Zuilen (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zuilen
Voormalige gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Zuilen
Zuilen (gemeente)
Zuilen (gemeente)
Situering
Provincie Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
Coördinaten 52° 7′ NB, 5° 4′ OL
Overig
Opgegaan in Utrecht, en Stichtse Vecht op 1 januari 2011
Detailkaart
Zuilen in 1866
Zuilen in 1866
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Zuilen was tot 1954 een gemeente in de Nederlandse provincie Utrecht. Deze gemeente besloeg het grondgebied van het huidige dorp Oud-Zuilen, de huidige wijk Zandweg-Oostwaard in Maarssen, en de (sub)wijk Zuilen in de stad Utrecht.

Geschiedenis[bewerken]

De gerechten Zuilen en Oostwaard.

Zuilen heeft zijn naam te danken aan het geslacht van Zuilen uit de omgeving van Kleef, dat omstreeks 1300 het gebied in handen kreeg. Oorspronkelijk heette de plaats Zweesen. Deze naam heeft nog lang voortgeleefd in de Zweeser Eng, een gebied op de linker oever van de Vecht. De familie kreeg van de bisschop van Utrecht ook het recht de aangrenzende moerassen op de rechter over van de Vecht te ontginnen. Deze ontginning Westbroek bleef tot de vorming van de gemeenten in het bezit van de heren van Zuilen.

In Zuilen was waarschijnlijk al vroeg een kapel, maar voor de reformatie is er geen eigen parochie ontstaan. Pas na de reformatie kreeg Zuilen in 1651 een eigen predikant en kon er gedoopt en getrouwd worden.

Op 1 januari 1812 werd de gemeente Oostwaard bij Zuilen gevoegd. De gemeente bestond hiermee uit twee vroegere heerlijkheden: de heerlijkheid Zuilen-en-Zwesereng en de heerlijkheid Oostwaard. Op 1 januari 1815 werd dit feitelijk bij Koninklijk Besluit bevestigd. De grens van de gemeenten Zuilen en Utrecht op de westoever van de Vecht werd gevormd door de Lage Weide (nu Nijverheidsweg/Lage Weide/Rutherfordweg) tot aan de Proostwetering (nu Niels Bohrweg). Vanaf dit punt tot aan de Vecht was de (Maarssense) Proostwetering de grens tussen Zuilen en Maarssen(broek).

In 1896 is een gemeentehuis gebouwd in Oud-Zuilen (Dorpsstraat 3) dat in gebruik was tot in 1929 het buitenhuis Daelwijck die functie kreeg. Begin 20e eeuw vestigden de grote metaalindustrieën Demka en Werkspoor zich in Zuilen en daarmee ontstonden de woonbuurten de Lessepsbuurt en Elinkwijk.

Ten tijde van de annexatie bestond het college van burgemeester en wethouders uit Burgemeester O. Norbruis en de wethouders Kievit, Ruijgrok en de Wit met secretaris A.J. van der Weert.

Bij de gemeentelijke herindeling van 1 januari 1954 werden het dorp Zuilen, de Zwesereng ten noorden en het park Groenhoven ten zuiden van de Zuilenselaan, alsmede de Zuilenselaan zelf en Oostwaard toegevoegd aan de gemeente Maarssen, terwijl de Zwesereng ten zuiden van de Zuilenselaan en het park Groenhoven (Nieuw-Zuilen) en Zuilen op de oostoever van de Vecht ten zuiden van Slotlaan aan de gemeente Utrecht werden toegevoegd. Het dorp Zuilen werd al lang daarvoor 'Oud-Zuilen' genoemd.

Op het Prins Bernhardplein (bij de rotonde Burg. Norbruislaan, J.M. de Muinck Keizerlaan en Prins Bernhardlaan) staat sinds 1954 een monument ter herinnering aan de herindeling. Tot 2011 stond daarop de inscriptie 'Zuilen 750-1953 - Als gemeente opgeheven - Als gemeenschap gebleven'. In 2012 is tijdens de herinrichting van het Prins Bernhardplein de tekst aangepast tot 'Zuilen 750-1953 - Als gemeente opgeheven - Als gemeenschap toch gebleven!' (Het gemeentebestuur van Utrecht vond in 1954 het woordje 'toch' te ver gaan.)

Op 1 januari 2011 heeft een nieuwe gemeentelijke herindeling plaatsgevonden waarbij de gemeente Maarssen werd opgenomen in de gemeente Stichtse Vecht.

Geboren in Zuilen[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • J.E.A.L. Struick, Zuilen. Utrecht, Het Spectrum, 1973. 122 p.
  • W. van Scharenburg, Zuilen toen Zuilen nog Zuilen was I - Algemene geschiedenis 2001
  • W. van Scharenburg, Zuilen toen Zuilen nog Zuilen was II - Een wandeling door Zuilen 2002
  • W. van Scharenburg, Zuilen toen Zuilen nog Zuilen was III - Zuilen in de Tweede Wereldoorlog 2004
  • W. van Scharenburg, Zuilen toen Zuilen nog Zuilen was IV - Fotoboek 2005
  • W. van Scharenburg, Werkspoor-Utrecht deel I - Trams en treinen (2007)
  • W. van Scharenburg, Werkspoor-Utrecht deel II - Bruggen, Montage, Vrachtauto's, Boten, Bussen 2008
  • W. van Scharenburg, Het Utrechtse schip en zijn Replica