Rendier

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rendier
IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2008)
Reindeer Sweden.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Artiodactyla (Evenhoevigen)
Familie: Cervidae (Herten)
Geslacht: Rangifer (Rendieren)
Soort
Rangifer tarandus
(Linnaeus, 1758)
Leefgebied rendier
Leefgebied rendier
Afbeeldingen Rendier op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Rendier op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Zoogdieren

Het rendier (Rangifer tarandus) is het huisdier van de toendra. Het rendier is gedomesticeerd en wordt door de nomaden van de toendra's van Europa en Azië gehouden. In de taiga en toendra van Europa en Azië leven nog enkele wilde populaties. Ook in Noord-Amerika komt het nog steeds in het wild voor. Het Noord-Amerikaanse rendier wordt kariboe genoemd. Het rendier is de enige hertachtige waarvan zowel de mannelijke als de vrouwelijke dieren een gewei dragen.

Ecologische waarde[bewerken]

Het rendier is de grote grazer van de toendra, ze leven in kuddes. Rendieren eten vooral rendiermos. Dat is een korstmos, een samenleving of symbiose van een schimmel en algen. Als de toendra bedekt is met sneeuw en ijs, weten de rendieren dit met hun hoeven te verwijderen om zo dit diepvrieseten te bereiken. De voornaamste vijand van de kariboe is de wolf die vooral zwakke dieren grijpt.

Verspreiding[bewerken]

Het rendier is wijdverspreid in het noorden van het holarctisch gebied. Oorspronkelijk werd het dier aangetroffen in Scandinavië, Oost-Europa, Rusland, Mongolië en het noorden van China. Tegenwoordig is het rendier in vele gebieden, voornamelijk zuidelijke gebieden, verdwenen. In Noord-Amerika leeft het dier in Alaska, Canada en de noordelijkste staten van de Verenigde Staten (Washington tot Maine). In Europa leven er nog grote kuddes in Noorwegen, en het noorden van Finland.

Voortplanting[bewerken]

In mei of juni wordt na een draagtijd van 210 tot 240 dagen één kalf geboren.

Gebruik[bewerken]

Het rendier wordt om zijn vacht, zijn vlees, zijn melk en als trekdier gebruikt.

Ogen[bewerken]

Het rendier heeft ogen die aangepast zijn voor de arctische winters. In de winter, als het donker is, zorgt het tapetum lucidum ervoor dat de ogen van het dier een andere kleur krijgen. In de zomer reflecteert het tapetum lucidum geel licht, maar onder invloed van de winter weerkaatst het tapetum lucidum blauw licht. De ogen worden daardoor vermoedelijk 1000 tot 10.000 gevoeliger voor licht, wat wel ten koste gaat van de scherpte van het zicht.[2][3]

Tsjernobyl[bewerken]

Na de ramp in Tsjernobyl kwam er veel radioactief materiaal neer op de weidegebieden van het rendier in delen van Scandinavië. Doordat rendieren vocht vooral opnemen vanuit regenwater en niet vanuit het grondwater, ontstond een forse verhoging van cesium-137. Veel rendiervlees werd om die reden vernietigd. Rendieren kregen ander voer om de ophoping van cesium-137 tegen te gaan.

Ondersoorten[bewerken]

Het rendier heeft volgens Mammal Species of the World 14 ondersoorten, waarvan er twee rond 1900 zijn uitgestorven. De bekendste zijn het Scandinavische rendier, het Siberische rendier en de Noord-Amerikaanse kariboe. Op Spitsbergen komt nog een ondersoort voor (Rangifer tarandus platyrhynchus). Deze is zeer kortbenig.

Ondersoorten van Rangifer tarandus
Ondersoort Leefgebied
R. t. buskensis Rusland en omgeving
R. t. caboti**(G. M. Allen, 1914)
R. t. caribou(Gmelin, 1788) Canada en VS
R. t. granti Alaska, Yukon
R. t. fennicus (Lönnberg, 1909) Rusland, Finland
R. t. groenlandicus (Borowski, 1780) Nunavut, NWT, West-Groenland
R. tarandus osborni British Columbia
R. t. pearsoni (Lydekker, 1903) Nova Zembla-archipel
R. t. pearyi (J. A. Allen, 1902) Baffin Island
R. t. phylarchus (Hollister, 1912) Kamchatka/Okhotsk
R. t. platyrhynchus (Vrolik, 1829) Spitsbergen
R. t. tarandus (Linnaeus, 1758) Toendra Eurazië
R. t. terraenovae
R. t. sibiricus (Murray, 1866) Siberië
R. t. valentinae>
Uitgestorven ondersoorten van Rangifer tarandus
Ondersoort Leefgebied Uitgestorven sinds
R. t. dawsoni (Thompson-Seton, 1900)> Queen Charlotte Islands 1910
R. t. eogroenlandicus Oost-Groenland 1900

Folklore[bewerken]

De slee van de kerstman wordt door rendieren getrokken. Één van hen heeft een rode neus en heet Rudolph. De overige acht heten: Dasher, Dancer, Prancer, Vixen, Comet, Cupid, Donner en Blitzen.

Zie ook[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Rendier op de IUCN Red List of Threatened Species.
  2. Reindeer Eyes Adjust to Arctic Dark. ScienceShot (29 oktober 2013) Geraadpleegd op 29 oktober 2013
  3. Why Are Reindeer Eyes Golden In Summer But Blue In Winter?. National Geographic (29 oktober 2013) Geraadpleegd op 29 oktober 2013