Zierikzee

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zierikzee
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Zierikzee Wapen van Zierikzee
(Details) (Details)
Zierikzee
Zierikzee
Situering
Provincie Zeeland
Gemeente Schouwen-Duiveland
Coördinaten 51° 39′ NB, 3° 55′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2012) 10.910
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Sint-Lievensmonstertoren en de Nieuwe Kerk
Nieuwe Kerk. Direct gelegen naast de Sint-Lievensmonstertoren.

Zierikzee (Zeeuws: Zurrikzêe) is een stad in de gemeente Schouwen-Duiveland in de Nederlandse provincie Zeeland. De stad telt 10.910 inwoners (januari 2012) en is de hoofdplaats van de gemeente.

Geschiedenis[bewerken]

In 976 komt Zierikzee onder de naam Creka (kreek) voor in een oorkonde waarin de Sint-Baafsabdij door keizer Otto II wordt bevestigd in haar bezittingen. De naam Zierikzee komt voor het eerst voor, als Siricasha, in een oorkonde uit 1156[1].

In 1248 werden de stadsrechten van Zierikzee door graaf Willem II van Holland bevestigd en uitgebreid. De eerste stadsrechten waren verleend tussen 1217 en 1220 maar de precieze datum is niet bekend[2]. Aan het einde van de middeleeuwen was Zierikzee een strategisch belangrijke plaats in Zeeland en omgeving.

In 1303 en 1304 werd de stad meerdere malen belegerd door Vlaamse troepen onder leiding van Gwijde van Namen. De Vlamingen slaagden er niet in Zierikzee in te nemen en werden uiteindelijk verslagen in de slag bij Zierikzee op 11 augustus 1304 door een Zeeuws-Franse vloot, waarbij Gwijde van Namen werd gevangengenomen. Het jaar daarop werd op 23 juni 1305 het Verdrag van Athis-sur-Orge tussen graafschap Vlaanderen en het koninkrijk Frankrijk afgesloten om beider machtsverhoudingen te regelen.

In 1414, 1458, 1466, 1526 en 1576 vonden in Zierikzee grote stadsbranden plaats. In 1414 brandde de helft van de stad af. In 1458 viel het beste deel van de stad, waaronder het Begijnhof en het klooster van de Franciscanen, Minderbroederklooster ten prooi aan de vlammen. In 1466 brandde een derde van de stad af, waaronder de Grote Kerk. In 1526 en 1576 bedroeg de schade respectievelijk 77 zoutketen en 125 huizen buiten de muren van de stad (1526) en 50 zoutketen en 200 huizen (1576)[3].

In de Tachtigjarige Oorlog werd Zierikzee op 8 augustus 1572 door geuzen ingenomen. In september 1575 landden Spaanse troepen op Schouwen en Duiveland, en sloegen het beleg voor Zierikzee. De stad gaf zich over op 29 juni 1576, maar vier maanden later ontstond er muiterij onder de Spaanse soldaten wegens achterstallige betalingen, waarna de Spanjaarden vertrokken.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden op 30 april 1917 door een verdwaalde Britse piloot zes bommen op de stad geworpen. De piloot had Zierikzee verward met Zeebrugge, er vielen drie slachtoffers. Na de Tweede Wereldoorlog werd bij Zierikzee zo'n 30 miljoen kilo munitie in de Oosterschelde gedumpt, waarmee deze munitiestort de grootste van Nederland is. Na de Tweede Wereldoorlog is de stad eerst in oostelijke richting met Plan Malta, daarna met de bouw van de wijk Poortambacht ("Plan West") in westelijke richting uitgebreid.

In 1997 hield de gemeente Zierikzee op te bestaan en werd de gemeente onderdeel van de grotere gemeente Schouwen-Duiveland. Het gemeentehuis van deze gemeente staat wel in Zierikzee. Dit gebouw is een architectonisch hoogstandje dat geënt lijkt te zijn op het Guggenheim Museum te Bilbao. Een kenmerk ervan is dat het topzwaar lijkt doordat het naar boven toe breder uitloopt. Velen Zierikzeënaren vinden het gebouw niet mooi, het gemeentehuis is gelegen aan de laan van St. Hillaire gelegen in de bebouwde kom zo'n 800 meter van de Dikke Toren vandaan.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Zierikzee, sinds 1971 een beschermd stadsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Zeeland, en staat bekend als monumentenstad. Voor een relatief kleine stad telt Zierikzee een groot aantal monumenten, 568.

Het bekendste monument is de Sint-Lievensmonstertoren, die in de volksmond ook wel de Dikke Toren wordt genoemd. Deze toren lijkt als twee druppels water op de Sint-Romboutstoren in Mechelen.

Verder bezienswaardig zijn de:

Poorten en stadsmuur[bewerken]

In Zierikzee stond een stadsmuur. Alle poorten (en anderen) op deze lijst waren de doorgang door deze muur. Wat nu het slingerbos is was eerst de stadsmuur, de gracht bij de oude stadsmuur ligt daarom ook de gracht bij het slingerbos. Er zijn nog restanten van de stadsmuur.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van rijksmonumenten in Zierikzee

Zierikzee-centrum-OpenTopo.jpg

Kaart van het oude centrum van Zierikee.

Wapen en vlag[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Wapen van Zierikzee voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het wapen van Zierikzee is van keel (rood), beladen met een klimmende leeuw van sabel (zwart). In de heraldiek is het incorrect dat kleur op kleur geplaatst wordt, een versie op een schilderij uit 1540 geeft echter een zilveren schild met een rode leeuw. Het vermoeden bestaat dat het zilver geoxideerd is waarbij het veld in zwart is veranderd. Het schild wordt gedekt met een kruis waarvan de verklaring onduidelijk is. Het zou een Andreaskruis kunnen zijn, of een naar de lakenindustrie verwijzende weefspoel[4]. De schildhouders zijn een gestileerde gotische "Z" en het spiegelbeeld ervan, beide van goud. Na een gemeentelijke herindeling in 1997 is de leeuw als schildhouder opgenomen in het wapen van Schouwen-Duiveland.

De vlag bestaat uit vijf horizontale banen in de kleuren van het wapen. Deze vlag werd in de 17de eeuw al gebruikt en is op 29 mei 1961 vastgesteld door de gemeenteraad.

Jumelages[bewerken]

De (voormalige) gemeente Zierikzee is een jumelage aangegaan met:

Verenigingen[bewerken]

Er zijn in Zierikzee verscheidene lokale organisaties, waaronder belangenverenigingen, een harmonieorkest, een scoutinggroep en meer dan twintig sportclubs, waaronder:

Verkeer en vervoer[bewerken]

Zierikzee is bereikbaar vanaf Bruinisse en Serooskerke via de N59 en vanaf Goes via de N256 en de Zeelandbrug.

Er is een busstation in het noorden, en de belangrijke halte Sas (eigenlijk ook een busstation) in het zuidoosten; busverbindingen (die beide busstations aan doen): Connexxion lijn 133 naar Oude Tonge, waar een directe aansluiting is op de bus 136 naar Rotterdam Zuidplein; Connexxion lijn 133 naar Middelburg; Connexxion lijn 132 naar Goes Connexxion lijn 631 naar Middelharnis (scholierenlijn)

Geboren in Zierikzee[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Zierikzee door de eeuwen heen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Henderikx, P. A. (1997) "Het ontstaan en de vroegste ontwikkeling van Zierikzee (tot ca. 1300)" in Kroniek van het land van de zeemeermin - 1997, Zierikzee: Vereniging Stad en Lande van Schouwen-Duiveland, pp. 5-26.
  2. Uil, Huib (1998) "De stadsrechten van Zierikzee" in Kroniek van het land van de zeemeermin - 1998, Zierikzee: Vereniging Stad en Lande van Schouwen-Duiveland, pp. 21-37.
  3. Johan de Kanter, Chronyk van Zierikzee, blz. 39, december 1795 zie hier
  4. Uil, Huib (1996) De wapens neergelegd. Acht eeuwen besturen op Schouwen-Duiveland. Goes: De Koperen Tuin