Ústí nad Labem

**Ústí nad Labem**
Aussig an der Elbe
Gemeente in Tsjechië
	;
Situering
Regio (kraj)	Ústí nad Labem
District (okres)	Ústí nad Labem
Coördinaten	50° 39′ NB, 14° 2′ OL
Algemeen
Oppervlakte	93,97 km²
Inwoners	90.866 (1 januari 2025)
Politiek
Burgemeester	Petr Nedvědický
Overig
Postcode(s)	400 01
Gemeentenummer	554804
Website	http://www.usti-nl.cz
Foto('s)
Portaal	Tsjechië

Ústí nad Labem (Tsjechisch:uːsciː nad ˈlabɛm^ⓘ, = Ústí aan de Elbe; Duits: Aussig an der Elbe), is een universiteitsstad in het noordwesten van Tsjechië. Het telt een kleine 100.000 inwoners en vormt zowel de hoofdstad van het district Ústí nad Labem, als van de gelijknamige grotere regio. De plaats ligt aan de Elbe (in het Tsjechisch Labe geheten) tussen Praag en Dresden. De stad ligt aan de voet van het Ertsgebergte en is de belangrijkste van een reeks industriesteden in Noord-Bohemen.

De naam van de stad zou zijn afgeleid van het oudtsjechische woord ustie voor monding, omdat hier de Biela in de Elbe uitmondt. De latijnse naam van de stad is Usk super Albium.

Geschiedenis

In 993 wordt de plaats genoemd als een handelsnederzetting. Ruim drie eeuwen later zal koning Ottokar I van Bohemen haar tot koningsstad verheffen. Niet lang daarna krijgt de nederzetting stadsrechten.

In de 16de eeuw was de stadsbevolking half Duits, half Tsjechisch. Nadat het koninkrijk Bohemen in 1627 en onderdeel was geworden van de Habsburgse monarchie kreeg het Duitse element de overhand. In de Dertigjarige Oorlog werd de stad grotendeels verwoest en hierna kwam een neergang waarin het aantal inwoners daalde tot 2.000. In het midden van de 19de eeuw kwam er een opleving door de aanleg van een spoorlijn van Praag naar Dresden, de exploitatie van kolenmijnen in de omgeving en de komst van chemische industrie.

In 1918 kwam de stad met het overige Sudetenland bij het nieuw opgerichte Tsjecho-Slowakije. In 1938 werd Sudetenland door Nazi-Duitsland geannexeerd bij het Verdrag van München. Duizend Joodse burgers zouden de nazi-periode niet overleven. Door geallieerde bombardementen in de Tweede Wereldoorlog werden de binnenstad en industriegebieden in april 1945 verwoest. Na de oorlog kwam het Sudetenland en Ústí nad Labem weer bij Tsjecho-Slowakije. Tot begin 1946 werden ongeveer 53.000 Duitstalige burgers verdreven. In hun plaats kwamen Tsjechen, Slowaken en Roma uit Slowakije, Roemenië en de Sovjet-Unie.

Het inwonertal van de industriestad Ústí was in de jaren zestig weer op vooroorlogs niveau. Na 1990 stagneerde dit op 95.000. In de jaren 70 en 80 werden er veel Paneláks gebouwd, goedkope flats waar nog steeds veel inwoners in wonen. in 1991 kreeg Ústi nad Labem een universiteit, waardoor bijna een tiende deel van de bevolking student is. De stad bloeit ook op door het toerisme naar het nationaal park Boheems Zwitserland.

Demografie

Bevolking

Veel huidige inwoners van Ústí nad Labem zijn Roma. Zij werden na 1945 naar de ontvolkte stad verplaatst vanuit Slovakije, maar integreerden slecht met de Tsjechen die eveneens hierheen kwamen. De stad kwam in 1999 in het nieuws, toen men een muur bouwde die door voornamelijk Roma bewoonde flats scheidde van woningen van niet-Roma. Deze werd enige tijd later weer afgebroken.

Bezienswaardigheden

Maria Hemelvaartkerk
Sint-Adalbertkerk, Er bevindt zich het een na grootste orgel van Tsjechië.
Stadstheater, gebouwd in 1908, ontworpen door de Weense architect Alexander Graf
Stadsmuseum, tentoonstellingen over onder andere de stadsgeschiedenis en het Ertsgebergte
Kasteel Střekov, 14e-eeuws kasteel, voor 1945 Schreckenstein. Door de beschadigingen in de Dertigjarige Oorlog en Zevenjarige oorlog is het kasteel in een ruïne veranderd. De brouwerij bij het complex wordt nog wel tot vandaag de dag gebruikt.
Ústí nad Labem Zoo, het in 1908 gebouwde vogelpark is uitgegroeid tot een volwaardige dierentuin.

Foto's

Mírové Náměstí met Maria Hemelvaartkerk
Mírové Náměstí met brug op achtergrond
Brug: Dr. Edvarda Beneše
Maria Hemelvaartkerk met spoorlijn
Hotel Větruše
Sluis bij Střekov
Zicht op het dorp Vaňov
Kerk in Církvice (Ústí nad Labem)

Sport

FK Ústí nad Labem, voetbalclub
HC Slovan Ústečtí Lvi, ijshockeyclub, opgericht in 1945, nu uitkomend in de hoogste Tsjechische divisie, de O2-Extraliga

Onderwijs

In Ústí nad Labem is een universiteit met zo'n 7.500 studenten gevestigd, de Universiteit Jan Evangelista Purkyně Ústí nad Labem.

Partnersteden

Halton, Verenigd Koninkrijk
Chemnitz, Duitsland
Vladimir, Rusland

Geboren in Aussig/ Ústí nad Labem

Anton Raphael Mengs (1728–1779) koninklijk hofschilder en -beeldhouwer in Dresden, Warschau en in Rome
Johann von Säxinger (1833−1897) hoogleraar gynaecologie in Tübingen
Ludwig Schlögel (1844-1894), componist en dirigent
Emmy Freundlich (1878–1948) feministisch socialiste van Joodse afkomst, vertrok in 1934 naar New York
Karl Schöppe (1880−1939) Duits-nationaal politicus en burgemeester
Ernst Strohschneider (1886−1918) kommandant van de Oostenrijks-Hongaarse luchtmacht, stortte neer aan het Italiaanse front
Rudolf Sieber (1887–1976) filmproducer en echtgenoot van Marlene Dietrich
Wilhelm Cavallar von Grabensprung (1889–1957) geridderd met de militaire Maria-Theresa Orden na de eerste overwinning van Oostenrijk-Hongarije op het Servische leger in 1918
Ludwig Merckle (1892−1982) grondlegger van een van de vermogendste Duitse ondernemersfamilies in de chemie en de auto-industrie
Martin Glaessner (1906−1989) hoogleraar mineralogie en paleontologie in Australië
Walter Tuch (1913–1969) Wehrmacht-cameraman en reporter tijdens de Tweede Wereldoorlog
Kurt Blecha (1923 - 2013), voorzitter van het persagentschap van de Ministerraad van de DDR
Heinz Edelmann (1934-2009), illustrator en ontwerper
Wolfgang Hromadka (* 1937) hoogleraar arbeidsrecht in Berlijn en rechter in Frankfurt
Gert Gudera (* 1943) generaal-luitenant in de Duitse Bundeswehr
Klaus Horstmann-Czech (1943-2022), beeldhouwer
Milena Velba (*1970) glamourmodel
Veronika Martinek (1972), tennisspeelster
Filip Ospalý (1976), triatleet, duatleet en aquatleet
Kateřina Holubcová (1976), biatlete
Jiří Jarošík (1977), voetballer
Jan Kaltenböck (* 1982) ijshockeyspeler in Oostenrijk
Jan Mertl (* 1982) tennisser
Michal Neuvirth (* 1988) ijshockeyspeler in de Verenigde Staten

Voetnoten

Zie de categorie Ústí nad Labem van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.