Psychopathie

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Psychopathie, psychopathische persoonlijkheidsstoornis en afgeleid hiervan psychopathologische persoonlijkheidsstructuur en sociopathie zijn benamingen en omschrijvingen die voorheen gegeven werden aan de persoonlijkheidsstructuur of -stoornis (indien voldoende kenmerken bereikt) die tegenwoordig beter bekend is als de antisociale persoonlijkheidsstoornis. Dit betreft een persoonlijkheidsstoornis waarbij de gewetensfunctie, die zich in baby- en peuterfase ontwikkelt, achterblijft in de ontwikkeling of geheel niet tot stand komt. Tegenwoordig wordt te allen tijde als officiële diagnose de antisociale persoonlijkheidsstoornis geconstateerd en termen die met psycho- of sociopathie samenhangen worden slechts informeel of ter illustratie gebruikt voor mensen bij wie de persoonlijkheidsstoornis zich heeft ontwikkeld met criminele, vaak gewelddadige aspecten.

Historie

In 1941 publiceerde Hervey Cleckley het boek The Mask of Sanity, waarin hij zestien criteria voor de psychopathische persoonlijkheid gaf. Op basis hiervan ontwikkelde Robert Hare zijn Psychopathy Checklist (de huidige versie is de PCL-R). Hiermee wordt de persoonlijkheid beoordeeld aan de hand van agressief narcisme en een sociaal afwijkende levensstijl. Deze laatste groep criteria komt in grote lijnen overeen met die van de antisociale persoonlijkheidsstoornis.

In de media is na 1970 veel gepubliceerd over psychopathie, met betrekking tot fictieve personages als Hannibal Lecter en bestaande personen zoals Marc Dutroux, Jack the Ripper, et cetera. Hierdoor is in de maatschappij het idee gevoed dat de persoonlijkheidsstructuur die aan dit gedrag ten grondslag ligt, zeer vaak of altijd dit gedrag met zich meebrengt. Omdat dit niet het geval hoeft te zijn en ook lang niet altijd zo duidelijk het geval is als in deze specifieke gevallen, is de naam antisociale persoonlijkheidsstoornis hieraan gegeven als officiële term voor de diagnose. De termen psycho- en sociopaat en hun afgeleiden hebben derhalve geen officieel karakter meer in de geneeskunde en worden bij voorkeur alleen in die gevallen gebruikt waar extreem crimineel en gewelddadig gedrag voorkomt.

Psychiatrische visies

Psychopathie wordt gezien als een handicap waardoor men slecht kan afstemmen op de emoties van anderen. Dit gebrek of zelfs de volledige afwezigheid van empathie is onder meer aangetoond uit onderzoek waarbij hersenactiviteit is gemeten in situaties waarbij psychopaten anderen een fout zien maken . Gebieden in de hersenen zoals de cortex cingularis anterior, waar emotionele prikkels (zoals beloning en straf) worden verwerkt lieten daarbij minder activiteit zien dan bij controleproefpersonen. Chronisch agressieve mannen vertonen een kleinere neurale respons in de dorsomediale prefrontale cortex op plaatjes met emotionele gezichtsuitdrukkingen, dan niet-agressieve mannen Deze kenmerken kunnen wijzen op een gebrek aan empathie. Dit kan een belemmering vormen in het sociale contact met anderen en is vermoedelijk ook moeilijk te corrigeren.

Zie ook

• Antisociale persoonlijkheidsstoornis
• Persoonlijkheidsstoornis

Externe links

• VPRO's Labyrint van 12 april 2011: "Zonder geweten" (onder andere een gesprek met Robert Hare)
• Onderzoek: Psychopaten ruiken slecht

Literatuurverwijzing

• Snakes In Suits: When Psychopaths Go To Work, Robert D. Hare & Paul Bubiak, ISBN 9780061147890

Bronnen, noten en/of referenties