Aanhalingsteken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
„ ”
Leestekens

aanhalingstekens ( ", ‘ ’, “ ”, „ ” )
accolade ( { } )
afbreekteken ( - )
apostrof ( ’ )
beletselteken ( , ... )
dubbelepunt ( : )
gedachtestreepje of kastlijntje ( , )
guillemets ( « » )
haakjes ( ( ), [ ], { }, < > )
komma ( , )
koppelteken ( - )
liggend streepje ( - )
omgekeerd uitroepteken ( ¡ )
omgekeerd vraagteken ( ¿ )
punt ( . )
puntkomma ( ; )
schuine streep ( / )
uitroepteken ( ! )
vraagteken ( ? )
weglatingsstreepje ( - )

Woordscheiding

hoge punt ( · )
spatie (   )

Algemene typografie

ampersand ( & )
apenstaartje ( @ )
asterisk ( * )
backslash ( \ )
bullet ( )
accent ( )
caret/dakje ( ^ )
emoticon ( :-) )
gelijkteken ( = )
graad ( ° )
hekje ( # )
munteenheidsteken ( ¤, ¢, $, , £, ¥, )
obelisk ( , )
paragraafsymbool ( § )
alineateken ( )
procentteken ( % )
promille ( )
tilde ( ~ )
trema ( ¨ )
umlaut ( ¨ )
laag streepje/underscore ( _ )
sluisteken ( |, ¦ )

Ongebruikelijke typografie

asterisme ( )
lozenge ( )
interrobang ( )
ironieteken ( Ironie.png )
referentieteken ( )
dusteken ( )

Aanhalingstekens zijn leestekens die, meestal in paren, gebruikt worden om aan te geven dat een uitspraak, citaat of zin letterlijk wordt weergegeven (aangehaald). Afhankelijk van de taal en het medium kunnen aanhalingstekens verschillende vormen aannemen.

Bij een paar is er een openend aanhalingsteken en een sluitend aanhalingsteken. Afhankelijk van nationale conventies kunnen deze bijvoorbeeld getoond worden als 'O', "O", ‘O’, O , O of «O».

Gebruik[bewerken]

Spraak[bewerken]

In het Nederlands worden voor spraak en dialoog in geschreven en gedrukte tekst dubbele aanhalingstekens gebruikt:

Jan zei: „Hallo.”

De openende aanhalingstekens staan laag, maar kunnen ook hoog staan. Dit is traditioneel de standaardnotatie in het Engels:

Jan zei: “Hallo.”

Bij gebruik van een schrijfmachine of computer zijn lage aanhalingstekens meestal niet mogelijk en bovendien kan men geen onderscheid maken tussen openende en sluitende aanhalingstekens:

Jan zei: "Hallo."

Wanneer een uitspraak onderbroken wordt, bijvoorbeeld door „zei hij”, dan wordt een sluitend aanhalingsteken gebruikt voor de onderbreking, en een openend aanhalingsteken erna. Komma's kunnen daarbij nog toegevoegd worden:

“Hallo,” zei Jan, “waar ga je naartoe?”

Indien in het eerste deel van de uitspraak geen komma voorkomt, wordt na het sluitende aanhalingsteken een komma geplaatst:

“Gisteren”, zei Jan, “was het veel beter weer.”

Wordt binnen een aangehaalde tekst een andere tekst aangehaald, dan kunnen enkele (enkelvoudige) aanhalingstekens worden gebruikt:

Jan zei: ”Annette zei ‘Hallo’.”

Het enkelvoudige aanhalingsteken mag niet verward worden met de apostrof ('), hoewel hiervoor dikwijls hetzelfde symbool gebruikt wordt.

Het gebruik van guillemets is in het Nederlands zeldzaam:

Jan zei: «Annette zei ‹Hallo›.»

Loopt een citaat over meer dan een alinea, dan kan men elke alinea met een openend aanhalingsteken beginnen. Men ziet dit in het Franse voorbeeld hieronder.

Frans[bewerken]

In het Frans is het gebruikelijk dat een hele conversatie als geheel tussen aanhalingstekens (guillemets) staat, inclusief de enkele woorden die aangeven wie er aan het woord is. Neemt een ander het woord dan begint men met een streep. In onderstaande conversatie is dat duidelijk gemaakt door met kleuren aan te geven wat er door wie wordt gezegd.:

« Maintenant, continua Debray, compulsant son carnet avec la méthode et la tranquillité d’un agent de change, nous trouvons quatre-vingt mille francs pour les intérêts composés de cette somme restée entre mes mains.
Mais, interrompit la baronne, que veulent dire ces intérêts, puisque jamais vous n’avez fait valoir cet argent ?
Je vous demande pardon, madame, dit froidement Debray ; j’avais vos pouvoirs pour le faire valoir, et j’ai usé de vos pouvoirs.
« C’est donc quarante mille francs d’intérêts pour votre moitié, plus les cent mille francs de mise de fonds première, c’est-à-dire treize cent quarante mille francs pour votre part. »

Ironische uitdrukkingen[bewerken]

Aanhalingstekens worden wel gebruikt bij ironie of in plaats van het woord "zogenaamd".

Wegens zijn „ziekte” hoefde hij niet te werken.

De aanhalingstekens geven hier aan dat de persoon zei dat hij aan een ziekte leed. In feite duiden de aanhalingstekens op een woord dat de persoon uitsprak.

De Nederlandse Taalunie geeft aan dat dit gebruik van aanhalingstekens voorkomt en toegestaan is,[1] maar adviseert toch om het niet te doen omdat aanhalingstekens normaliter een citaat aangeven.[2]

Zelfverwijzing[bewerken]

Aanhalingstekens kunnen gebruikt worden om te verwijzen naar het woord zelf:

de letter „a”
het woord „beta” is afkomstig van ...

Foutief gebruik van aanhalingstekens[bewerken]

Enkele en dubbele aanhalingstekens worden ook weleens foutief gebruikt voor:

In beide bovenstaande gevallen gebruikt men accentsymbool in plaats van aanhalingstekens: 40° 20′50″. Visueel is er weinig verschil. Eerder gebruikte men de afkortingen: 40 h 20 m 50 s.

Soms wordt ten onrechte het accent grave (`) gebruikt, in plaats van het aanhalingsteken of de apostrof. Dit komt meestal doordat op een qwerty-toetsenbord dit teken direct op het toetsenbord te vinden is en de aanhalingstekens alleen door middel van een toetscombinatie kunnen verschijnen. Om dit te voorkomen is de functie SmartQuotes gerealiseerd, die in veel opmaak- en tekstverwerkingsprogramma's beschikbaar is.

De Smart Quotes veroorzaken echter ook fouten. Veelvuldig zijn verkeerde aanhalingstekens te zien in teksten als „‘s morgens”. In deze gevallen denkt de software te maken te hebben met een enkel openend aanhalingsteken, terwijl het hier om een apostrof gaat. De apostrof komt visueel overeen met een enkel sluitend aanhalingsteken.

Unicode[bewerken]

Unicode bevat de aanhalingstekens zoals ze in het Nederlands gebruikt worden. Ze hebben kenmerk 201E (openend, Double Low-9 Quotation Mark) en 201D (sluitend, Right Double Quotation Mark). Op Windows-computers kunnen de tekens gemaakt worden door respectievelijk Alt+0132 en Alt+0148 te gebruiken, op Linux-computers met <compose>, <komma>, " en <compose>, >, ". De HTML-entiteiten voor beide zijn: &bdquo; en &rdquo; (demonstratie: „ ”).

Externe link[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen[bewerken]