Verzelfstandiging

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Verzelfstandiging bij de overheid is het proces waarbij een overheidsbedrijf wordt omgevormd in een zelfstandig publiekrechtelijk of privaatrechtelijk bedrijf. Het wordt dan bestuurd door een eigen directie en niet meer door (top)ambtenaren. Het bedrijf functioneert geheel zelfstandig en is niet meer een onderdeel van een overheid. De werknemers verliezen bij de privaatrechtelijke variant de ambtenarenstatus.

Verzelfstandiging kan een eerste stap zijn op weg naar privatisering, waarbij de overheid ook (een deel van) de aandelen verkoopt aan de particuliere sector.

Een verzelfstandigd overheidsbedrijf wordt in de Angelsaksische wereld, en ook daarbuiten, wel Quango (Quasi autonome non-gouvernementele organisatie) genoemd.

Nederland[bewerken]

In Nederland is het ook mogelijk een onderdeel van de rijksoverheid te verzelfstandigen in de vorm van een Zelfstandig bestuursorgaan (ZBO). Dit is het onder meer het geval als een ZBO wettelijke taken blijft verrichten. Voorbeelden daarvan zijn Staatsbosbeheer en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Een ZBO wordt tegenwoordig alleen ingesteld als publiekrechtelijk orgaan. De medewerkers blijven dan ambtenaar in de zin van de Ambtenarenwet. Slechts bij hoge uitzondering wordt een ZBO privaatrechtelijk vormgegeven.

In sommige gevallen kan een voormalig staatsbedrijf toch gebruik blijven maken van overheidsdiensten zoals het raadplegen van strafregisters etc. Zo kan TNT Post bijvoorbeeld bij het selecteren van nieuw personeel als voormalig staatsbedrijf direct bij justitie nagaan of iemand in aanraking met justitie is geweest.

De meeste verzelfstandigde organisaties zijn ZBO's. Slechts in uitzonderingsgevallen wordt een privaatrechtelijke vorm gekozen voor verzelfstandigde overheidsorganen. Als dat gebeurt, wordt meestal een stichting opgericht. Soms wordt ook gekozen voor de een NV. De betreffende overheid bezit alle aandelen van de naamloze vennootschap en kan op deze wijze toch invloed op het bedrijf uitoefenen.

Bedrijfsleven[bewerken]

Verzelfstandiging bij het particuliere bedrijfsleven houdt in dat een bedrijf, nadat het een bepaalde activiteit tot ontwikkeling heeft gebracht, deze ontwikkeling onderbrengt in een eigen bedrijf dat voor de markt gaat produceren en niet meer uitsluitend voor het moederbedrijf. In dit verband spreekt men ook wel van spin-off.

Een concern als het Nederlandse Philips heeft bijvoorbeeld, terwijl het zich meer en meer ging concentreren op zijn kernactiviteiten, een groot aantal spin-offbedrijven het licht doen zien. Sommige daarvan, zoals ASML, zijn als zodanig weer grote bedrijven geworden.

Zie ook[bewerken]