Groot Dictee der Nederlandse Taal
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het Groot Dictee der Nederlandse Taal is een wedstrijd in het correct schrijven van de Nederlandse taal die jaarlijks in december wordt gehouden.
Inhoud |
[bewerken] Omschrijving
Het dictee vindt plaats in het gebouw van de Eerste Kamer in Den Haag en wordt uitgezonden door de Nederlandse en Vlaamse publieke omroep. De televisie-uitzending wordt gepresenteerd door de Nederlandse NOS-journalist Philip Freriks. Sinds 2005 doet hij dit samen met de Vlaamse VRT-journaliste Martine Tanghe omdat veel Vlamingen de Noord-Nederlandse tongval van de voorlezer niet goed verstaan.
Het dictee telt elk jaar circa zestig deelnemers: veertig uit Nederland en twintig uit Vlaanderen. Beide groepen bestaan voor de helft uit uitgenodigde prominenten en voor de helft uit deelnemers die geselecteerd zijn via een voorronde in de Volkskrant en De Standaard. Tot op heden is de winnaar altijd uit de laatste groep afkomstig geweest. Vaste prominente deelnemer is de Nederlandse dichter en schrijver Bart Chabot.
Het eerste dictee werd gehouden in 1990, toen nog met uitsluitend Nederlandse deelnemers en onder de naam Nationaal Dictee der Nederlandse Taal. In 1991 deden er voor het eerst Vlamingen mee en kreeg het dictee zijn huidige naam.
De intromuziek is van Carl Philipp Emanuel Bach, het celloconcert in A majeur Wq 172, derde deel (Allegro assai).
Het Groot Dictee der Nederlandse Taal is niet te verwarren met het Groot Nederlands Dictee, een dictee dat gericht is op Vlaanderen en door het Davidsfonds wordt georganiseerd, in samenwerking met het tijdschrift Knack.
Sinds 2004 is er ook een Groot Kinderdictee. Dat wordt nog steeds alleen door Philip Freriks voorgelezen.
[bewerken] Negentiende Groot Dictee in 2008: Hartenpijn
Het dictee voor 2008 was geschreven door de Vlaamse schrijfster Kristien Hemmerechts. Het was de eerste keer dat een Vlaming de opsteller was.
De jury bestond uit:
- Voorzitter: Ronald Plasterk, Nederlands minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
- Anneke Neijt, Nederlands taalwetenschapper en hoogleraar, deskundige op het gebied van de Nederlandse spelling en grammatica; zij schreef onder andere het Handboek Spelling (samen met Johan De Schryver)
- Ludo Permentier, Vlaams taalredacteur bij De Standaard, schrijver van onder meer de leidraad bij het Groene Boekje
- Kristien Hemmerechts
[bewerken] Regels Groot- en Kinderdictee
Vanaf 2006 hanteert men de volgende regels:
Als norm voor de juiste spelling gebruikt de jury de Woordenlijst Nederlandse Taal, het Groene Boekje, uit 2005 inclusief de Leidraad aan het begin van het Groene Boekje. Dit geldt zowel voor het Groot Dictee, het Groot Kinderdictee als de voorrondes van de dictees. Voor woorden die niet in het Groene Boekje staan, geldt de spelling in het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal, 14e herziene uitgave uit 2005. Eigennamen moeten, voor zover zij in Van Dale vermeld zijn, juist geschreven worden, dus Jakob en niet Jacob.
Als fouten worden gerekend:
- spelfouten (er kunnen meerdere fouten in één woord staan)
- het onjuiste gebruik van koppeltekens en/of afbrekingstekens of het ontbreken daarvan
- het niet op de juiste manier aaneenschrijven van samenstellingen
- fouten tegen het gebruik van accenten (',`, en ^), apostrofs (') en trema's (¨)
- het gebruik van hoofdletters als het kleine letters moeten zijn
- het gebruik van kleine letters als het hoofdletters moeten zijn
- alles moet in letters geschreven worden: dus niet 11-jarige, maar elfjarige
Opmerking: als er een cijfer vast aan een woord zit moet het erbij, zoals in CO2 of mp3.
Uiteraard mag er niet gespiekt, afgekeken, of gepraat worden. De jury adviseert om duidelijk te schrijven; bij twijfel wordt het fout gerekend!
Tot en met 2005 werd er nog het Groene Boekje uit 1995 en het Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal, 13e herziene uitgave uit 1999 gebruikt. Dit omdat de nieuwe spelling uit 2005 officieel pas ingevoerd werd op 1 augustus 2006.
Tot en met 1995 werd er nog de voorkeurspelling uit het Groene Boekje uit 1954 gebruikt. Voor woorden die niet in het Groene Boekje stonden gold de spelling in Van Dale's Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, 12e herziene uitgave uit 1992.
[bewerken] Overzicht van de dictees met winnaars
| Jaar | Titel | Opstellers | Winnaars | Land(streek) | Aantal fouten | Gemiddeld |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1990 | Artis | Marc de Smit |  Nederland |
5 | 19 | |
| 1991 | Reizen per spoor | Marjan Veenman-Arts | Nederland |
3 | 24 | |
| 1992 | Uit eten | Fer van Kampen | Nederland |
2 | 25 | |
| 1993 | Het decembergevoel | Fabienne de Broeck |  Vlaanderen |
7 | 26 | |
| 1994 | De dicteetor | Louis Kesteloo | Nederland |
6 | 23 | |
| 1995 | Uitzicht op zee | Diederik van Coillie | Vlaanderen |
2 | 23 | |
| 1996 | De paden op! | Marc de Smit | Nederland |
5 | 27 | |
| 1997 | De boekenwurm | Johan van Dam | Vlaanderen |
1 | 28 | |
| 1998 | Een winteravondvertelling | Joost Verheyen | Vlaanderen |
2 | 31 | |
| 1999 | Het jachtige bestaan | Era Gordeau | Nederland |
5 | 33 | |
| 2000 | De brief | Jacques Verhaege | Vlaanderen |
6 | 37 | |
| 2001 | De portemonnee | Caroline Schrijvers Jean Spelmans Jozef Lamberts |
Vlaanderen |
3 | 31 | |
| 2002 | Telefoon! | Guy de Kort | Vlaanderen |
0 | 25 | |
| 2003 | De hittegolf | Oscar Fernald | Nederland |
7 | 39 | |
| 2004 | Normen en waarden | Jan Mulder en Remco Campert | Frans Wollrabe | Nederland |
1 (na rectificatie) |
25 |
| 2005 | Thuis voor de buis | Herman Koch | Elsie Ribbens | Vlaanderen |
4 | 33 |
| 2006 | De soapopera | Martin Bril | Jacques Bettelheim | Nederland |
5 | 31 |
| 2007 | De ladder naar lust | Jan Wolkers | Mady Van Goethem | Vlaanderen |
5 | 19 |
| 2008 | Hartenpijn | Kristien Hemmerechts | Luc Panis | Vlaanderen |
8 | 34 |
| 2009 | ? | Gerrit Komrij | ? | ? | ? | ? |
[bewerken] Trivia
- Van de 21 winnaars die het Groot Dictee heeft gehad, kwamen er ...
- 12 uit Vlaanderen (1993, 1995, 1997, 1998, 2000, 2001*, 2002, 2005, 2007, 2008)
- 9 uit Nederland (1990**, 1991, 1992, 1994, 1996, 1999, 2003, 2004, 2006)
- * In 2001 wonnen 3 deelnemers uit Vlaanderen het Groot Dictee.
- ** In 1990 deden enkel Nederlanders mee aan het Groot Dictee.
- Van de 21 winnaars, waren er ...
- 15 mannen (1990, 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001*, 2002, 2003, 2004, 2006, 2008)
- 6 vrouwen (1991, 1993, 1999, 2001*, 2005, 2007)
- * In 2001 wonnen 3 deelnemers het Groot Dictee, waaronder 1 vrouw en 2 mannen.
- Het kleinste aantal fouten dat gemaakt werd in het Dictee: 0 (door de winnaar van de editie in 2002, Guy de Kort uit Vlaanderen).
- Het grootste aantal fouten dat gemaakt werd door een winnaar van het Dictee: 8 (in 2008).
- Het grootste gemiddelde aantal fouten: 39 (in 2003).
- Het kleinste gemiddelde aantal fouten: 19 (in 1990 en 2007).
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
 |
Bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Groot Dictee der Nederlandse Taal 2007 op Wikisource |
