Arnemuiden
 |
|||
|
|||
  |
|||
|
|
|||
| Provincie | Zeeland | ||
| Gemeente | Middelburg | ||
| Coördinaten | 51°30'N 3°40'E | ||
|
|
|||
| Inwoners (2008) | 5358 | ||
|
|||
Arnemuiden (Zeeuws: Erremuu) is een Nederlandse stad in de gemeente Middelburg in de provincie Zeeland en ligt op het voormalig eiland Walcheren. De plaats heeft 5358 inwoners (2008).
In 1477 werd de plaats verwoest door de Cosmas- en Damianusvloed. In 1574 kreeg Arnemuiden stadsrechten, maar het had geen zitting in de Staten van Zeeland. De stad werd daarom een smalstad genoemd. Arnemuiden vormde tot 1997 een zelfstandige gemeente en omvatte toen ook het dorp Kleverskerke.
Arnemuiden is onder andere bekend als een van de plaatsen in Nederland waar tot op heden de klederdracht nog wel (en niet alleen op hoogtijdagen) gedragen wordt. Bekend is ook het liedje "De klok van Arnemuiden", dit gaat over de klokken van de Arnemuidse kerk op de markt. Arnemuiden staat bekend als een wat gesloten, overwegend christelijke, gemeenschap en heeft vanouds de visserij als voornaamste bron van inkomsten, al noodzaakten de Deltawerken en verscheidene polders de vissersvloot om eerst naar Veere en later naar Vlissingen uit te wijken.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
[bewerken] Tachtigjarige Oorlog en stadsrechten
Na de verwoesting van het dorp Arnemuiden door de Spanjaarden en Spaans gezinde Middelburgers in 1573, waarbij circa 300 inwoners werden vermoord en velen (voorgoed) wegvluchtten, waren er nog slechts enkele honderden inwoners van de circa 2000 overgebleven. Toen op 9 maart 1574 prins Willem van Oranje aan Arnemuiden stadsrechten verleende begon onmiddellijk daarna de wederopbouw.
[bewerken] Reformatie
Tien jaren later, in 1584, waren er in Arnemuiden weer 280 bewoonbare huizen. Een voorzichtige schatting levert circa 1500 inwoners voor dat jaar op, waarvan ongeveer de helft kinderen beneden de leeftijd van 18 jaar. Als men uitgaat van rond 750 volwassenen dat kan men uitrekenen welk percentage van de bevolking katholiek is gebleven en hoeveel gereformeerden er inmiddels in Arnemuiden waren. Een hulpmiddel daarbij vormt het lidmaten- en avondmaalsregister van de gereformeerde kerk. Op 29 april 1584 werd de eerste telling verricht van degenen die hun belijdenis hadden gedaan of met attestatie van hun belijdenis uit een andere gemeente in Arnemuiden waren aangekomen. In totaal waren dat er 152. Dit betekent dat van de volwassen bevolking van Arnemuiden circa 20% ofwel een op de vijf belijdend lidmaat was.
Het aantal inwoners dat zich gereformeerd beschouwde zal ongetwijfeld hoger hebben gelegen dan het aantal dat belijdend lidmaat was. Niettemin moet de conclusie worden getrokken, dat in 1584 de meerderheid van de Arnemuidse bevolking nog steeds de oude religie was toegedaan of erg onverschillig stond tegen de nieuwe denkbeelden. Ruim 40 jaren later (in 1625) blijkt dat ruim 90% van de bevolking van Arnemuiden gereformeerd was.
De reformatie heeft in Arnemuiden geleidelijk ingang gevonden. Het was in eerste instantie vooral het meer welvarende deel van de bevolking dat tot de gereformeerde godsdienst overging. Dit blijkt uit het feit dat de meeste lidmaten in de Langstraat woonden, waar de duurste huizen stonden.
Doordat alleen in de gereformeerde kerk mocht worden gedoopt en getrouwd en ook het onderwijs in gereformeerde handen was, is na ruim een generatie de reformatie in Arnemuiden voltooid geraakt. Er zijn in de archieven van Arnemuiden geen bewijzen van geloofsvervolgingen te vinden. Dwang werd er niet uitgeoefend, hoewel dit laatste vanuit de kerkenraad wel meermalen is geprobeerd. Menigmaal botste de kerkenraad met de baljuw als het om de verdraagzaamheid jegens niet-gereformeerden ging. Het gevolg was dat er vanuit de kerkeraad nimmer meer dan (zachte) aandrang is gebruikt om andersdenkenden tot de gereformeerde godsdienst te bekeren.
[bewerken] Lazaretdorp
Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog wordt Arnemuiden door het Duitse leger aangewezen als zogenaamd lazaretdorp. In dit lazaret waren drie Duitse legerartsen en zo'n 200 man personeel van een Sanitätskompanie van de 70. Infanterie- Division bezig met het verzorgen van gewonden die van het front binnen werden gebracht. Zo'n 700 tot 800 gewonde soldaten werden er in totaal behandeld. Ook zijn behoorlijk wat burgerslachtoffers geholpen in het lazaret. Op de daken van de kerken, scholen, barakken en andere gebouwen werden rode kruizen geschilderd. Wapens, wapentransporten en troependoorvoer waren in het dorp verboden. Desondanks is Arnemuiden door de geallieerden ernstig beschoten bij de inname van de Sloedam, de toenmalige verbindingsdijk tussen Zuid-Beveland en Walcheren.
[bewerken] Museum
Arnemuiden heeft een historisch museum, dat bestaat uit twee delen. Het eerste, gevestigd in het voormalig gemeentehuis (Langstraat) herbergt een grote collectie historisch materiaal en archeologische vondsten. Dit vertelt de geschiedenis van Arnemuiden. Het tweede deel is een compleet ingericht huisje (tegenover het voormalig gemeentehuis) van rond 1900.
[bewerken] Bezienswaardigheden
- Molen Nooitgedacht
- Sculptuur Arnemuidse visleurster voor de dorpskerk (zie foto)
[bewerken] Rijksmonumenten
[bewerken] Kerken
Er zijn vier kerken in Arnemuiden.
- Nederlands Hervormde Kerk (binnen Protestantse Kerk NL)
- Hersteld Hervormde Kerk
- Gereformeerde Kerk Arnemuiden (binnen Protestantse Kerk NL)
- Gereformeerde Gemeente in Nederland
[bewerken] Verkeer en vervoer
Arnemuiden is bereikbaar via de A58 en heeft een station. Er is openbaar vervoer met Middelburg. Er is ook een vliegveld: Vliegveld Midden-Zeeland.
[bewerken] Geboren in Arnemuiden
- Miranda Slabber (Miss Nederland 2004/2005)
- Jan Poortvliet (Oud-voetbalinternational)
 |
Zie de categorie Arnemuiden van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
 |
Plaatsen in de gemeente Middelburg |  |
|---|---|---|
|
Steden: Arnemuiden · Middelburg |
||
