Groot Dictee der Nederlandse Taal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal is een wedstrijd in het correct schrijven van de Nederlandse taal die jaarlijks in december wordt gehouden.

Inhoud

[bewerken] Omschrijving

Het dictee vindt plaats in het gebouw van de Eerste Kamer in Den Haag en wordt uitgezonden door de Nederlandse en Vlaamse publieke omroep. De televisie-uitzending wordt gepresenteerd door de Nederlandse NOS-journalist Philip Freriks. Sinds 2005 doet hij dit samen met de Vlaamse VRT-journaliste Martine Tanghe omdat veel Vlamingen de Noord-Nederlandse tongval van de voorlezer niet goed verstaan.

Het dictee telt elk jaar circa zestig deelnemers: veertig uit Nederland en twintig uit Vlaanderen. Beide groepen bestaan voor de helft uit uitgenodigde prominenten en voor de helft uit deelnemers die geselecteerd zijn via een voorronde in de Volkskrant en De Standaard. Tot op heden is de winnaar altijd uit de laatste groep afkomstig geweest. Vaste prominente deelnemer is de Nederlandse dichter en schrijver Bart Chabot.

Het eerste dictee werd gehouden in 1990, toen nog met uitsluitend Nederlandse deelnemers en onder de naam Nationaal Dictee der Nederlandse Taal. In 1991 deden er voor het eerst Vlamingen mee en kreeg het dictee zijn huidige naam.

De intromuziek is van Carl Philipp Emanuel Bach, het celloconcert in A majeur Wq 172, derde deel (Allegro assai).

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal is niet te verwarren met het Groot Nederlands Dictee, een dictee dat gericht is op Vlaanderen en door het Davidsfonds wordt georganiseerd, in samenwerking met het tijdschrift Knack.

Sinds 2004 is er ook een Groot Kinderdictee. Dat wordt nog steeds alleen door Philip Freriks voorgelezen.

[bewerken] Negentiende Groot Dictee in 2008: Hartenpijn

Het dictee voor 2008 was geschreven door de Vlaamse schrijfster Kristien Hemmerechts. Het was de eerste keer dat een Vlaming de opsteller was.

De jury bestond uit:

[bewerken] Regels Groot- en Kinderdictee

Vanaf 2006 hanteert men de volgende regels:

Als norm voor de juiste spelling gebruikt de jury de Woordenlijst Nederlandse Taal, het Groene Boekje, uit 2005 inclusief de Leidraad aan het begin van het Groene Boekje. Dit geldt zowel voor het Groot Dictee, het Groot Kinderdictee als de voorrondes van de dictees. Voor woorden die niet in het Groene Boekje staan, geldt de spelling in het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal, 14e herziene uitgave uit 2005. Eigennamen moeten, voor zover zij in Van Dale vermeld zijn, juist geschreven worden, dus Jakob en niet Jacob.

Als fouten worden gerekend:

  1. spelfouten (er kunnen meerdere fouten in één woord staan)
  2. het onjuiste gebruik van koppeltekens en/of afbrekingstekens of het ontbreken daarvan
  3. het niet op de juiste manier aaneenschrijven van samenstellingen
  4. fouten tegen het gebruik van accenten (',`, en ^), apostrofs (') en trema's (¨)
  5. het gebruik van hoofdletters als het kleine letters moeten zijn
  6. het gebruik van kleine letters als het hoofdletters moeten zijn
  7. alles moet in letters geschreven worden: dus niet 11-jarige, maar elfjarige

Opmerking: als er een cijfer vast aan een woord zit moet het erbij, zoals in CO2 of mp3.

Uiteraard mag er niet gespiekt, afgekeken, of gepraat worden. De jury adviseert om duidelijk te schrijven; bij twijfel wordt het fout gerekend!

Tot en met 2005 werd er nog het Groene Boekje uit 1995 en het Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal, 13e herziene uitgave uit 1999 gebruikt. Dit omdat de nieuwe spelling uit 2005 officieel pas ingevoerd werd op 1 augustus 2006.

Tot en met 1995 werd er nog de voorkeurspelling uit het Groene Boekje uit 1954 gebruikt. Voor woorden die niet in het Groene Boekje stonden gold de spelling in Van Dale's Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, 12e herziene uitgave uit 1992.

[bewerken] Overzicht van de dictees met winnaars

Jaar Titel Opstellers Winnaars Land(streek) Aantal fouten Gemiddeld
1990 Artis Marc de Smit Vlag van Nederland Nederland 5 19
1991 Reizen per spoor Marjan Veenman-Arts Vlag van Nederland Nederland 3 24
1992 Uit eten Fer van Kampen Vlag van Nederland Nederland 2 25
1993 Het decembergevoel Fabienne de Broeck Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 7 26
1994 De dicteetor Louis Kesteloo Vlag van Nederland Nederland 6 23
1995 Uitzicht op zee Diederik van Coillie Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 2 23
1996 De paden op! Marc de Smit Vlag van Nederland Nederland 5 27
1997 De boekenwurm Johan van Dam Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 1 28
1998 Een winteravondvertelling Joost Verheyen Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 2 31
1999 Het jachtige bestaan Era Gordeau Vlag van Nederland Nederland 5 33
2000 De brief Jacques Verhaege Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 6 37
2001 De portemonnee Caroline Schrijvers
Jean Spelmans
Jozef Lamberts
Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 3 31
2002 Telefoon! Guy de Kort Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 0 25
2003 De hittegolf Oscar Fernald Vlag van Nederland Nederland 7 39
2004 Normen en waarden Jan Mulder en Remco Campert Frans Wollrabe Vlag van Nederland Nederland 1
(na rectificatie)
25
2005 Thuis voor de buis Herman Koch Elsie Ribbens Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 4 33
2006 De soapopera Martin Bril Jacques Bettelheim Vlag van Nederland Nederland 5 31
2007 De ladder naar lust Jan Wolkers Mady Van Goethem Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 5 19
2008 Hartenpijn Kristien Hemmerechts Luc Panis Vlag van Vlaanderen Vlaanderen 8 34
2009  ? Gerrit Komrij  ?  ?  ?  ?

[bewerken] Trivia

  • Van de 21 winnaars die het Groot Dictee heeft gehad, kwamen er ...
    • 12 uit Vlaanderen (1993, 1995, 1997, 1998, 2000, 2001*, 2002, 2005, 2007, 2008)
    • 9 uit Nederland (1990**, 1991, 1992, 1994, 1996, 1999, 2003, 2004, 2006)
* In 2001 wonnen 3 deelnemers uit Vlaanderen het Groot Dictee.
** In 1990 deden enkel Nederlanders mee aan het Groot Dictee.
  • Van de 21 winnaars, waren er ...
    • 15 mannen (1990, 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001*, 2002, 2003, 2004, 2006, 2008)
    • 6 vrouwen (1991, 1993, 1999, 2001*, 2005, 2007)
* In 2001 wonnen 3 deelnemers het Groot Dictee, waaronder 1 vrouw en 2 mannen.
  • Het kleinste aantal fouten dat gemaakt werd in het Dictee: 0 (door de winnaar van de editie in 2002, Guy de Kort uit Vlaanderen).
  • Het grootste aantal fouten dat gemaakt werd door een winnaar van het Dictee: 8 (in 2008).
  • Het grootste gemiddelde aantal fouten: 39 (in 2003).
  • Het kleinste gemiddelde aantal fouten: 19 (in 1990 en 2007).

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links

Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Groot Dictee der Nederlandse Taal 2007 op Wikisource
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken