Bezemkruiskruid

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bezemkruiskruid
Senecio inaequidens.jpeg
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Campanuliden
Orde: Asterales
Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)
Onderfamilie: Asteroideae
Geslachtengroep: Senecioneae
Geslacht: Senecio (Kruiskruid)
Soort
Senecio inaequidens
DC. (1838)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Het bezemkruiskruid (Senecio inaequidens) is een meerjarige plant uit de composietenfamilie (Asteraceae).

De Nederlandse naam bezemkruiskruid is afkomstig van de vorm van de plant, door de sterke vertakking lijkt hij wat op een omgekeerde bezem. De soortaanduiding inaequidens betekent ongelijke tanden.

Kenmerken[bewerken]

De vaak sterk vertakte plant heeft alle kenmerken van het geslacht Senecio. Hierbinnen valt de soort op door de lange, smalle, 2–5 mm brede, vrijwel ongetande tot onregelmatig getande bladeren, die 3–10 cm lang kunnen zijn. Hiermee onderscheidt de soort zich ook van het moeraskruiskruid (Jacobaea paludosa), die bredere en meer getande bladeren heeft. Ook zijn bij het moeraskruiskruid de blaadjes iets dikker dan bij het bezemkruiskruid. De bladeren van het bezemkruiskruid staan afwisselend, en hebben een geoorde, half-stengelomvattende voet.

De hoogte varieert van 20-110 cm. Aan de basis van de plant treedt verhouting op.

Bezemkruiskruid (Senecio inaequidens) 20050926.jpg

De heldergele bloemhoofdjes zijn 1,8-2,5 cm in doorsnede. Het aantal lintbloemen per bloemhoofdje bedraagt twaalf tot veertien. Stroschubben ontbreken. Er zijn tien of meer buitenomwindselblaadjes.

De bloeiperiode loopt van mei of juni tot en met december. Bestuiving vindt door verschillende insecten plaats. Het aantal zaden dat een plant per jaar produceert, wordt op 10.000 geschat. In de grond kunnen de zaden dertig tot veertig jaar hun kiemkracht behouden. Ontkieming kan bij 14 °C tot 30 °C overdag plaatsvinden. De nachttemperatuur dient in het algemeen boven de 6 °C te liggen. De zaden worden door de wind verspreid.

Verspreiding[bewerken]

Het natuurlijke verspreidingsgebied van de plant ligt in Zuid-Afrika. Daar komt de soort voor in de bergen in het oosten op rotsige hellingen en op met kiezel bedekte beekbodems. Met woltransporten is de plant rond 1900 naar Europa gekomen. De oudste vermeldingen uit Duitsland dateren uit 1890. Na 1900 zijn er verschillende meldingen van de plant in de Benelux, zoals in 1939 bij Tilburg en in 1942 in Breda.

Pas sinds de jaren '70 van de 20e eeuw is de plant aan een opmars bezig. Zowel in België als Nederland is het een sterk oprukkende neofyt.

De soort is nu algemeen aanwezig op ruderale terreinen zoals bouwgronden, langs spoorwegen, in wegbermen, langs slootkanten met een voorkeur voor wat vochtige grond. De plant heeft volle zon nodig en mijdt zinkhoudende bodems. De grond mag zandgrond zijn, maar dan niet voedselarm.

De verspreiding van de afgelopen decennia schijnt te hebben plaatsgevonden vanuit het Middellandse Zeegebied. Via spoorwegen zouden de zaden verder noordwaarts zijn vervoerd. Andere bronnen melden weer een invoer vanuit Zuid-Afrika via België, waaruit ze via spoorwegen noordwaarts verspreid werd.

Uit het verspreidingspatroon in Nederland is wel duidelijk dat de zaden zich via het spoor verspreid hebben. In Duitsland werd de verspreiding zowel langs spoorbanen als langs autosnelwegen geconstateerd. Ze breidt zich anno 2006 verder uit richting Oost-Europa.

Lafuma constateerde in 2004 dat de soort waarschijnlijk twee keer in Europa is geïntroduceerd.

Ze komt nu in grote delen van West- en Midden-Europa voor tot op hoogten rond de 1400 m.

Toepassingen[bewerken]

Zoals vrijwel alle soorten uit het geslacht Senecio bevat de plant pyrrolizidine alkaloïden. Consumptie door mens en dier dient vermeden te worden. De consumptie kan leverbeschadiging tot gevolg hebben.

Ecologie[bewerken]

Bestuiving vindt plaats door insecten.

Door de sterke verspreiding van de laatste jaren wordt ze in een aantal natuurgebieden als een bedreiging gezien van zeldzame oorspronkelijke soorten. Zo wordt de soort in de Vlaamse duinen op een aantal plaatsen actief bestreden.

Externe links[bewerken]

Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Ecologisch tuinieren - Bezemkruiskruid.