Groote of Hollandsche Waard

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Groote Waard in 1421. Dit kaartje moet als zeer schematisch worden gezien.

De Groote of Hollandsche Waard was een landbouwgebied in Holland aan de grens met Brabant.[1] De waard ontstond in de 13e eeuw, na afdamming van de Maas bij Heusden en Maasdam, en het aanleggen van een ringdijk. In 1283 was de ring gesloten.[2] Het was een nat gebied. Ten noorden van de oude Maasbedding lagen kleigronden, ten zuiden ervan veengronden.[2]

De waard had te kampen met diverse storm- en riviervloeden. Tijdens en na de Sint-Elisabethsvloed (1421) ging de gehele Grote Waard ten onder. Door de inwerking van brak water was het niet meer bruikbaar als agrarisch gebied en werden de dorpen verlaten. Door opslibbing van sediment uit de grote rivieren ontstonden weer zandplaten en eilanden. Een deel van het gebied werd in de loop der eeuwen weer ingepolderd.

Delen van het gebied zijn nu gescheiden door water: de Biesbosch, het Eiland van Dordrecht, het oosten van de Hoeksche Waard en delen van Noord-Brabant.

Gebied en begrenzing[bewerken]

Deze paragraaf beschrijft de ligging van de Groote waard op de hedendaagse kaart van Nederland. Hiermee wordt een link gelegd tussen heden en verleden. Daarom worden hier ook hedendaagse benamingen gebruikt, in plaats van historische.

De Groote Waard omvatte de gebieden die tegenwoordig bekendstaan als (van oost naar west):

Het gebied werd globaal begrensd door (vanuit het oosten, tegen de klok in):

De grensrivieren stromen tegenwoordig nog min of meer op dezelfde plaats. In de Hoeksche Waard ligt nog een stuk dijk, dat ooit deel uitmaakte van de ringdijk van de Groote Waard. De zuidgrens, tegenwoordig op Noord-Brabants grondgebied, is uitermate onscherp.

Het gebied wordt tegenwoordig doorsneden door de Bergsche Maas, de Amer, de Nieuwe Merwede en de Dordtsche Kil.

Plaatsen in de Grote Waard[bewerken]

Naast de steden Dordrecht en Geertruidenberg telde de Grote Waard een groot aantal kerkdorpen. Enkele daarvan bestaan nog steeds.


Verdronken dorpen[bewerken]

Enkele verdronken dorpen in de Grote Waard.[3] Van sommige dorpen zijn sporen gevonden bij opgravingen. Van andere is slechts de naam overgeleverd. Van de dorpen Houweningen (in 1983), Erkentrude (in 1991) en Wolbrands (in 2010) zijn met zekerheid restanten teruggevonden.


Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Willem van der Ham. De Grote Waard, geschiedenis van een Hollands landschap. Uitgeverij 010, Rotterdam, 2003. ISBN 90 6450 506 3.
  2. a b Leenders, K.A.H.W.. Landschapsgeschiedenis van de Hoekse Waard. K.A.H.W. Leenders (27 mei 1999) Geraadpleegd op 18 maart 2007
  3. Schipper, Paul de. Orisant, Lijst met verdronken dorpen. Paul de Schipper (2000) Geraadpleegd op 18 maart 2007
  4. het huidige Sliedrecht werd voor de overstroming Over-Slydregt genoemd