Borculo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Borculo
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Borculo Wapen van Borculo
(Details) (Details)
Borculo
Borculo
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Gemeente Vlag Berkelland Berkelland
Coördinaten 52° 7′ NB, 6° 31′ OL
Algemeen
Oppervlakte 55,87 km²
Inwoners (2007) 10.420
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Borculo 1642
Watermolen De Stenen Tafel

Borculo (Nedersaksisch: Borklo) is een stad in de gemeente Berkelland in de Achterhoek, provincie Gelderland. De rivier de Berkel loopt door het centrum van de stad. Het kasteel Borculo (het Hof), waaraan de plaats zijn naam te danken heeft, was de zetel van de Heren van Borculo.

Geschiedenis[bewerken]

In de 12e eeuw worden in schriftelijke bronnen de Heren van Borculo voor het eerst genoemd. Zij waren verbonden aan het Kasteel Borculo, dat omstreeks die tijd gebouwd was op een goed verdedigbare plaats aan de Groenlose Slinge. Bij het kasteel is de nederzetting Borculo ontstaan. Of de nederzetting is genoemd naar de heren van het kasteel, of dat de heren hun naam ontleenden aan het kasteel en/of de nederzetting is onduidelijk. Het is allerminst zeker dat Borculo vanaf het begin aan de rivier de Berkel gelegen heeft, aangezien de oude hoofdstroom aantoonbaar vanaf Haarlo in noordwestelijke richting gelopen heeft. Deze oude bedding heet thans de Bolksbeek. De verlegging van de Berkel is een belangrijke politieke en landschappelijke ingreep geweest. Doel hiervan is de verbeterde verdedigbaarheid van het kasteel geweest.

Er is echter nog een bijzonderheid aan de stichtingslocatie: het kasteel lag op een punt waar drie kerspelgrenzen bij elkaar kwamen: Eibergen, Groenlo en Geesteren. Deze drie kerspels hoorden onder het bisdom Münster. In hoeverre de locatie van strategisch belang voor de handel was, is twijfelachtig. De oude handelsweg vanuit Zutphen naar het oosten liep over de Lebbenbrug en de Heelweg naar Groenlo en raakte Borculo dus niet. Vanuit Deventer liep de oude Hessenweg over Neede, Mallem en Rekken naar Vreden.

Het gebied dat de heren van Borculo bestuurden omvatte aanvankelijk waarschijnlijk slechts het kasteel en een klein gebied daar omheen (Deugenweerd, Dijcke of Dijkhoek en de Waterhoek). In de loop van de Middeleeuwen wisten zij hun gebied en rechten uit te breiden, zodat ook de kerspelen Geesteren, Neede, Eibergen en Groenlo er onder vielen. Als nederzetting bij het kasteel wordt Borculo pas voor het eerst in 1337 genoemd. In dat jaar stichten de heer en vrouwe van Borculo een kapel in die nederzetting, die in 1375 stadsrechten kreeg. Deze stadsrechten zijn alleen bekend uit een document dat in 1590 opnieuw vervaardigd werd, omdat het originele charter bij de stadsbrand verloren was gegaan.

In 1777 werd de heerlijkheid Borculo aangekocht door Prins Willem V van Oranje-Nassau. Daardoor voert de Nederlandse koning Willem-Alexander nog steeds de adellijke titel Heer van Borculo. Zie Titels Nederlandse koninklijke familie.

De rijk van vicarieën (geestelijke stichtingen) voorziene kapel werd in 1509 verheven tot parochiekerk en losgemaakt uit het moederkerspel Geesteren. Tegelijkertijd werd het kasteel Borculo losgemaakt uit het moederkerspel Eibergen en aan de nieuwe parochie Borculo toegevoegd. De gemeente Borculo is ontstaan in 1795 uit de voormalige stad, het kasteel en het schependom Dijcke of Dijkhoek. De gemeente Geesteren is toen ontstaan uit de voormalige voogdij Geesteren, een bestuurlijk district in de Heerlijkheid Borculo.

In 1817 zijn de twee samengevoegd. Op 10 augustus 1925 werd Borculo getroffen door (vermoedelijk) een windhoos met een diameter van één à twee kilometer die grote verwoestingen aanrichtte. Deze ramp wordt vaak de Stormramp van Borculo genoemd en er is nu een museum dat aandacht besteedt aan deze episode in de geschiedenis van het stadje. Tot 2005 was Borculo een zelfstandige gemeente, daarna werd het ten gevolge van een gemeentelijke herindeling samengevoegd met de buurgemeenten Eibergen, Neede en Ruurlo tot Berkelland. Naast Borculo vielen ook Geesteren, Gelselaar, Haarlo en Leo-Stichting onder het voormalige gemeentebestuur.

Foto's[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Beluister

(info)