Corticosteroïde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Chemische structuur van corticosteron

Corticosteroïden zijn een chemische variant van het lichaamseigen bijnierschorshormoon. Deze groep van stoffen onderdrukt diverse lichamelijke reacties bij ontstekingen en infecties.

De bijnierschorshormonen worden geproduceerd door de buitenste zone (de cortex) van de bijnieren. Deze hormonen zijn voornamelijk onder te verdelen in twee soorten:

Glucocorticoïden[bewerken]

Een voorbeeld is het hormoon cortisol. Glucocorticoïden worden onder invloed van ACTH (AdrenoCorticoTroop Hormoon), dat wordt afgegeven door de hypofyse, geproduceerd. Ze bevorderen de omzetting van eiwitten en vetten in glucose. Hierdoor stijgt het bloedsuikergehalte. Ze hebben een belangrijke functie bij het reguleren van de activiteit van het immuunsysteem, worden versterkt afgegeven bij stress en onderdrukken ontstekingsreacties.

Als medicijn worden in plaats van het natuurlijk voorkomende cortisol vooral synthetische derivaten voorgeschreven. De volgende middelen zijn geregistreerd voor gebruik als geneesmiddel: cortison, hydrocortison, prednison, prednisolon, methylprednisolon, triamcinolon, betamethason, dexamethason. De eerste 2 hebben ook behoorlijke mineralocorticoïde activiteit. De laatste 3 vrijwel niet. Voor lokale toepassingen (oogdruppels, oordruppels, neusspray, inhalatie, huid) zijn nog veel meer middelen beschikbaar.

Er zijn meerdere toedieningswijzen van corticosteroïden:[1]

  • Oraal: door inslikken (Dit noemt men dan systemische opname)
  • Dermaal: via de huid (vnl. bij huidaandoeningen)
  • Inhalatoir: een aërosol of poeder wordt ingeademd
  • Intraveneus: via een infuus (meestal bij grotere hoeveelheden of een stootkuur)
  • Als oogdruppels
  • Per injectie

Bijwerkingen van corticoïden (bijvoorbeeld medrol) op langere termijn zijn:

Om die laatste reden mag het gebruik van orale corticoïden nooit plots gestopt worden, maar worden afgebouwd volgens een afbouwschema. (zie Addisoncrisis)

Mineralocorticoïden[bewerken]

Een voorbeeld is aldosteron. Mineralocorticoïden hebben een regulerende invloed op de bloeddruk en de water- en zouthuishouding. Ze bevorderen de terugresorptie van natrium en water in de nieren. Tevens bevorderen ze de excretie van kalium door de nieren. Geregistreerd als geneesmiddel is het middel Fludrocortison, wat een veel langere halfwaardetijd heeft dan aldosteron.[1]

Referentie[bewerken]

  1. a b Farmacotherapeutisch Kompas