Topaas
| Topaas | ||||
 |
||||
| Mineraal | ||||
| Chemische formule | Al2SiO4(F,OH)2 | |||
| Kleur | Kleurloos, bleekblauw, geel, geelbruin of rood | |||
| Streepkleur | Wit | |||
| Hardheid | 8 (per definitie) | |||
| Gemiddelde dichtheid | 3,55 kg/dm3 | |||
| Glans | Glasglans | |||
| Opaciteit | Doorzichtig | |||
| Breuk | schelpvormig, ruw | |||
| Splijting | [001] Perfect | |||
| Kristaloptiek | ||||
| Kristalstelsel | Orthorhombisch | |||
| Brekingsindices | 1,606 - 1,643 | |||
| Dubbelbreking | + 0,008 tot + 0,016 | |||
| Fluorescentie | rose tot zwak bruinachtig | |||
| Luminescentie | goudgeel, crèmekleurig, groen | |||
| Overige eigenschappen | ||||
| Veredeling | bestralen, verhitten | |||
| Bijzondere kenmerken | zelden kattenoogeffect | |||
|
||||
topaas is een mineraal dat als edelsteen wordt gebruikt. Het is een hydroxy- en fluor-houdend aluminium-nesosilicaat met de chemische formule AI2SiO4(OH,F)2.
Inhoud |
[bewerken] Vorm
Topaas heeft een orthorhombisch kristalstelsel. Het kristalliseert in een prismatische vorm met een ruitvormig grondvlak. Deze prisma's kunnen een lengte van een meter bereiken. Als de kristalvlakken groeven hebben, wat veel voorkomt, verlopen deze met de lengterichting van het prisma mee.[1]
[bewerken] Kleur
Pure topaas is transparant en kleurloos, maar door verontreinigingen kan het in veel verschillende kleuren voorkomen, vooral strogeel tot bruin, lichtblauw of roze. Veel topazen krijgen hun blauwe of roze kleur kunstmatig, door ze te verhitten.
Mystieke topaas (mystic topaz) is geen kleurvariant, maar een topaas die met een dunne filmlaag gecoat is waardoor een regenboogeffect ontstaat. [2]
[bewerken] Voorkomen
Saksen was in de 18de eeuw een belangrijke leverancier van (gele) topazen: deze zogenaamde "Saksische diamanten" werden gewonnen in het Vogtland, waar de Schneckenstein grotendeels werd afgegraven.
Topaas komt voor in de zandfractie van Nederlandse Kwartaire riviersedimenten. Het is onder andere een karakteristiek element van zanden van de Noordwest Duitse rivieren (bijvoorbeeld voorlopers van de Wezer). In de zware-mineraalanalyse zoals dat in Nederland bij de Rijks Geologische Dienst gedurende de tweede helft van de twintigste eeuw plaats vond, wordt het mineraal ingedeeld bij de zogenoemde stabiele groep.[3]
[bewerken] Geschiedenis en gebruik
De naam van de steen is de herleiden tot het Grieks.[4] Plinius de Oudere voerde de naam terug op een legendarisch eiland Topazius in de Rode Zee, waarvan de identiteit onzeker is, evenals de precieze aard van de stenen die ervandaan kwamen. De aanduiding topaas kreeg zijn huidige betekenis pas na de middeleeuwen.
De topaas is een van de "negen edelstenen" in de Thaise Orde van de Negen Edelstenen. De Paus bezit een mijter, een zogenaamde "mitra preciosa" die met goud, topazen en parels is versierd.
.
Volgens de bijbel (openbaring 21:19-20 NBG vertaling 1951) zal het zevende fundament van de nieuwe stad Jeruzalem versierd worden met Topaas.
19 En de fundamenten van de muur der stad waren met allerlei edelgesteente versierd. Het eerste fundament was diamant, het tweede lazuursteen, het derde robijn, het vierde smaragd, 20 het vijfde sardonyx, het zesde sardius, het zevende topaas, het achtste beril, het negende chrysoliet, het tiende chrysopraas, het elfde saffier, het twaalfde amethist.
[bewerken] Zie ook
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ Jean-Paul Poirot (2007), Mineralen en edelstenen uit de hele wereld, p.146
- ↑ Artikel van Nederlands Edelsteen Lab over Mystic Topaas
- ↑ * (nl) Zonneveld, J.I.S., 1947. Het Kwartair van het Peelgebied en naaste omgeving. Een sedimentpetrologische studie. Mededelingen Geologische Stichting, Serie C-IV-3: 1-223.
- ↑ M. Philippa e.a. (2003-2009), Etymologisch Woordenboek van het Nederlands op Etymologiebank.nl
[bewerken] Overige literatuur en websites
Farlang: Tientallen literatuur-referenties over Topaas (Engels)
 |
Zie de categorie Topaz van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
