Przewalskipaard

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Przewalskipaard
IUCN-status: Bedreigd[1] (2011)
Prezewalsky 26-9-2004-2.JPG
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Perissodactyla (Onevenhoevigen)
Familie: Equidae (Paardachtigen)
Geslacht: Equus
Soort: Equus ferus (Wild paard)
Ondersoort
Equus ferus przewalskii
Poliakov, 1881
Uitzettings- en leefgebied przewalskipaard
Uitzettings- en leefgebied przewalskipaard
Afbeeldingen Przewalskipaard op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Przewalskipaard op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Zoogdieren
Przewalskipaard in Mongolië
Przewalskipaard in Michigan

Het przewalskipaard (Equus ferus przewalskii) is een wilde ondersoort van paarden, die in 1967 voor het laatst in het wild gezien werd in Mongolië. De Mongoolse naam van het ras is Takhi, Cyrillisch: "Тахь". Het wordt echter uitgesproken als: Tech, zoals in technologie.

Kenmerken[bewerken]

  • korte sterke benen,
  • kleur: 's zomers beige bruin, 's winters donkerder
  • rechtopstaande manen
  • 66 chromosomen (gewone paarden hebben er 64, kruisen is echter mogelijk)
  • kan niet worden bereden
  • lijken op Fjorden en Koniks
  • sterk, breed en groot hoofd

Voortplanting[bewerken]

Na een draagtijd van 333 tot 345 dagen (ongeveer een jaar) wordt één veulen geboren.

Naamgeving[bewerken]

In 1878 werd dit dier ontdekt door kolonel Nikolaj Przewalski. Het werd naar hem genoemd: L.S. Poljakov, die concludeerde dat dit dier een wilde paardensoort was, gaf het de officiële wetenschappelijke naam Equus przewalski (Poljakov 1881). Tegenwoordig is de officiële naam Equus ferus przewalski (Poljakov 1881).

Geschiedenis[bewerken]

Prehistorische geschiedenis[bewerken]

Het przewalskipaard splitste zich 38.000 - 72.000 jaar geleden af van de moderne tamme paardenrassen en heeft ook geen inmenging van deze tamme paarden.[2]

Recente geschiedenis[bewerken]

Het przewalskiras als wilde soort raakte rond 1960 uitgestorven. Omdat rond 1900 een aantal veulens gevangen was waarmee verder gefokt werd, waren er in dierentuinen genoeg dieren om mee te fokken. De stamboom van alle nu levende przewalskipaarden is gebaseerd op een beginaantal van 13 dieren.

Wanneer inteelt zozeer deel is van een soort, moet er op basis van een stamboek zo snel mogelijk een groot aantal dieren gefokt worden waarna het mogelijk wordt om dieren verder uit te selecteren.

In 1977 waren er wereldwijd driehonderd dieren. Er werd een stamboek opgericht en diverse geselecteerde bloedlijnen werden samengebracht, wat resulteerde in gezondere veulens. In 1997 waren er 1450 dieren. Dieren uit Europese dierentuinen zijn in onder andere Natuurpark Lelystad uitgezet. Andere 'reservaten' voor dit doel waren de Ooijpolder en het Duitse Klosterwalde. Van hieruit is de soort opnieuw in Mongolië geïntroduceerd.

In 1990 is begonnen met de herintroductie in het Hustain Nuruu Nationaal park. Om de twee jaar werden zestien dieren vrijgelaten op dit 60.000 ha grote terrein. In de extreme winter van 2001/02 zijn twintig van de zestig dieren omgekomen. In juni 2002 is opnieuw een groep van veertien paarden naar Mongolië verscheept.

In 2011 beschouwde het IUCN de ondersoort als bedreigd.[1] In 1996 beschouwde de organisatie de soort Equus ferus - waarvan het przewalskipaard de enige vertegenwoordiger is - nog als uitgestorven, in 2008 als kritiek en sinds 2011 ook als bedreigd.[3]

In 2012 werden vanuit Praag vier przewalskipaarden naar Mongolië gebracht. Ze werden overgebracht naar het nationaal park Gobi B, waar de populatie in de strenge winter van 2009-2010 van 150 exemplaren werd uitgedund tot 49 exemplaren.[4]

In de Nederlandse taal[bewerken]

Het woord 'przewalskipaard' geldt als het beroemdste woord uit de geschiedenis van het Groot Dictee der Nederlandse Taal en geniet in Nederland alleen al om die reden enige bekendheid. Het tongbreekprobleem met de 'prz'-combinatie is veroorzaakt door het feit dat de schrijfwijze uit de Slavische landen is overgenomen en niet de uitspraak. In het Pools wordt de 'rz' als 'j' in journalist uitgesproken. De 'w' vervolgens als 'v'. De Poolse uitspraak van przewalskipaard is dus pjevalskipaard. De 'r' is dus niet hoorbaar en dat vergemakkelijkt het uitspreken aanzienlijk.

Trivia[bewerken]

Dit is waarschijnlijk niet het ras dat als rijdier gebruikt werd door de ruitersoldaten van Mongoolse veroveraars als Dzjengis Khan. Er bestaat een overgeleverd verhaal dat vermeldt dat in 1226 het rijpaard van Dzjengis Khan zo zeer geschrokken zou zijn bij het zien van deze paarden, dat de heerser zijn houvast verloor en uit het zadel viel.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Equid Specialist Group 1996. Equus ferus. In: IUCN 2004. 2004 IUCN Red List of Threatened Species. <www.iucnredlist.org>. Downloaded on 10 november 2009. [1]
  • Equid Specialist Group 1996. Equus ferus ssp. przewalskii. In: IUCN 2004. 2004 IUCN Red List of Threatened Species. <www.iucnredlist.org>. Downloaded on 10 november 2009. [2]
  • International Commission on Zoological Nomenclature. 2003. Opinion 2027 (Case 3010). Usage of 17 specific names based on wild species which are pre-dated by or contemporary with those based on domestic animals (Lepidoptera, Osteichthyes, Mammalia): conserved. Bull.Zool.Nomencl., 60:81-84.
  • Ishida, N., Oyunsuren, T., Mashima, S., Mukoyama, H., and Saitou, N. J Mol Evol. 1995. Mitochondrial DNA sequences of various species of the genus Equus with special reference to the phylogenetic relationship between Przewalskii's wild horse and domestic horse. Journal of molecular evolution; 41(2): 180–188. [3]
  • Jansen, T., Forster, P., Levine, M.A., Oelke, H., Hurles, M., Renfrew, C., Weber, J., and Olek, K. 2002. Mitochondrial DNA and the origins of the domestic horse. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America; 99(16): 10905–10910. [4]
  • Wakefield, S., Knowles, J., Zimmermann, W. and Van Dierendonck, M. 2002. Status and action plan for the Przewalski's Horse (Equus ferus przewalski). In: P.D. Moehlman (ed.) Equids: Zebras, Asses and Horses. Status Survey and Conservation Action Plan, pp. 82-92. IUCN/SSC Equid Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK.
  1. a b (en) Przewalskipaard op de IUCN Red List of Threatened Species.
  2. (nl) Przewalskipaard is echt oeroud. De Standaard (28 juni 2013) Geraadpleegd op 5 augustus 2013
  3. (en) Equus ferus op de IUCN Red List of Threatened Species.
  4. Endangered wild horses head to Mongolia. Phys.Org (16 juli 2012) Geraadpleegd op 16 juli 2012