Thais alfabet
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Inhoud |
Het Thaise alfabet dat in Thailand wordt gebruikt bestaat uit 44 medeklinkers. Omdat het maar 21 klanken heeft, worden sommige klanken aangeduid met twee of meer letters. Er zijn 32 klinkers met ook weer 21 klanken.
[bewerken] Geschiedenis
Het Thaise alfabet is waarschijnlijk afgeleid van oud Khmer schrift. Volgens de traditie werd het alfabet in 1283 gecreëerd door koning Ramkhamhaeng de Grote van het koninkrijk Sukhothai.
[bewerken] Toontaal
Thai is een toontaal. Er zijn 5 tonen: midden, laag, hoog, stijgend en dalend. Bij een weergave van een Thais woord in het Latijns alfabet zou de toon verloren gaan en daarmee ook de betekenis van het woord. Twee methodes om de toon van een lettergreep weer te geven zijn: accenten op de klinker plaatsen (methode 1) en een teken aan het begin van de lettergreep plaatsen (methode 2). Methode 2 wordt toegepast in de Thais - Nederlandse woordenboeken van L.J.M. van Moergestel.
| Toon | Methode 1 | Methode 2 | Betekenis | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Teken | Voorbeeld | Teken | Voorbeeld | ||
| Midden: | a | mai | – | –mai | mijl |
| Laag | à | mài | _ | _mai | nieuw |
| Hoog | á | mái | ¯ | ¯mai | hout |
| Dalend | â | mâi | \ | \mai | niet |
| Stijgend | ǎ | mǎi | / | /mai | zijde |
[bewerken] Medeklinkers
De medeklinkers zijn genoemd naar woorden die met die medeklinker beginnen (vergelijkbaar met zoiets als de 'k' van karel). De medeklinkers zijn ingedeeld in 'klassen': laag, midden of hoog). Deze klasse-benamingen zijn eigenlijk verwarrend, omdat het Thais een toontaal is en ook de 'tonen' laag, midden en hoog kent. De toon van een lettergreep wordt bepaald door een reeks toonregels, waarbij de 'klasse' slechts één van de bepalende criteria is. Als na toepassing van de toonregels een andere toon ontstaat dan moet worden uitgesproken, wordt er een toonveranderings-teken op de lettergreep geplaatst. Een lettergreep kan bestaan uit 0, 1 of 2 begin-medeklinkers, een klinker(-combinatie) en tenslotte weer 0 of 1 medeklinkers. In een aantal gevallen wordt een Thaise medeklinker anders uitgesproken als deze aan het einde van een lettergreep staat.
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de 44 medeklinkers die in het Thaise schrift voorkomen. De tabel heeft de volgende kolommen:
- Nr.: Het volgnummer van het letterteken. Deze volgorde wordt ook aangehouden in Thaise woordenboeken.
- Letter: Het betreffende letterteken.
- Naam - In Thai: De naam van het letterteken in Thais schrift
- Naam - In Latijns alfabet (betekenis): De naam in Latijns alfabet met de betekenis tussen haakjes
- Uitspraak - Begin: de uitspraak als het letterteken aan het begin van een lettergreep staat
- Uitspraak - Eind: de uitspraak als het letterteken aan het einde van een lettergreep staat
- Klasse: L voor laag, M voor midden en H voor hoog
- Toets: hier wordt de toets op het toetsenbord gegeven waarmee het letterteken kan worden getypt (dit werkt alleen als de betreffende softwarematige instellingen voor het toetsenbord zijn gemaakt)
- Opmerkingen: in speciale gevallen wordt hier aanvullende informatie gegeven
| Nr. | Letter | Naam | Uitspraak | Klasse | Toets | Opmerkingen | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| In Thai | In Latijns alfabet (betekenis) | Begin | Eind | |||||
| 1 | ก | ก ไก่ | ko kai (kip) | k | k | M | d | |
| 2 | ข | ข ไข่ | kho khai (ei) | kh¹ | k | H | - | |
| 3 | ฃ | ฃ ขวด | kho khuat (fles) | kh¹ | k | H | \ | niet meer gebruikt, vervangen door nr. 2 |
| 4 | ค | ค ควาย | kho khwai (buffel) | kh¹ | k | L | 8 | |
| 5 | ฅ | ฅ คน | kho khon (mens) | kh¹ | k | L | ¦ | niet meer gebruikt, vervangen door nr. 4 |
| 6 | ฆ | ฆ ระฆัง | kho ra-khang (bel) | kh¹ | k | L | S | |
| 7 | ง | ง งู | ngo ngu (slang) | ng | ng | L | ' | |
| 8 | จ | จ จาน | cho chan (bord) | tsj² | t | M | 0 | |
| 9 | ฉ | ฉ ฉิ่ง | cho ching (cymbaal) | tsj² | - | H | C | |
| 10 | ช | ช ช้าง | cho chang (olifant) | tsj² | t | L | = | |
| 11 | ซ | ซ โซ่ | so so (Ketting) | s | t | L | : | |
| 12 | ฌ | ฌ เฌอ | cho choe (boom) | tsj² | - | L | G | |
| 13 | ญ | ญ หญิง | yo ying (vrouw) | j | n | L | P | |
| 14 | ฎ | ฎ ชฎา | do cha-da (Thaise Kroon) | d | t | M | E | |
| 15 | ฏ | ฏ ปะฏัก | to pa-tak (speer) | t | t | M | D | |
| 16 | ฐ | ฐ ฐาน | tho san-than (podium) | th¹ | t | H | { | |
| 17 | ฑ | ฑ มณโฑ | tho nangmon-tho (personage uit de Ramayana) | th¹ | t | L | R | |
| 18 | ฒ | ฒ ผู้เฒ่า | tho phu-thao (oud iemand) | th¹ | t | L | < | |
| 19 | ณ | ณ เณร | no nen (noviet) | n | n | L | I | Toets: grote i |
| 20 | ด | ด เด็ก | do dek (kind) | d | t | M | f | |
| 21 | ต | ต เต่า | to tao (schildpad) | t | t | M | 9 | |
| 22 | ถ | ถ ถุง | tho thung (zak) | th¹ | t | H | 5 | |
| 23 | ท | ท ทหาร | tho thahan (soldaat) | th¹ | t | L | m | |
| 24 | ธ | ธ ธง | tho thong (vlag) | th¹ | t | L | T | |
| 25 | น | น หนู | no nu (muis) | n | n | L | o | |
| 26 | บ | บ ใบไม้ | bo baimai (blad) | b | p | M | [ | |
| 27 | ป | ป ปลา | po plaa (vis) | p | p | M | x | |
| 28 | ผ | ผ ผึ้ง | pho phueng (een bij) | ph¹ | - | H | z | |
| 29 | ฝ | ฝ ฝา | fo fa (deksel) | f | - | H | / | |
| 30 | พ | พ พาน | pho phan (schaal met voet) | ph¹ | p | L | r | |
| 31 | ฟ | ฟ ฟัน | fo fan (tand) | f | p | L | a | |
| 32 | ภ | ภ สำเภา | pho sam-phao (zeilboot) | ph¹ | p | L | 4 | |
| 33 | ม | ม ม้า | mo ma (paard) | m | m | L | , | |
| 34 | ย | ย ยักษ์ | yo yak (reus) | j | i | L | p | |
| 35 | ร | ร เรือ | ro ruea (boot) | r | n | L | i | |
| 36 | ล | ล ลิง | lo ling (aap) | l | n | L | ] | |
| 37 | ว | ว แหวน | wo waen (ring) | w | w | L | ; | |
| 38 | ศ | ศ ศาลา | so sala (paviljoen) | s | t | H | L | |
| 39 | ษ | ษ ฤๅษี | so rue-si (kluizenaar) | s | t | H | K | |
| 40 | ส | ส เสือ | so suea (tijger) | s | t | H | l | Toets: kleine L |
| 41 | ห | ห หีบ | ho hip (doos) | h | - | H | s | |
| 42 | ฬ | ฬ จุฬา | lo chu-la (vlieger) | l | n | L | > | |
| 43 | อ | อ อ่าง | o ang (een kom) | o | o | M | v | korte 'o' of 'drager' voor een beginklinker |
| 44 | ฮ | ฮ นกฮูก | ho nok-huk (uil) | h | - | L | V | |
¹ kh, ph en th zijn geaspireerd uitgesproken versies van k, p en t. Geaspireerd wil zeggen dat na het uitspreken van die letter er een extra luchtstroom volgt, alsof er een korte h wordt uitgesproken.
² Omdat deze klank in het Engels klinkt als 'ch' (zoals in change), zal deze klank vrijwel overal als 'ch' geschreven worden. In Thailand zal op naamborden in westers schrift ook vrijwel altijd een 'ch' worden geschreven. Ook in Nederlandstalige reisgidsen wordt 'ch' gebruikt (wat klinkt als Tsjiang Mai wordt altijd geschreven als Chiang Mai). De 'ch' dient dus niet als een g-klank (zoals in school) te worden uitgesproken.
[bewerken] Klinkers
De klinkers kun je op vijf plaatsen vinden: voor, achter, boven, onder de medeklinkers en vaak ook voor en achter één medeklinker. Het is een zogenaamde Abugida met schijnbaar oo als impliciete klinker.
[bewerken] Speciale tekens
Speciale tekens beïnvloeden de uitspraak van een lettergreep.
[bewerken] Cijfers
Hoewel onze cijfers veelvuldig worden gebruikt in Thaise teksten, zijn er ook Thaise tekens voor de cijfers. In een apart artikel (Thaise cijfers) worden deze tekens beschreven.
[bewerken] Literatuur
- L.J.M. van Moergestel: 'Woordenboek Thai - Nederlands'. Uitgeverij Nangsue, Zaandam, 1999. ISBN 90-72702-03-4
[bewerken] Thais toetsenbord
De in de tabellen gegeven toetsen zijn gebaseerd op onderstaande toetsenbord lay-out. 
[bewerken] Externe links
