Lapland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Lapland (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Lapland.
Locatie van Lapland.
Een typisch landschap in Lapland.
Een waterval in een nationaal park.

Lapland (Samisch: Sápmi) betekent Land van de Lappen. Het volk der Lappen beschikt wel over meerdere eigen talen (de Samische talen), maar niet over een eigen staat. Lapland strekt zich namelijk uit over het aller-noordelijkste gedeelte van Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland (Kola).

De naam 'Lappen' wordt door de bevolking zelf als beledigend ervaren. Die geeft de voorkeur aan de naam Saami, Sámi of 'Samen'.

Er is in Finland ook de gelijknamige regio, zie Lapland (regio) en in Zweden is er het Zweedse landschap Lapland.

Geografie[bewerken]

Lapland ligt zo dicht bij de poolstreken, dat de winters er lang zijn en ijzig koud. In de wintermaanden komt de zon er niet op (zie poolnacht) en in de zomermaanden gaat de zon niet onder (zie middernachtzon). De Saami hebben echter in de loop der eeuwen geleerd zich aan deze barre omstandigheden aan te passen. Ze leven traditioneel van hun rendierkudden, die rendiermos en andere korstmossoorten eten. Het gebied wordt ook wel de laatste wildernis van Europa genoemd. Het landschap wordt gekenmerkt door een bergachtig land, met uitgestrekte bossen, vlaktes en vele meren.

Traditionele leefomstandigheden[bewerken]

Rendieren leveren de Saami melk, vlees, bot en huiden en doen bovendien dienst als trekdier voor de slede, (tegenwoordig worden er sneeuwscooters gebruikt zodat ze de rendieren beter bij kunnen houden) het vervoermiddel bij uitstek in dit gebied.

Saami wonen in tenten (van rendierhuid) die gemakkelijk af te breken en te vervoeren zijn. Want om in leven te blijven kunnen de Laplandse herders niets anders doen dan hun rendierkudden volgen in hun jaarlijkse voedseltrek. Alleen in de winter blijven de Saami en rendieren op één plaats; in plaats van in tenten leeft dit volk in koepelvormige huizen, die wel wat van een grote tent weg hebben, genaamd 'jaqs'.

Moderne tijden[bewerken]

De afgelopen eeuw zijn er in Lapland grote veranderingen tot stand gekomen. De Saami zijn in steeds nauwer contact met de Scandinavische cultuur gekomen. De meesten hebben hun nomadenbestaan opgegeven en zich als visser, landbouwer of zelfstandige ondernemer gevestigd of hebben een reguliere baan. Sommigen van de Saami zijn volledig opgegaan in de Scandinavische samenleving en hun leven verschilt tegenwoordig in weinig opzichten van dat van andere Scandinaviërs, maar een belangrijk deel van hen streeft ernaar om de eigen cultuur en taal te ontwikkelen.

Wel is er meer respect en bescherming gekomen voor de Samische bevolking, hun leefwijze, hun cultuur en hun talen, hetgeen bevorderd wordt door de Samische parlementen in Zweden, Noorwegen en Finland.

Sport[bewerken]

De eindronde van het FIFA Wereldkampioenschap voetbal 2008 voor voetbalteams die geen lid zijn van de FIFA of de UEFA, werd van 7 juli tot 14 juli 2008 in Lapland gehouden.

Lapland wordt in het voetbal vertegenwoordigd door het Samisch voetbalelftal. Onder auspiciën van de voetbalbond NF-Board werden de Sámi in 2006 eenmaal wereldkampioen voetbal, door in de finale Monaco met 21-1 te kloppen.

Maar wellicht belangrijker dan voetbal zijn de sporten die direct een Samische oorsprong hebben en ook in de Samische kampioenschappen beoefend worden. Dat zijn bijvoorbeeld lassogooien en rendier-races maar ook skiën.

Werelderfgoed[bewerken]

In het Zweedse gedeelte van Lapland bevindt zich Laponia, één van de veertien monumenten op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO in Zweden.