Permafrost

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor het gelijknamige album, zie Permafrost (album).

██ permafrost

██ tijdens winter bevroren grond (15 dagen of meer per jaar)

██ de grond is minder dan 15 dagen per jaar bevroren

Doorsnede van permafrost met een ijswig net onder het oppervlak.

Permafrost is het verschijnsel dat in bepaalde gebieden nabij de polen en in het hooggebergte de ondergrond nooit helemaal ontdooit.

Specificaties[bewerken]

In de geologie wordt voor permafrost de definitie gehanteerd dat de grond meer dan twee opeenvolgende jaren bevroren moet blijven. Permafrost bevindt zich naar schatting onder 20% van de aardse landmassa. De bovenzijde van de permafrost heet permafrost-tafel (meestal ter hoogte van de maximale dooilaag).

's Winters is de grond tot op grote diepte bevroren en 's zomers ontdooit alleen het bovenste laagje, enige decimeters tot enige meters. Het water uit het bovenste laagje kan niet in de bevroren bodem wegzakken, zodat het erg moerassig zal zijn. De laag die wel ontdooit en weer bevriest wordt de actieve laag genoemd. In die actieve laag kunnen planten groeien, in de permafrostlaag niet. De dikte van de actieve laag hangt af van het weer en wisselt met het jaar maar ligt meestal tussen 60 en 360 cm. De dikte van de permafrostlaag kan tientallen meters bedragen (bij Barrow in Alaska is eens meer dan 400 meter gemeten). Behalve op het vasteland komt permafrost ook voor op Antarctische en Arctische eilanden, zoals Bouveteiland.

Verschijnselen[bewerken]

De combinatie van permanent bevroren onderlaag en periodiek ontdooiende bovenlaag kan leiden tot het ontstaan van ijswiggen, pingo's, palsa's en polygoonbodems.

Bouwen op Permafrost[bewerken]

Woonflat in Jakoetsk (juli 2010)

Bouwen op permafrost is lastig doordat de warmte van een gebouw de laag zal doen smelten, waardoor het zal dreigen te verzakken. Hiervoor zijn dure oplossingen in gebruik:

  • op houten palen bouwen;
  • op een grindbed van 1,20 tot 1,60 meter dik bouwen;
  • gebruikmaken van warmtegeleidende buizen met watervrij ammoniak.

Een bekende stad die is gebouwd op de permafrost is de Russische stad Jakoetsk in het noordoosten van Siberië met ruim 200.000 inwoners. De gemiddelde jaartemperatuur is er ongeveer -9. De permafrostlaag is volgens ter plaatse verkregen gegevens (het permafrostinstituut, juli 2010) ongeveer 300 meter dik. In de tijd van houten huizen bouwde men zo veel mogelijk op de hoogste plaatsen van het terrein, alwaar zich de minste werking van het ijs voordoet. Doordat bouwen op een jaarlijks smeltende en ontdooiende grond voor beweging van het gebouw zorgt zijn sommige houten huizen verzakt. Intussen is Jakoetsk een moderne stad met vrij hoge gebouwen, zoals flats tot 8 verdiepingen hoog en grote bankgebouwen. De fundering vindt als volgt plaats: in de bevroren grond worden gaten geboord waarin betonnen palen worden geplaatst, plusminus 4 meter in de permafrost. Daarboven bevindt zich dan de jaarlijks bevriezende en ontdooiende laag van ongeveer een meter. Pas één tot twee meter boven het maaiveld wordt de fundering van het gebouw gestort op de funderingspalen; anders gezegd: alle gebouwen staan op poten ongeveer twee meter boven de grond, waardoor 's winters de koude lucht vrij spel heeft over de bodem. Dat laatste is nodig om te voorkomen dat de permafrost onder de gebouwen gaat ontdooien.

Uitgebreidheid van de permafrost[bewerken]

Meting van de diepte en uitbreiding van de permafrost zou een aanwijzing bij het bestuderen van het broeikaseffect kunnen zijn en in recente tijden (1999 en 2001) zijn records gevestigd voor het ontdooien van permafrost in Alaska en Siberië. Nauwkeurige gegevens worden echter pas sinds circa 1970 verzameld, zodat nog geen definitieve conclusies getrokken kunnen worden.

Er is echter wel bekend dat permafrost koolstof opslaat in de vorm van turf en methaan. Vooral als methaan vrij zou komen, zou dit broeikaseffect versterken.

Zie ook[bewerken]