Warder (Nederland)

**Warder**
	Plaats in Nederland
	;
	Situering
Provincie	Noord-Holland
Gemeente	Zeevang
Coördinaten	52°35'N 5°1'E
	Algemeen
Oppervlakte	10,8 km²
Inwoners (2009)	770
	Overig
Postcode	1473
Netnummer	0299
Belangrijke verkeersaders	N247
	Detailkaart
	Locatie in de gemeente Zeevang
Portaal	Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Warder is een dorp in de gemeente Zeevang, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het is een lintdorp, gelegen in de nabijheid van het Markermeer. In 2009 had het dorp 770 inwoners^[1].

Kerkje van Warder

[bewerken] Geschiedenis

[bewerken] Middeleeuwen - 19e eeuw

Warder is vermoedelijk ontstaan in de 11e of 12e eeuw tijdens de ontginning van het uitgestrekte laagveengebied ten zuiden van West-Friesland. De oorspronkelijke locatie lag waarschijnlijk verder naar het oosten, in het huidige Markermeer, aan de westoever van het toenmalige Flevomeer. Door het oprukkende water tijdens de vorming van de Zuiderzee is het dorp opgeschoven naar de huidige locatie. In 1414 wordt het dorp tezamen met Middelie en Kwadijk verenigd onder het poortrecht met Edam. Dit biedt de bewoners bepaalde voorrechten. De bewoners leven voornamelijk van de landbouw en in veel mindere mate van de visserij. In de 17e en 18e eeuw telt het dorp ook een groot aantal zeevarenden. Het dorp ontwikkeld zich tot een lintdorp. de omliggende landerijen zijn doorkruist met vele sloten die voor de nodige afwatering van het natte veenland zorgen. derhalve zijn deze landerijen alleen per boot bereikbaar.

[bewerken] 1850 - 1960

In de tweede helft van de 19e eeuw maakt de melkveehouderij een bloeiperiode door, waar ook Warder van profiteert. In deze periode worden er veel nieuwe boerderijen gebouwd, stolpboerderijen van een groter type dan er vóór deze periode in Warder stonden. Ook komt er een nieuw kerkgebouw (1848) en een prestigieus Raadhuis annex schoolgebouw (1885). Het vervoer van vee, melk, hooi, mest etc. gaat nog steeds per boot. Tot 1865 is Warder zelfs alleen per boot vanuit Oosthuizen bereikbaar. De belangrijkste verkeersader van Warder is een vaarsloot die door het lint loopt. Aan de noordzijde van deze vaarsloot loopt een smal voetpad. In dit voetpad bevinden zich 19 karakteristieke bruggen met hoge en lage leuning waarvan het brugdek afneembaar is om hoog beladen boten doorgang te kunnen verlenen. Zo´n brug wordt een tilletje genoemd. In 1911 wordt er een coöperatieve zuivelfabriek gebouwd. In 1912 wordt het voetpad verbreed tot een rijweg en de 19 tilletjes vervangen door 11 ophaalbruggen. Het voornaamste vervoermiddel blijft echter de boot.

[bewerken] 1960 - nu

In 1960 maakt een ruilverkaveling een einde aan het karakteristieke, door vaarsloten beheerste aangezicht van Warder. Door landruil krijgt elke boer nu zijn landerijen hoofdzakelijk rond zijn boerderij te liggen. Dammen in de sloten maken het land bereikbaar voor tractoren. Verder worden er een aantal verkavelingswegen door de polder aangelegd en worden buiten het dorp op verder weg gelegen landerijen nieuwe boerderijen gebouwd. De vaarsloot door het lint wordt geleidelijk gedempt, de ophaalbruggen verdwijnen en de dorpsweg wordt breder. De schaalvergroting in de landbouw brengt met zich mee dat vele boerenbedrijven hun activiteiten beëindigen. Zo zijn er van de ca. 80 fulltime boerenbedrijven in 1945 nu nog maar een tiental over. De vrijgekomen stolpboerderijen blijken in trek te zijn bij mensen uit steden als Amsterdam en Haarlem om als woonstolp te verbouwen en er komt een forse migratiestroom op gang van de steden naar plattelandsdorpen als Warder. In Warder wordt vanaf eind 60-er jaren veel nieuwe woningen gebouwd op tot dusver onbebouwde open plekken in het lint. Het aantal inwoners neemt in de jaren 60 en 70 dan ook toe. Ook de zuivelfabriek valt ten prooi aan de schaalvergroting en beëindigd haar activiteiten in 1967. Het fabrieksgebouw wordt verkocht aan een honden- en kattevoerfabrikant. In 1970 raakt Warder zijn status als zelfstandige gemeente kwijt en gaat op in de gemeente Zeevang.