Museum aan het Vrijthof

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Museum aan het Vrijthof
voorheen Museum Spaans Gouvernement
Museum aan het Vrijthof - Exterieur 2012.jpg
Opgericht 1973
Locatie Vrijthof 18, Maastricht, Nederland
Type Lokale geschiedenis, kunst en kunstvoorwerpen
Personen
Directeur Erik de Jong
Overig
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 27700
Website www.museumaanhetvrijthof.nl
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Het Museum aan het Vrijthof (voorheen: Museum Spaans Gouvernement) is een museum van kunst, kunstvoorwerpen en geschiedenis in Maastricht. Het museum is gedeeltelijk gevestigd in het historische Spaans Gouvernement aan het Vrijthof. Het Museum aan het Vrijthof is een particulier museum en ontvangt geen overheidssteun.

Geschiedenis[bewerken]

Collectie Wagner-De Wit[bewerken]

De basis van de vaste collectie van het Museum aan het Vrijthof wordt gevormd door de collectie Wagner-De Wit. Deze zeer gevarieerde verzameling van kunst en antiek werd in de eerste helft van de 20e eeuw bijeengebracht door het Haagse echtpaar Frederik Wagner (1870-1958) en Ambrosina de Wit (1876-1956?). De nadruk lag op Hollandse en Vlaamse meesters uit de 16e, 17e en 18e eeuw, onder anderen Dirck van Baburen, Adriaen van de Venne, Cornelis van Poelenburch, Johannes Lingelbach, Egbert Lievensz. van der Poel, Nicolaes Moeyaert, Nicolaes Berchem, Lodewijk de Vadder, Jacques d'Arthois en Pieter Casteels III. De Haagse School is vertegenwoordigd met werken van Jozef Israëls, Johan Hendrik Weissenbruch, George Hendrik Breitner en de broers Jacob, Matthijs en Willem Maris. Het kunstminnende echtpaar verzamelde tevens beelden uit de Middeleeuwen en de Renaissance, tapijten en meubels uit de 17e en 18e eeuw, glazen en kristallen objecten, antieke munten en Oosterse kunstvoorwerpen.

Museum Spaans Gouvernement (1973-2008)[bewerken]

Zuilenarcade Spaans Gouvernement

Het kinderloze echtpaar Wagner-De Wit bepaalde testamentair dat de collectie na hun dood in Maastricht gehuisvest zou worden. In 1961 wees de gemeente Maastricht het Spaans Gouvernement aan als toekomstige huisvesting voor de collectie. Na een ingrijpende restauratie opende het museum in 1973 zijn deuren, vijftien jaar na het overlijden van Fré Wagner. Aanvankelijk was het Museum Spaans Gouvernement slechts op afspraak te bezichtigen.

In de loop der jaren heeft de Stichting Wagner-De Wit de collectie weten uit te breiden met een belangrijke verzameling Maastrichts zilver uit de 17e en 18e eeuw (onder anderen van Jacob Nijst, François Hourdoucq, Lambertus Eymael en Joseph-Balthasar Eymael), een pistolencollectie uit de 18e en 19e eeuw (onder anderen van Mathieu Becker, Jacob Behr, J. Deprez, Michel en François De La Haye, Petrus Stevens en Edouard de Beaumont) en diverse schilderijen van de Limburgse Kunstkring (onder anderen Rob Graafland en Henri Jonas). In 1997 verwierf het museum de collectie Bonhomme-Tielens (onder andere Maastrichts zilver, antieke klokken en pistolen). In de loop der jaren is het Maastrichtse element in de verzameling aanzienlijk versterkt en is een deel van de oorspronkelijke collectie afgestoten.

Vóór de recente uitbreiding bestond het museum uitsluitend uit enkele stijlkamers, waarvan er twee waren ingericht in de Luiks-Maastrichtse Lodewijk XVI-stijl uit de late 18e eeuw. De zogenaamde Luikse kamer werd gebruikt voor trouwplechtigheden.

Sinds 1 januari 2009 staat het museum bekend onder de huidige naam, Museum aan het Vrijthof.

Uitbreiding[bewerken]

18e-eeuwse stijlkamer

Het museum sloot eind 2010 zijn deuren voor een grootscheepse verbouwing, renovatie en uitbreiding. Door aankoop van het achterliggende pand Papenstraat 2, een gebouw dat oorspronkelijk tot het Spaans Gouvernement behoorde, werd het mogelijk het museum op de bestaande locatie uit te breiden. De zogenaamde 'cour' tussen de twee gebouwen is sinds de renovatie overdekt met een transparant luchtkussendak (foiltec) en wordt onder andere gebruikt als tentoonstellingsruimte en museumcafé. De uitbreiding kostte ruim 6 miljoen euro en werd gefinancierd door diverse sponsors en middels publieksacties. De internationale kunst en antiekbeurs TEFAF is sinds 2011 hoofdsponsor.

Het Museum aan het Vrijthof stelt zich ten doel de "culturele huiskamer van Maastricht" te zijn. Naast de achttiende- en vroeg-negentiende-eeuwse stijlkamers wordt een overzicht geboden van de geschiedenis van de maakindustrie in Maastricht. Verder vinden tijdelijke exposities plaats over Maastrichtse toegepaste kunst ( glas- en aardewerk, zilver, tin, wapens, meubels, boeken, enz.) en negentiende en twintigste eeuwse schilderkunst (onder andere van de Limburgse Kunstkring). Het museum is weer toegankelijk voor publiek sinds maart 2012; de officiële opening vond plaats op 1 juni 2012.

In 2013 trad de langjarige directeur en "bouwvrouwe" van het vernieuwde museum, Monique Dickhaut, na bijna 25 jaar terug. Haar opvolger Erik de Jong kondigde aan het museum laagdrempeliger te willen maken met meer stadsgeschiedenis en populaire exposities.[1]

Huisvesting[bewerken]

Het Museum aan het Vrijthof bestaat sinds 2012 uit drie delen:

  • het 15e/16e-eeuwse Spaans of Brabants Gouvernement aan het Vrijthof;
Nuvola single chevron right.svg Zie Spaans Gouvernement voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • het 18e-eeuwse pand Papenstraat 2;
  • de overdekte binnenplaats (de 'cour') tussen beide bouwdelen met daarin de nieuwe TEFAF-zaal.

Inrichting museum[bewerken]

De begane grond van het museum is grotendeels gereserveerd voor tijdelijke exposities en publieksfuncties (kassahal, garderobe, museumwinkel en museumcafé). De vaste museumopstelling begint op de begane grond van het achterhuis (pand Papenstraat) en voert vanaf de eerste verdieping via een loopbrug naar de TEFAF-zaal en vandaar naar de 1e verdieping van het Spaans Gouvernement, waar een multimediale presentatie van vijf eeuwen Maastrichtse geschiedenis is ingericht. De route is omgekeerd chronologisch en voert vanaf het heden terug naar de tijd van keizer Karel V.

TEFAF-zaal[bewerken]

De belangrijkste stijlkamer is sinds 2012 de TEFAF-zaal, een nieuwgebouwd paviljoen dat op een stalen constructie midden in de 'cour' staat en dat door middel van loopbruggen verbonden is met de rest van het museum. De zaal is ingericht met een kostbare 18e-eeuwse zaalbetimmering, afkomstig uit het gesloopte Huis Vilain XIIII aan de Tongersestraat, die in het Rijksmuseum in Amsterdam was beland en in de jaren 1970 door de kunsthistoricus prof. dr. J.J.M. Timmers terug naar Maastricht werd gehaald. De ontbrekende plafondschilderingen en supraporten werden aangevuld met schilderstukken van de 19e-eeuwse Luikse schilder Charles Soubre. De zaal is ingericht met 18e-eeuwse meubels in de Luiks-Akense meubelstijl. De grote eettafel is gedekt met serviesgoed en zilverwerk.

Overige zalen[bewerken]

Naast de TEFAF-zaal zijn in het pand Papenstraat twee kleinere stijlkamers ingericht. Verder wordt een overzicht geboden van de geschiedenis van de maakindustrie in Maastricht (Luiks-Akense meubels, Artifort-meubels, Maastrichts zilver, Maastrichts aardewerk). Daartoe zijn enkele zalen gewijd aan historische personages uit de geschiedenis van de stad, zoals de welgestelde familie Bonhomme, de drukker Jean-Edmé Dufour, de ondernemer Petrus Regout en de tekenaar Philippe van Gulpen.

Bronnen, noten[bewerken]

Bronnen
Referenties
  1. Zie artikel 'Museum Vrijthof verlaagt drempel' in: Dagblad De Limburger, 6 juni 2014, editie Maastricht, p.B5.