Dansorgel

De Blauwe Mortier in het Openluchtmuseum te Arnhem

Een dansorgel is een orgel dat vroeger in danszalen of balzalen stond. Ze waren in gebruik bij cafés en bij kermissen. De orgels kwamen uit België, maar waren ook in het zuiden van Nederland bekend. Deze soort orgels zijn behalve van orgelpijpen vaak voorzien van extra instrumenten zoals accordeons, percussie-instrumenten en saxofoons.

Geschiedenis

De eerste dansorgels stammen uit de jaren '10. Bekende bedrijven waar deze reusachtige orgels gebouwd werden, waren de firma's Decap en Mortier. De eerste orgels hadden een klassieke uitstraling met gesneden houten fronten (vergelijkbaar met de draaiorgels uit die periode). In de jaren '30 kregen de meeste orgels een art deco-uitstraling.

Veel cafés in België (en enkele in Nederland) hadden vroeger een eigen orgel staan. Kleine cafés hadden een klein orgel en grote cafés (met danszaal) hadden een groot orgel. Het werd gebruikt voor dansmuziek in de uitgaansgelegenheden (toen men nog geen jukeboxen en muziekboxen had).

Sommige orgels werden alleen voor kermissen gebruikt en toerden daarom door het hele land. Ze werden dan opgebouwd bij een café en vier of vijf dagen later weer uit elkaar gehaald om naar een volgend dorp gebracht te worden.

Deze manieren hebben tot ongeveer 1950 bestaan. Daarna zijn veel orgels aan musea en particulieren verkocht.

Orgels

Hieronder enkele overgebleven exemplaren.

Naam orgel	Bouwer	Bouwjaar	Loopbaan	Huidige locatie	Foto
De Blauwe Mortier	Mortier	1913	Danszaal Terneuzen, (1913-1953)	Nederlands Openluchtmuseum 1978-heden
Het Paashuis	Mortier	1927	Kermisfamilie Paashuis Vught (1927-1959)	Museum van Speelklok (1959-heden)
De Schuyt	Mortier	1913 en 1931	Kermisfamilie Hommerson, (1931-1957)	Museum van Speelklok tot Pierement (±1957-heden)
De Roger	Mortier	1919	Lembeek (1919-1966), Tilburg (1966-1967), Engeland (1968-2003),	Nederland (2003-heden)
Prins Boudewijn	Mortier	1948	Wamel (1948-1953), Emblem (1953-2003)	De Panne (2003-heden)
Metro	Decap	1948	Perk (1948-1955), Rummen (1955-1975), Leopoldsburg (1975), Hoeven (1976-1980),	België (1980-heden)
Goliath	Decap	1936	België (1936-1950), Brugge (1950-1952), Groede (1952-1965), Oosterhout (Noord-Brabant) (1965-1981), Rumpt (1981-1985),	België (1985-heden)
Poseidon	Mortier	1929	Hilvarenbeek (2010-heden)	Museum Dansant aldaar

Bekende dansorgelbouwers

• Verbeeck, Antwerpen, Londen, Sint-Job-in-'t-Goor.
• Gebroeders Decap, Antwerpen.
• Mortier, Antwerpen.
• Bursens, Rupelmonde.

Externe links

• Site over dansorgels
• Site van het Nat. Museum van Speelklok tot Pierement te Utrecht