Borneose borstelkop

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Borneose borstelkop
IUCN-status: Gevoelig[1] (2012)
Borneose borstelkop (Pityriasis gymnocephala)  (opgezet museumexemplaar)
Borneose borstelkop (Pityriasis gymnocephala) (opgezet museumexemplaar)
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Aves (Vogels)
Orde: Passeriformes (Zangvogels)
Superfamilie: Corvoidea
Familie: Pityriaseidae (Borstelkop)
Geslacht: Pityriasis
Soort
Pityriasis gymnocephala
(Temminck, 1835)
Afbeeldingen Borneose borstelkop op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Borneose borstelkop op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Vogels

De Borneose borstelkop (Pityriasis gymnocephala) is de enige soort uit het monotypische geslacht Pityriasis en de eveneens monotypische familie Pityriaseidae en de orde van de zangvogels (oscines). Het is een geheimzinnige vogel die in het laaglandregenwoud van Borneo wordt aangetroffen.

Kenmerken[bewerken]

De Borneose borstelkop is een middelgrote vogel van ca. 25 cm lichaamslengte. Hij is overwegend zwart of donkergrijs gekleurd, met rode "dijen" (feitelijk tibia's) en een rode kop, keel en nek, met grijze oorvlekken en een geelgekleurde kruin die onbevederd is. Er is een witte vlek op de vleugels die alleen in vlucht zichtbaar is.

De Borneose borstelkop heeft een enorme, zwarte snavel en een korte staart. Daardoor lijkt de vogel nogal plomp. De kruin is bedekt met korte (3-4 mm) strogeel gekleurde uitsteeksels van de huid, die lijken op de schacht van veren. Vandaar de naam borstelkop.

Het is een luidruchtige vogel die een uitgebreid repertoire aan geluiden maakt, waaronder gesnater, fluittonen en iets wat lijkt op schaterlachen.[2]

Verspreiding en leefomgeving[bewerken]

De Borneose borstelkop is endemisch op het eiland Borneo, in het laagregenwoud. Waarnemingen zijn gedaan tot op 1200 m boven de zeespiegel. Het voorkomen is echter zeer schaars, fragmentarisch en onvoorspelbaar. De Borneose borstelkop kan worden aangetroffen in zowel primair regenwoud en in secundaire laaglandbos en ook in moerasbos en mangroven.

Status[bewerken]

De belangrijkste bedreiging voor de Borneose borstelkop is de vernietiging van zijn leefgebied door houtkap en de enorme bosbranden die op Borneo gewoed hebben. De vogel is nog net geen bedreigde soort, omdat hij ook voorkomt in hellingbos dat minder door houtkap en branden is aangetast. De Borneose borstelkop staat daarom als gevoelig op de rode lijst van de IUCN.[1]

Leefwijze[bewerken]

De Borneose borstelkop is een vogel die vaak voorkomt in kleine, luidruchtige groepjes van zes tot tien exemplaren. Soms in groepen met andere grote bosvogels zoals malkoha's, babbelaars, drongo's, trogons, spechten en neushoornvogels.

De borstelkop voedt zich voornamelijk met grote ongewervelde dieren zoals rechtvleugeligen, Phasmatodea, kevers, vlinders, cicaden, kakkerlakken en termieten.

Taxonomie[bewerken]

Over de plaats binnen de fylogenetische relaties van deze soort is geen consensus. Volgens moleculair genetisch onderzoek uit 2006 behoort de Borneose borstelkop tot de clade (superfamilie) Corvoidea. Binnen deze clade heeft de soort een eigen familie die het meest verwant is aan de Aegithinidae (iora's), Malaconotidae (bosklauwieren, tsjagra's en fiskalen) en Platysteiridae (klauwiervliegenvangers en tapuitklauwieren).[3]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b (en) Borneose borstelkop op de IUCN Red List of Threatened Species.
  2. (en) MacKinnon, John; & Phillipps, Karen, 1993. A Field Guide to the Birds of Borneo, Sumatra, Java and Bali. OUP, Oxford. ISBN 0-19-854035-3
  3. (en) Moyle, R.G., J. Cracraft, M. Lakimb, J. Nais, F. H. Sheldon, 2006. Reconsideration of the phylogenetic relationships of the enigmatic Bornean Bristlehead (Pityriasis gymnocephala). Molecular Phylogenetics and Evolution 39:893–898. full text