.
  2. Rembrandt gaf zijn modellen niet altijd even sterk gelijkend weer, waardoor niet altijd zeker vast te stellen is om wie het gaat.