Przewalskipaard
| Przewalskipaard IUCN-status: Bedreigd[1] (2011) |
|||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||
|
|||||||||||||||
| Ondersoort | |||||||||||||||
| Equus ferus przewalskii Poliakov, 1881 |
|||||||||||||||
 |
|||||||||||||||
| Uitzettings- en leefgebied przewalskipaard | |||||||||||||||
Przewalskipaard op  Wikispecies
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
Het przewalskipaard (Equus ferus przewalskii) is een wilde ondersoort van paarden, die in 1967 voor het laatst in het wild gezien werd in Mongolië. Het was vermoedelijk het ras dat als rijdier werd gebruikt door grote Mongoolse veroveraars als Dzjengis Khan. De Mongoolse naam van het ras is Takhi, Cyrillisch: "Тахь". Het wordt echter uitgesproken als: Tech, zoals in technologie.
Inhoud |
[bewerken] Kenmerken
- korte benen,
- kleur: 's zomers beige bruin, 's winters donkerder
- rechtopstaande manen
- 66 chromosomen (gewone paarden hebben er 64, kruisen is echter mogelijk)
- kan niet bereden worden
- lijken op Fjorden
[bewerken] Naamgeving
In 1878 werd dit dier ontdekt door kolonel Nikolaj Przewalski. Het werd naar hem genoemd: L.S. Poljakov, die concludeerde dat dit dier een wilde paardensoort was, gaf het de officiële wetenschappelijke naam Equus przewalski (Poljakov 1881). Tegenwoordig is de officiële naam Equus ferus przewalski (Poliakov 1881).
[bewerken] Recente geschiedenis
Het przewalskiras als wilde soort raakte rond 1960 uitgestorven. Omdat rond 1900 een aantal veulens gevangen was waarmee verder gefokt werd, waren er in dierentuinen genoeg dieren om mee te fokken. De stamboom van alle nu levende przewalskipaarden is gebaseerd op een beginaantal van 13 dieren.
Wanneer inteelt zozeer deel is van een soort, moet er op basis van een stamboek zo snel mogelijk een groot aantal dieren gefokt worden waarna het mogelijk wordt om dieren verder uit te selecteren.
In 1977 waren er wereldwijd 300 dieren. Er werd een stamboek opgericht en diverse geselecteerde bloedlijnen werden samengebracht, wat resulteerde in gezondere veulens. In 1997 waren er 1450 dieren. Dieren uit Europese dierentuinen zijn in onder andere Natuurpark Lelystad uitgezet. Andere 'reservaten' voor dit doel waren de Ooijpolder en het Duitse Klosterwalde. Van hieruit is de soort opnieuw in Mongolië geïntroduceerd.
In 1990 is begonnen met de herintroductie in het Hustain Nuruu Nationaal park. Om de 2 jaar werden 16 dieren vrijgelaten op dit 60.000 ha grote terrein.
In de extreme winter van 2001/02 zijn 20 van de 60 dieren omgekomen. In juni 2002 is opnieuw een groep van 14 paarden naar Mongolië verscheept.
In 2011 beschouwde het IUCN de ondersoort als bedreigd.[1] In 1996 beschouwde de organisatie de soort Equus ferus - waarvan het przewalskipaard de enige vertegenwoordiger is - nog als uitgestorven, in 2008 als kritiek, sinds 2011 ook als bedreigd.[2]
[bewerken] In de Nederlandse taal
Het woord 'przewalskipaard' geldt als het beroemdste woord uit de geschiedenis van 'het dictee der Nederlandse taal' en geniet in Nederland alleen al om die reden enige bekendheid. Het tongbreekprobleem met de 'prz'-combinatie is veroorzaakt door het feit dat de schrijfwijze uit de Slavische landen is overgenomen en niet de uitspraak. In het Pools wordt de 'rz' als 'j' in journalist uitgesproken. De 'w' vervolgens als 'v'. De Poolse uitspraak van przewalskipaard is dus pjevalskipaard. De 'r' is dus niet hoorbaar en dat vergemakkelijkt het uitspreken aanzienlijk.
[bewerken] Externe link
 |
Zie de categorie Przewalski horse van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
Bronnen, noten en/of referenties:
- Equid Specialist Group 1996. Equus ferus. In: IUCN 2004. 2004 IUCN Red List of Threatened Species. <www.iucnredlist.org>. Downloaded on 10 november 2009. [1]
- Equid Specialist Group 1996. Equus ferus ssp. przewalskii. In: IUCN 2004. 2004 IUCN Red List of Threatened Species. <www.iucnredlist.org>. Downloaded on 10 november 2009. [2]
- International Commission on Zoological Nomenclature. 2003. Opinion 2027 (Case 3010). Usage of 17 specific names based on wild species which are pre-dated by or contemporary with those based on domestic animals (Lepidoptera, Osteichthyes, Mammalia): conserved. Bull.Zool.Nomencl., 60:81-84.
- Ishida, N., Oyunsuren, T., Mashima, S., Mukoyama, H., and Saitou, N. J Mol Evol. 1995. Mitochondrial DNA sequences of various species of the genus Equus with special reference to the phylogenetic relationship between Przewalskii's wild horse and domestic horse. Journal of molecular evolution; 41(2): 180–188. [3]
- Jansen, T., Forster, P., Levine, M.A., Oelke, H., Hurles, M., Renfrew, C., Weber, J., and Olek, K. 2002. Mitochondrial DNA and the origins of the domestic horse. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America; 99(16): 10905–10910. [4]
- Wakefield, S., Knowles, J., Zimmermann, W. and Van Dierendonck, M. 2002. Status and action plan for the Przewalski's Horse (Equus ferus przewalski). In: P.D. Moehlman (ed.) Equids: Zebras, Asses and Horses. Status Survey and Conservation Action Plan, pp. 82-92. IUCN/SSC Equid Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK.
