Windhoos

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een windhoos bij North Platte, Nebraska op 22 mei 2004. De zichtbare slurf is gelijk aan die van de waterhoos.

Een windhoos is een wervelwind (een snel draaiende kolom lucht) die vaak als een trechtervormige slurf onder een onweerswolk zichtbaar is. Vooral in de zomerperiode, maar soms ook in de winter, gaan buien zo nu en dan vergezeld van windhozen. De hoos trekt met de bui mee en kan een spoor van vernielingen achterlaten.

Soms bevat de windhoos objecten die tijdens de tocht over het aardoppervlak zijn opgezogen. De zichtbare slurf bestaat net als een wolk uit waterdruppeltjes. De windsnelheden bij een windhoos kunnen zeer lokaal oplopen tot enkele honderden kilometers per uur en de passage van een hoos gaat gepaard met een enorm lawaai.

Gemiddeld enkele malen per jaar veroorzaken windhozen zeer plaatselijk een enorme ravage. Vaak worden zware windstoten, die ook veel schade aanrichten, aangezien voor windhozen. Of werkelijk sprake is geweest van een hoos kan in de regel pas achteraf worden vastgesteld aan de hand van verslagen van ooggetuigen en de aard van de schade.

Ontstaan[bewerken]

Windhozen zijn moeilijk voorspelbaar, maar de weersomstandigheden waarbij ze het meest voorkomen zijn wel te karakteriseren. De verschillen in temperatuur en vochtigheid tussen de lucht aan het aardoppervlak en op grote hoogte in de atmosfeer moeten heel groot zijn. Bovendien moet op zo'n 10 kilometer hoogte een zeer sterke wind staan (straalstroom). In een dergelijke situatie ontstaan de enorme buienwolken die hozen kunnen bevatten.

In de nazomer en het najaar ontstaan de meeste buien boven de relatief warme zee of meer. Hozen die bij buien boven water optreden en het land niet bereiken worden waterhozen genoemd. Onweersbuien kunnen behalve windhozen en waterhozen ook catastrofale valwinden veroorzaken.

Kracht[bewerken]

De kracht van een windhoos wordt uitgedrukt in de schaal van Fujita: lopend van EF0 voor een lichte tot EF5 voor een catastrofale hoos. De schadeklasse zegt niet alles over het gevaar. In een caravan of tent is men kwetsbaarder dan in een gebouw. Zo waren er op Ameland zowel op 11 augustus 1972 (4 doden) als op 17 augustus 1992 (1 dode) slachtoffers te betreuren toen een windhoos over een camping trok.

Tornado[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Tornado (wervelwind) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een zware windhoos wordt tornado genoemd. De kans dat een gebied in Noordwest-Europa wordt getroffen door een tornado is zeer klein. Tornado's, die in vergelijking met windhozen aanzienlijke schade kunnen aanrichten, zijn hier heel zeldzaam en het gebied waarin ze optreden is meestal niet groter dan een smalle baan van twee tot enige tientallen kilometers lengte en enkele honderden meters breedte. In het Engels wordt het woord tornado overigens op windhozen van alle sterktes toegepast.

Windhozen in Nederland en België[bewerken]

In België komen naar schatting 10 windhozen per jaar voor, terwijl in Nederland er naar schatting zo'n 35 windhozen per jaar voorkomen die soms aanzienlijke schade veroorzaken[1]. In Nederland komt dit neer op 8,4 tornado's per 10.000 km2 per jaar. Ter vergelijking: in Florida bedraagt dit 3,6 tornado's per 10.000 km2 per jaar[2]. In Nederland zijn windhozen hoofdzakelijk zwak in vergelijking met de tornado's die in Amerika voorkomen. Hieronder een aantal voorbeelden van opmerkelijke windhozen in Nederland:

Oldebroek (1987)
  • 1 augustus 1674: De zomerstorm van 1674 richtte grote schade aan in het huidige België en Nederland. In de stad Utrecht ontstond daarin een tornado die een enorme ravage veroorzaakte.
  • 10 augustus 1925: De stormramp van 1925 trok over Brabant, Nijmegen, de Achterhoek en Twente.
  • 1 juni 1927: De stormramp van 1927 trof de Achterhoek.
  • De tornado van 23 augustus 1950: Deze trok over de Veluwe en was waarschijnlijk zwaarder dan de veel bekendere windhoos te Chaam en Tricht van 25 juni 1967.
  • 27 maart 1966: In Winterswijk werd het Winterswijkse Feestgebouw aan de Haitsma Mulierweg verwoest. Ook in de omgeving van het Feestgebouw richtte de windhoos veel schade aan. Aan de Wilhelminastraat, de Groenloseweg en Morgenzonweg waaiden daken geheel of gedeeltelijk weg, zoals het dak van de kantine van voetbalvereniging WVC.[3]
  • De windhozen van 25 juni 1967: Eerst trof een windhoos het Belgische Oostmalle, waarna deze in Nederland in Chaam en Tricht grote vernielingen aanrichtte. In Tricht werd een woonwijk compleet vernield. Er vielen 7 doden, 32 mensen raakten gewond en 500 mensen uit Tricht raakten dakloos. De windhoos wordt door het KNMI betiteld als een van de zwaarste ooit in Nederland.[4] Voor het eerst in de geschiedenis werd er op de ochtend van 25 juni een waarschuwing gegeven voor windhozen tijdens het weerbericht van het radionieuws.
  • De windhozen op Camping Duinoord: Op 11 augustus 1972 trof een windhoos een camping op Ameland waarbij vier doden en ruim 100 gewonden vielen.[5] Deze camping werd hierna nog tweemaal getroffen door een windhoos: op 17 augustus 1992 viel er weer een dode[6] en op 14 september 1997 was er vooral veel schade aan tenten en caravans.[7]
  • Juni 1987: In Oldebroek op de Veluwe trok een windhoos een spoor van verwoesting door de bossen. Vele boerderijen en kassen gingen tegen de vlakte, vee werd meegesleurd en er waren vele gewonden.
  • 3 augustus 1997: Hoogvliet en Spijkenisse werden getroffen door een windhoos, die onder andere over het Ruigeplaatbos trok. Er vielen geen zwaargewonden, wel was er aanzienlijke schade.
  • 9 september 1998: Een windhoos trok vanaf Apeldoorn over Teuge en Twello richting Deventer. Er vielen geen zwaargewonden, maar er was wel veel materiële schade. Onder andere in het Rijsterborgherpark, waar meer dan honderd bomen het loodje legden, werd een ware catastrofe aangericht.
  • 2 juni 2003: Een windhoos trok van Warnsveld en oostelijk Zutphen richting Vorden.
  • 17 juli 2004: In Breda richtte een tornado een ravage aan in de wijken Sportpark, Heusdenhout en Brabantpark. Dakpannen werden van de huizen gerukt en bomen braken als lucifers doormidden.[8]
  • 3 november 2013: In Wijk bij Duurstede richtte een tornado aanzienlijke schade aan in de wijk de Horden en het industrieterrein Molenvliet. Zo vlogen er dakpannen van de daken af en werden bomen ontworteld.
  • 9 juni 2014: In De Moer richtte een krachtige maar korte tornado flinke schade aan. Zo vlogen er tuinhuisjes door de lucht en werden verschillende bomen ontworteld, met schade aan geparkeerde auto's tot gevolg. Er vielen geen gewonden.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • De tekst op deze pagina is gedeeltelijk gebaseerd op een artikel van de website van het KNMI.