Vijfjarenplan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een vijfjarenplan (Russisch: пятилетка; pjatiletka) is een plan waarin een aantal doelstellingen staan die binnen vijf jaar moeten zijn gehaald. Dit was in de Sovjet-Unie een belangrijk middel in de communistische centraal geleide economie. Andere communistische landen volgden dit concept en in open markt economieën wordt het tegenwoordig in meerdere vormen (zevenjarenplan, twaalfjarenplan, etc.) gebruikt om bepaalde doelen aan te geven, die hierbij echter niet als eisen worden gehanteerd, maar meer als beleidslijnen. Een voorbeeld is India met haar vijfjarenplannen (Hindi: Panch-Varsh Pranalika)

Sovjet-Unie[bewerken]

Vijfjarenplannen werden in de Sovjet-Unie opgesteld door de Gosplan gebaseerd op de globale beleidslijnen van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie voor economische groei. Vijfjarenplannen werden opgesteld door staatsplanningscommissies en waren aanvankelijk gericht op de snelle industrialisatie van met name de zware industrie.

Het eerste vijfjarenplan, voortgekomen uit het plan GOELRO, werd gestart in 1928 en omvatte ook de grote collectivisatie met de opzet van kolchozen en sovchozen, waardoor het systeem van de Koelakken werd vernietigd. In 1956 werd er een zevenjarenplan ingevoerd, dat echter later weer werd omgezet in een vijfjarenplan. In totaal zijn er 12 vijfjarenplannen geweest, waarvan het laatste van 1985 tot 1990 liep. In 1991 viel de Sovjet-Unie uit elkaar en hield de geleide economie op te bestaan, waarmee het 13e vijfjarenplan niet volledig werd uitgevoerd. Overigens duurden meerdere plannen korter door meevallers of faalden. Het laatste kwam meer voor.

Nazi-Duitsland[bewerken]

In het nationaalsocialistische nazi-Duitsland werd een vierjarenplan geïntroduceerd in 1936, naar voorbeeld van de Sovjet-Unie. Dit werd door de slechte leiding van Hermann Göring geen groot succes en in 1941 verdween dit systeem.

Zie ook[bewerken]