Verdedigingstoren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Muiderslot; een 14e-eeuwse waterburcht met op elke hoek een verdedigingstoren.
Muur en verdediginstorens van Leeuwarden
Weertoren voor de bescherming van Pont Valentré in Cahors, Frankrijk

Een verdedigingstoren of weertoren is een toren bij een kasteel, weermuur, hek of palissade en is bedoeld om een vijand te zien naderen en/of de aanval af te wenden.

Beschrijving[bewerken]

In de klassieke oudheid en de middeleeuwen boden weertorens door hun hoogte boven het omliggende land een wezenlijk verdedigingsvoordeel. Projectielen hebben door de hoogte een groter doordringend vermogen. Om het gebruik van wapens mogelijk te maken hebben weertorens een open of overdekt platform met borstwering die vaak voorzien is van kantelen. In de onderste verdiepingen heeft een toren schietgaten.

De meerderheid van de middeleeuwse verdedigingstorens waren onderdeel van een grote fortificatie opgenomen, zoals in een stadsmuur of in het gebouwencomplex van een burcht. Vroeg-middeleeuwse torens werden vaak gebouwd in hout en in de late middeleeuwen werden stenen verdedigingstorens de regel. Stenen weertorens konden een ringmuur versterken en zijn in ronde of halfronde vorm bijzonder stabiel tegen belegeringswapens.

Verdedigingstorens werden ook gebruikt als alleenstaand gebouw en hebben dan vaak de functie van een wachttoren of checkpoint. Een voorbeeld hiervan is de tolwachttoren Binger Mäuseturm uit de 14e eeuw. In landelijke en dun bevolkte gebieden konden ze de rol nemen van vluchtburcht. Sommige kerktorens werden ook gebruikt als een toevluchtsoord voor omwonenden in geval van nood, zie weerkerk.

Soms hadden torens om tactische redenen binnenin een rechtsdraaiende wenteltrap. Hierdoor moesten naar boven gaande aanvallers hun rechterzijde van het lichaam, die niet door een schild beschermd was, aan de verdedigers blootstellen.

Alleenstaande weertorens in het bijzonder werden, net als andere middeleeuwse verdedingswerken zo mogelijk moeilijk toegankelijk en gemakkelijk te verdedigen gemaakt.

Types[bewerken]

Enkele types zijn onder andere:

  • Muurtorens of waltorens: een algemene term voor torens die met een weermuur verbonden zijn. Deze torens kunnen ook uit de muur springen, zie flankeringstorens.
  • Flankeringstorens: een toren die aan de buitenzijde naar buiten springt
  • Schelptorens: een toren die alleen aan de buitenzijde ommuurd is en in de richting van het veilige terrein, zoals de stad, open was.
  • Erkertorens: een kleine toren die als een dakkapel over een muur eroverheen hangt.
  • Batterijtorens: een toren waarin een hele batterij aan vuurwapens is opgenomen.

Vormen van torens[bewerken]

Verschillende torenvormen zijn onder andere:

  • Rechthoekige torens: vierkante of rechthoekige toren zijn eenvoudig te construeren en geven een ruime hoeveelheid aan innerlijke ruimte die gebruikt kan worden. Hun nadeel is dat de hoeken erg gevoelig zijn voor ondermijning.
  • Ronde torens: ronde torens zijn beter bestand tegen belegering en projectielen dan vierkante torens.
  • Hoefijzervormige torens: D-vormige of hoefijzervormige torens zijn een compromis dat de beste eigenschappen van een ronde toren combineert met die van een rechthoekige. De halfronde kant in de richting van de aanvaller kan belegeringen goed weerstaan, terwijl het rechthoekige deel aan de binnenzijde interne ruimte geeft en bovenop het gevechtsplatform meer ruimte biedt.
  • Veelhoekige torens: bijvoorbeeld achthoekige torens of hybride varianten.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties