Twello

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Twello
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Twello
Twello
Twello
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Gemeente Vlag Voorst Voorst
Coördinaten 52° 14′ NB, 6° 6′ OL
Algemeen
Inwoners 12.537 (per 01-01-2012)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Twello (Nedersaksisch: Twelle) is een dorp met ruim 13.500 inwoners in de gemeente Voorst, in de Nederlandse provincie Gelderland. Het dorp is gelegen in de landelijke omgeving tussen de steden Deventer en Apeldoorn, dicht bij de rivier de IJssel. Tot 2004 was het vooral bekend wegens zijn varkensslachterijen. Het gemeentehuis van de gemeente Voorst ligt in Twello.

Etymologie[bewerken]

In de 14e eeuw heette het Twenlo, maar andere vormen komen ook voor zoals; Twelle, Twelloe, Twelloo, Twenle, Twenlo en Twenloe.

Iedere keer zijn er twee woorden te herkennen namelijk "twee" en "loo", wat zoiets betekent als twee bossen of dubbelbos.

Twello ligt, heden ten dage althans, inderdaad tussen twee bossen en wel aan de ene kant de bossen van de landgoederen 'Grote Noordijk', 'Kleine Noordijk' en 'de Steltenberg' die aan de zuidelijke kant gelegen zijn. Aan de noordelijke kant de bossen van de landgoederen 'het Hunderen', 'de Flierkamp', 'de Dijkhof', 'Kruisvoorde', 'de Parkelaer' en het 'Bruggebosch'.

Geschiedenis[bewerken]

Twello, Sint-Martinuskerk

Door diverse opgravingen in Twello van bewerkt vuursteen en de ontdekking van een urnenveld met kringgreppelgraven kunnen we aannemen dat er al een permanente bewoning in Twello was van ongeveer 1000-500 v.Chr. (einde bronstijd begin van de ijzertijd)

De naam Twello komt het eerst voor in een rekening van de Utrechtse St. Pietersproosdij in 1298. De eerste bewoners waren boeren die land kochten van de graaf van Gelre. Zij hadden kleine akkerbouw en veeteelt-boerderijtjes. Toen men de afwatering en de waterstand beter onder controle had werden de boerenbedrijven steeds groter.

In 1600 was Gelre onderverdeeld in drie kwartieren, waaronder dat van Zutphen (de Graafschap). Het kwartier waar Twello onder viel, het Kwartier van Veluwe, was ook onderverdeeld in schoutambten, richterambten en vrije heerlijkheden.

Het schoutambt Voorst werd bestuurd door een schout en zijn onderschouten. Onder Voorst vielen verscheidene buurschappen, waaronder die van Twello. Andere buurtschappen waren Gietelo, Schadewijk, Silvolde, Terwolde, Tuil en Wilp. Zowel Terwolde als Twello was al in de middeleeuwen een kerkdorp. Wilp dateert van 765, toen Lebuïnus er een kapelletje stichtte.

De ambtsjonkers (schout en onderschouten) vergaderden altijd in de Gietelse brouwerij. Steeds meer mensen trokken naar Twello, zo ook de secretaris van het schoutambt Voorst. Hij bewoonde Huize Kruisvoorde waar later ook de vergaderingen werden gehouden.

Havekes Mölle

Zoals zoveel steden verloor ook Deventer zijn rol als vestingstad. Door de bloeiende handel en nijverheid werd Deventer overbevolkt en uitbreiding was noodzaak. De welgestelden gingen villa's bouwen aan de rand van de stad, waaronder Twello, en gingen er permanent in wonen of gebruikten het als een zomerverblijf.

Al sinds de 15e eeuw heeft Twello een korenmolen. tot 1898 was dat een standerdmolen, maar toen deze bouwvallig werd is besloten tot het bouwen van een stellingmolen. Havekes Mölle aan het Havekespad is nog steeds maalvaardig en wordt door vrijwillig molenaars nog regelmatig in bedrijf gezet.

In de Franse tijd werd Twello een zelfstandige gemeente die op 1 januari 1818 werd toegevoegd aan de gemeente Voorst.

Stedendriehoek[bewerken]

In 2001 hebben de zeven gemeenten Apeldoorn, Brummen, Epe, Lochem, Voorst, Zutphen en Deventer samen met de provincies Gelderland en Overijssel de intentie uitgesproken gezamenlijk beleid te ontwikkelen op fysiek (ruimtelijke ordening, wonen, verkeer, etc.), economisch en sociaal gebied. Twello ligt dicht tegen het geografische middelpunt van deze regio aan.

Station Twello[bewerken]

Station Twello

In december 2006 werd een nieuw station Twello in gebruik genomen, tegelijk met de naburige stations Apeldoorn Osseveld, Apeldoorn De Maten en Voorst-Empe.

Het eerste station van Twello was gebouwd in 1886. Het werd verwoest tijdens oorlogshandelingen in 1944. Hoewel de wachtruimte gespaard bleef, werd in 1947 besloten dat het hele station gesloopt moest worden.

Architectuur Twello[bewerken]

Tegelijk met de aanleg van het nieuwe station in twello is zijn er ook veel nieuwe woningen gerealiseerd rondom het station. De wijken 'het stationskwartier' en 'de veldjes' zijn gerealiseerd door ABC Vastgoed in samenwerking met Habets Stedenbouw, Arnhem en Martien van Osch. Tussen de Veenhuisweg en Voordersteeg zijn de afgelopen jaren ook steeds meer zeer riante villa's ontwikkeld.

Sport en spel[bewerken]

Hieronder enkele verenigingen uit Twello:

Bekende Twellonaren[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Beluister

(info)