Filips van Orléans (1640-1701)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Filips van Orléans
1640-1701
Philippe1erOrleans E.jpg
Hertog van Orléans
Periode 1660-1701
Voorganger Gaston
Opvolger Filips II
Vader Lodewijk XIII van Frankrijk
Moeder Anna van Oostenrijk
De kleine Filips samen met zijn oudere broer en zijn moeder.

Filips I van Orléans (Saint-Germain-en-Laye, 21 september 1640 - Saint-Cloud, 8 juni 1701) was de zoon van Lodewijk XIII van Frankrijk en Anna van Oostenrijk. Hij was hertog van Orléans en werd aan het hof als monsieur aangeduid.

Als tweede zoon van de koning was Filips niet alleen een mogelijk troonopvolger; hij was ook een mogelijke bron van problemen en verzamelpunt voor allen die ontevreden waren over het bestuur van de koning. Om te voorkomen dat Filips een politieke rol zou spelen werd hij in zijn jeugd stelselmatig aangemoedigd om zijn tijd te besteden aan onbenulligheden en vermaak. Van Lodewijk XIV wordt gezegd dat hij afscheid nam van zijn broer met de woorden "Wij gaan nu werken, gaat u vermaken broer".

Het hertogdom Orléans werd, na het overlijden zonder een mannelijke erfgenaam van de broer van Lodewijk XIII, verleend aan Filips. Het hertogdom omvatte grote gebieden in het Loiregebied en domeinen, waaronder de baronie Coucy in Noord Frankrijk.

Coat of arms of the Philippe d'Orléans, Duke of Orléans (nephew and son in law of Louis XIV).png

Filips toonde zich aan het front een opvallend dapper en bekwaam legeraanvoerder; reden voor zijn jaloerse broer om hem niet meer als bevelhebber aan te stellen in een gebied waar gevochten kon worden.

De hertog van Orléans resideerde meestal in het kasteel van Saint-Cloud en liet het domein uitbreiden tot 600 hectare. In Versailles bewoonden de hertog en hertogin een groot appartement in de zuidelijke vleugel van het kasteel. Filips liet ook zijn Kasteel van Blois gedeeltelijk in de gangbare barokke stijl herbouwen. Als liefhebber van de kunsten was Filips een groot mecenas; hij hield van opera en had een aanzienlijke collectie kunst.

Over het uiterlijk van Filips schreef de Hertog van Saint-Simon het volgende:

...ses souliers étaient hauts, toujours paré comme une femme, plein de bagues, de bracelets et de pierreries partout, avec une longue perruque toute étalée devant, noire et poudrée et des rubans partout où il pouvait mettre, plein de sortes de parfums...

vertaald luidt het:

...hij draagt hoge schoenen, is altijd opgesmukt zoals een vrouw, draagt vele ringen, armbanden en overal edelstenen, hij draagt een lange, zwarte, gepoederde pruik langs voor geschikt en linten en strikken overal waar mogelijk, met allerlei soorten parfum...

Filips is ondanks zijn homoseksuele geaardheid tweemaal getrouwd, zijn hartstocht ging ondertussen uit naar zijn favoriet, de Ridder de Lorraine. Zijn eerste vrouw was Henriëtta Anne van Engeland. Ze trouwden in 1661 maar als hertogin van Orléans kende Henriëtta een ongelukkig huwelijk met Filips. Ze stierf in 1670 onder onduidelijke omstandigheden zodat aan het hof werd gefluisterd dat zij door De Lorraine was vergiftigd. Ze kreeg na haar dood de bijnaam 'Madame nummer één'.

Een in 1666 gestorven zoon en twee dochters, Marie Louise en Anne Marie, kwamen voort uit dit huwelijk.

Een jaar later trouwde Filips met la Palatine, ook bekend als Liselotte van de Palts. Zij is één van de mensen geweest die de werkelijkheid weergaf van hoe het aan het hof eraan toe ging. Dankzij haar omvangrijke correspondentie hebben we een nauwkeurig beeld van het Hof in Versailles. De hartelijke en ongecompliceerde Duitse was duidelijk ongeschikt als echtgenote van de nuffige Monsieur maar zij was een liefhebbende stiefmoeder voor de kinderen van de hertog.

Het tweede huwelijk produceerde een jonggestorven zoon (Alexander), een zoon en erfgenaam (de latere regent Filips) en twee dochters. Eén dochter, Elisabeth Charlotte, was de moeder van keizer Frans I Stefan. Filips was daardoor de overgrootvader van koningin Marie Antoinette. Filips is een voorvader van alle katholieke regerende vorsten en de stamvader van de huidige Franse "koninklijke" familie.

Kinderen[bewerken]

Filips kreeg in totaal zes kinderen bij twee verschillende vrouwen. Bij zijn eerste vrouw, Henriëtta Anne, dochter van koning Karel I van Engeland had hij drie kinderen:

Monsieur kreeg bij zijn tweede vrouw, Elisabeth van de Palts drie kinderen: