Jérôme Heldring

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Jérôme Louis Heldring (Amsterdam, 21 december 1917Den Haag, 27 april 2013) was een Nederlands journalist en columnist. Hij was tussen 1953 en 2012 columnist, aanvankelijk voor de Nieuwe Rotterdamsche Courant[1] (NRC) en vervolgens voor NRC Handelsblad waarin de NRC na een fusie met het Algemeen Handelsblad opging. Tussen 1968 en 1972 was hij hoofdredacteur.

Heldring was een van de bekendste conservatieve denkers van Nederland.[2] Zijn columns vormden een ijkpunt voor Nederlanders met belangstelling voor (internationale) politiek. Zijn laatste column verscheen op 5 april 2012.[3] Heldring gebruikte tot het einde een schrijfmachine om zijn columns te schrijven en beschikte niet over een internetverbinding.

Levensloop[bewerken]

Heldring was lid van het in het Nederland's Patriciaat opgenomen geslacht Heldring.[4] Hij werd geboren als zoon van de ondernemer Ernst Heldring (1871-1954) en Marie Constance Bungener (1889-1924)[5] als vierde van zes kinderen. Zijn moeder overleed toen Heldring nog maar zes jaar oud was. Het geslacht Heldring telt veel kooplieden en predikanten. Een van J.L. Heldrings voorvaderen was Ottho Gerhard Heldring, predikant en voorman van Het Réveil en de oprichter van de Ottho Gerhard Heldringstichting, een stichting die nu nog een bekende justitiële jeugdinrichting in het Gelderse Zetten beheert. Zijn grootvader was Balthasar Heldring, een zakenman, bankier en publicist.

Na het voltooien van zijn middelbare schoolopleiding aan het Barlaeus Gymnasium studeerde Heldring van 1936 tot 1941 rechten in Leiden. Hij was corpslid en leverde bijdragen aan het corpsblad Virtus Concordia Fides: soms gedichten[6] en vaker bijdragen over godsdienstige en ethische kwesties. Na het behalen van zijn titel werkte Heldring drie jaar bij de Uitgeverij Brill, waarna hij in 1945 in dienst trad bij de Nieuwe Rotterdamsche Courant (NRC) als redacteur buitenland. Van 1949-1953 werkte hij bij het Nederlands Informatie Bureau in New York (vanaf 1951 als directeur), waarna hij terugkeerde naar de NRC. Van 1968 tot 1972 was hij hoofdredacteur van deze krant. Van 1972-1982 was Heldring directeur van het Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken (NGIZ), waaraan het hoofdredacteurschap van de Internationale Spectator (1972-1985) verbonden is.[7]

Heldring trouwde in 1942 met Suzanna Sophia (Fiet) van den Broek (1921-2013). Samen met zijn kleinzoon Jasper Boon was J.L. Heldring gasthoofdredacteur van het tijdschrift Opinio, het nummer dat op 21 december 2007 verscheen.

Dezer dagen (column)[bewerken]

Op 4 januari 1960 begon Heldring met zijn column Dezer dagen.[8] Aanvankelijk richtte hij zich op het betrekken van de Nederlanders bij de wereld om hen heen, later werd ook de binnenlandse politiek een onderwerp. De columns behandelen ideologische en culturele aspecten van gebeurtenissen, bevatten historische analyses en zijn kritisch met betrekking tot de taal en logica van de beschouwingen die hij bespreekt. Vanaf 1985 heeft hij ook maandelijks taalfouten in de media aan de kaak gesteld, maar daarmee is hij in het voorjaar van 1998 opgehouden.[9]

Op 3 april 2012 berichtte Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van de NRC, dat Heldring zou stoppen met zijn wekelijkse column.[10] "Aangezien ik niet in herhaling van uitgekauwde thema’s wil vervallen, lijkt het mij beter een einde te maken aan mijn rubriek", lichtte Heldring toe.

Een van de vroege invloeden op het denken van J.L. Heldring, een invloed die blijvend is geweest, is het werk van Carry van Bruggen, vooral haar belangrijkste werk Prometheus, maar ook Hedendaags Fetischisme. In haar werk ontwikkelt Van Bruggen de gedachte dat alles of ieder slechts kan bestaan in contrast met het andere of de ander; een unicum in de totaliteit is ondenkbaar. Daarmee zijn er twee onverzoenlijke tendenties in het leven: zelfhandhaving of distinctiedrift versus opgaan in de ander, het andere of de collectiviteit. Dit waren centrale gedachten geworden in Heldrings analyses, een richtsnoer waaraan hij het realiteitsgehalte van politieke beschouwingen afmat.[11]

Als scepticus met belangstelling voor godsdienst liet hij zich ook op levensbeschouwelijk gebied niet onbetuigd; met name aan de moderniseringen in de rooms-katholieke Kerk in de jaren zestig heeft hij de nodige aandacht besteed. Hij stond bekend als de eerste en lange tijd enige zelfverklaarde conservatief[12] in Nederland in de jaren na de Tweede Wereldoorlog tot het begin van de 21e eeuw. Heldring wilde als scepticus en conservatief de wereld niet behouden zoals die is, maar hij wilde ontwikkelingen in goede banen leiden. Hij deed dat door te analyseren en vraagtekens te plaatsen, niet zozeer door de mensen van zijn mening te doordringen.

In 1993 ontving hij een eredoctoraat van de Universiteit van Amsterdam. In 2007 werd hem de Anne Vondelingprijs 2006 toegekend, de belangrijkste prijs voor politieke journalistiek.[13] De jury, bestaande uit Harry van Wijnen, Hans Dijkstal, Geert-Jan Laan, Tineke Lodders en Thom de Graaf, motiveerde haar keuze door er op te wijzen dat Heldring "een intellectueel en een generalist [is] die voor zijn columns put uit zijn fenomenale geheugen".[14] Heldring ontving in 2012 De Tegel 2012 (oeuvreprijs), een van de jaarprijzen voor Nederlandse journalistiek.[15]

Heldringprijs[bewerken]

Naar Jérôme Heldring is een prijs vernoemd voor de beste Nederlandse columnist. De eerste winnaar was Hans Goslinga, columnist van dagblad Trouw. De prijs werd op 6 oktober 2012 overhandigd door de hoofdredacteur van het NRC Handelsblad, Peter Vandermeersch. In 2013 ging de prijs naar Volkskrant-columniste Sheila Sitalsing. De jury prees Sitalsing om haar degelijke feitenkennis, humorvolle benadering en de afwezigheid van enig cynisme. De prijs werd op 25 oktober 2013 uitgereikt tijdens De Nacht van NRC in de Stadsschouwburg Amsterdam. De Heldringprijs is ontworpen en gemaakt door beeldend kunstenaar Iris Le Rütte.

Bibliografie[bewerken]

  • "Dezer dagen", Van Oorschot, 2012
  • Voorwoord in: H.J. Bouman & L.A. Ries: Wij van het verloren ras. Briefwisseling tussen mr L.A. Ries en mr H.J. Bouman 1923-1962. Bezorgd door Hessel Bouman. Eigen beheer, 2009. 224 p.
  • Heel ons fundament kraakt, en andere kanttekeningen, Van Oorschot (2003)[16] ISBN 90-282-0990-5 ISBN 978-9028209909
  • De taal op zichzelf is niets, Veen (1993) ISBN 90-254-0267-4
  • Een dilettant, Van Oorschot (1989) ISBN 90-282-0714-7
  • Sceptici over de Schrift Martin van Amerongen (red.), [bijdragen J.L. Heldring et al.], Anthos (1989) ISBN 90-6074-297-4
  • Andermans veren. Uit de citatenverzameling van J.L. Heldring, Balans (1986) ISBN 90-5018-007-8
  • Geschiedenis na 1945, Het Spectrum, 1985
  • Nederland en de rechten van de mens [onder red. van Ph.P. Everts en J.L. Heldring], In den Toren, 1981
  • Ontspanning door Oostelijke en Westelijke bril, Stichting Atlantische Commissie, 1978
  • Studiebijeenkomst over conferentie voor veiligheid en samenwerking in Europa, Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken, 1976
  • Moraal en buitenlandse politiek, met bijdragen van Fresco, M.F.; Universitaire Pers Rotterdam, 1975
  • Het verschil met anderen, Van Oorschot, 1975
  • Nederlandse buitenlandse politiek : aspecten en achtergronden [voorwoord: L.G. Jacquet, met bijdragen van C.L. Patijn, J.L. Heldring, P.R. Baehr et al.], 1969
  • Ethische aspecten van het kernwapen [samenst. D.W.O.A. Grosheide, J.J. Heldring, S.L. Kwee et al.], Kok, 1968
  • Spanning en ontspanning na Tsjechoslowakije, N.R.C., 1968
  • Democratie in debat, Boom, 1964
  • Gelijk hebben en krijgen : commentaren op Nederlands buitenlandse politiek (met: Paul van 't Veer en A.L. Constandse), Bezige Bij, 1962

Over zijn werk[bewerken]

  • De conservatieve uitdaging : de scepsis van J.L. Heldring, Prometheus, 2003
  • Dezer jaren : buitenlands beleid & internationale werkelijkheid : beschouwingen aangeboden aan J.L. Heldring bij diens afscheid als directeur van het Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken, In den Toren, 1982

Externe links[bewerken]

Referenties
  1. Spelling naam is in overeenstemming met (i) Hans Nijenhuis, 'Een individualist, anders dan anderen. Heldring blijft ook dezer dagen vraagtekens zetten', NRC Handelsblad 22 december 1997, met (ii) Dezer jaren, p. 10 (biografisch opstel E.H. van der Beugel), en met (iii) thesaurusrecord Nederlandse Centrale Catalogus.
  2. Zie: Martin van Amerongen, Achttien stellingen over het conservatisme', in: De Groene Amsterdammer 24-2-2001. Zie ook: Stan de Jong, 'Conservatieven komen uit de kast', in: HP de Tijd 5 januari 2001.
  3. NRC Handelsblad, 5 april 2012, pagina 17
  4. Laatstelijk opgenomen in jaargang 49 (1963); hij op p. 187.
  5. Deze biografische passage is gedeeltelijk ontleend aan de bijdrage van E.H. van der Beugel, 'Een bezem door ons denken. Jérôme Louis Heldring', in: Dezer jaren. Buitenlands beleid en internationale werkelijkheid. beschouwingen aangeboden aan J.L. Heldring (1982), p. 10-18.
  6. In De Leidsche Lier. Keur uit lyrische en verhalende bijdragen verschenen in de jaren 1935-1945 in het weekblad Virtus Concordia Fides en den almanak van het Leidsche Studentencorps (1946) is op p. 55 een sonnet van J.L. Heldring opgenomen. De titel luidt 'Grachtenhuis', met als thema beduchtheid dat de moeder zal sterven.
  7. Jaartallen ontleend aan Interview met Heldring NRC Handelsblad, 14 juni 2008, met name aan het daaronder afgedrukte cv van Heldring.
  8. Steven de Jong, '92-jarige J.L. Heldring nu vijftig jaar NRC-columnist', NRC Handelsblad, 4 januari 2010.
  9. Wim Daniëls (red.) in noot 1 van de DBNL-editie (2007) van Charivarius, Is dat goed Nederlands?
  10. Een journalistiek monument legt de pen neer, 3 april 2012
  11. Zie voor Heldrings verhouding tot Carry van Bruggen: 'Weerzien met Carry van Bruggen' in: Heel ons fundament kraakt, p. 27 e.v.
  12. Zie het artikel van Heldring 'Lof van het conservatisme' dat in 1974 verscheen. Het is opgenomen in de bundel Het verschil met anderen (titel die de invloed van Carry van Bruggen verraadt) op p. 125-133.
  13. 'Alles wat Heldring schreef is uitgekomen', door Mark Kranenburg, in: NRC Handelsblad, 6 juni 2007.
  14. Columnist Heldring wint Anne Vondelingprijs, Trouw, 5 juni 2007
  15. Zie website De Tegel. De prijs werd uitgereikt in 2013. (website geraadpleegd 4 mei 2013).
  16. Heel ons fundament kraakt, en andere kanttekeningen integrale tekst via dbnl.org