Dansorgel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Blauwe Mortier in het Openluchtmuseum te Arnhem

Een dansorgel is een orgel dat vroeger in danszalen of balzalen stond. Ze waren in gebruik bij cafés en bij kermissen. De orgels kwamen uit België, maar waren ook in het zuiden van Nederland bekend. Deze soort orgels zijn behalve van orgelpijpen vaak voorzien van extra instrumenten zoals accordeons, percussie-instrumenten en saxofoons.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste dansorgels stammen uit de jaren '10. Bekende bedrijven waar deze reusachtige orgels gebouwd werden, waren de firma's Decap en Mortier. De eerste orgels hadden een klassieke uitstraling met gesneden houten fronten (vergelijkbaar met de draaiorgels uit die periode). In de jaren '30 kregen de meeste orgels een art deco-uitstraling.

Veel cafés in België (en enkele in Nederland) hadden vroeger een eigen orgel staan. Kleine cafés hadden een klein orgel en grote cafés (met danszaal) hadden een groot orgel. Het werd gebruikt voor dansmuziek in de uitgaansgelegenheden (toen men nog geen jukeboxen en muziekboxen had).

Sommige orgels werden alleen voor kermissen gebruikt en toerden daarom door het hele land. Ze werden dan opgebouwd bij een café en vier of vijf dagen later weer uit elkaar gehaald om naar een volgend dorp gebracht te worden.

Deze manieren hebben tot ongeveer 1950 bestaan. Daarna zijn veel orgels aan musea en particulieren verkocht.

Orgels[bewerken]

Hieronder enkele overgebleven exemplaren.

Naam orgel Bouwer Bouwjaar Loopbaan Huidige locatie Foto
De Blauwe Mortier Mortier 1913 Danszaal Terneuzen, (1913-1953) Nederlands Openluchtmuseum 1978-heden WLANL - jpa2003 - 268mortier dansorgel (terneuzen 1912).jpg
Het Paashuis Mortier 1927 Kermisfamilie Paashuis Vught (1927-1959) Museum van Speelklok (1959-heden) At Museum Speelklok inUtrecht
De Schuyt Mortier 1913 en 1931 Kermisfamilie Hommerson, (1931-1957) Museum van Speelklok tot Pierement (±1957-heden)
De Roger Mortier 1919 Lembeek (1919-1966), Tilburg (1966-1967), Engeland (1968-2003), Nederland (2003-heden)
Prins Boudewijn Mortier 1948 Wamel (1948-1953), Emblem (1953-2003) De Panne (2003-heden)
Metro Decap 1948 Perk (1948-1955), Rummen (1955-1975), Leopoldsburg (1975), Hoeven (1976-1980), België (1980-heden)
Goliath Decap 1936 België (1936-1950), Brugge (1950-1952), Groede (1952-1965), Oosterhout (Noord-Brabant) (1965-1981), Rumpt (1981-1985), België (1985-heden)
Poseidon Mortier 1929 Hilvarenbeek (2010-heden) Museum Dansant aldaar

Bekende dansorgelbouwers[bewerken]

Externe links[bewerken]