Aiud

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Aiud
Nagyenyed
Straßburg am Mieresch
Stad in Roemenië Vlag van Roemenië
Aiud (Roemenië)
Aiud
Situering
District (județ) Alba
Historische regio Transsylvanië
Coördinaten 46° 18′ NB, 23° 43′ OL
Algemeen
Oppervlakte 142,2 km²
Inwoners (2011) 22.495
(203 inw./km²)
Politiek
Burgemeester Mihai Horațiu Josan
Overig
Website aiud.ro
Foto's
Aiud view Road to Turda.jpg
Gezicht op Aiud
Portaal  Portaalicoon   Roemenië

Aiud (Hongaars: Nagyenyed, Duits: Straßburg am Mieresch) is een stad in het Roemeense district Alba. De stad met 22.495 inwoners ligt aan de Mureș in het zuidwesten van de Zevenburgse Vlakte. Aiud werd voor het eerst vermeld in 1293.

In Aiud bevindt zich een 13de-eeuwse burcht, waarbinnen zich de Hongaars gereformeerde kerk bevindt, waarvan de toren is voorzien van schietgaten en uit 1293 dateert. In de stad is sinds 1658 het beroemde gereformeerde Collegium Academicum gevestigd, dat in 1622 werd gesticht door vorst Gabriël Bethlen en diens naam draagt. Tegenwoordig is dit het belangrijkste Hongaarstalige instituut in het district Alba.

In Aiud worden onder andere bouwmaterialen, textielproducten en levensmiddelen geproduceerd. Voor de Hongaarse gemeenschap van Alba is Aiud (Nagyenyed) het culturele centrum van de regio, de hoofdstad Alba Iulia kent ook een kleine Hongaarse gemeenschap maar deze is minder groot.

Bevolking[bewerken | brontekst bewerken]

Hongaars Gereformeerde Kerk en bastion Aiud

Aiud was in de geschiedenis lange tijd een Hongaarstalige stad. Na het verdrag van Trianon vertrokken in 1920 circa 1000 Hongaren en tijdens de Tweede Wereldoorlog verlieten weer veel Hongaren (1100 personen) de gemeente. In 1940 kwamen er in hun plek 800 Roemeense vluchtelingen uit Noord-Transsylvanië naar de stad. Tot 1940 waren de Hongaren in de meerderheid in de stad zelf. In de dorpen rondom de stad waren er al meer Roemenen dan Hongaren.

Tegenwoordig wonen er nog circa 3400 Hongaren in de gemeente Aiud.

Jaar Bevolking Roemenen
aantal en percentage
Hongaren
aantal en percentage
1850 7.528 4.203 (55,8%) 2.732 (36,3%)
1880 10.322 4.699 (45,5%) 4.859 (47,1%)
1890 11.497 5.523 (48,0%) 5.275 (45,9%)
1900 13.997 6.739 (48,1%) 6.910 (49,4%)
1910 15.536 7.178 (46,2%) 7.923 (50,9%)
1920 15.148 7.608 (50,2%) 6.976 (46,1&)
1930 16.823 9.494 (56,4%) 6.505 (38,7%)
1941 17.348 10.851 (62,5%) 5.100 (29,4%)
1956 17.390 11.869 (68,2%) 4.872 (28,0%)
1966 20.446 14.845 (72,6%) 5.207 (25,5%)
1977 24.620 18.768 (76,2%) 5.256 (21,3%)
1992 31.894 24.882 (78,0%) 5.701 (17,9%)
2002 28.934 22.569 (79,7%) 4.787 (16,1%)
2011 22.876 16.955 (76,6%) 3.364 (15,0%)

Hongaarse gemeenschap[bewerken | brontekst bewerken]

De Hongaarse gemeenschap heeft beschikking over basis- tot en met hoger onderwijs in het Bethlen Gábor college. Dit instituut leidt onder andere leraren Hongaar op en trekt studenten en leerlingen uit heel Transsylvanië. Verder heeft de Hongaarse bevolking van Aiud/Nagyenyed de beschikking over een eigen gemeenschapshuis: Dr. Szász Pál Magyar Közösségi Ház.

Gemeente[bewerken | brontekst bewerken]

Hongaars Gereformeerde Kerk Csombord
Hongaars Gereformeerde Kerk Sâncrai

De gemeente Aiud bestaat uit de stad en tien dorpen. Van de 10 dorpen zijn er vier onderdeel van het stedelijk gebied; Aiudul de Sus, Gâmbaș (Marosgombás), Măgina en Păgida. De plattelandsdorpen zijn: Ciumbrud (Csombord) (0,81 km²), Sâncrai (Enyedszentkirály) (0,65 km²), Gârbova de Jos (1,04 km²), Țifra (0,06 km²), Gârbova de Sus (0,52 km²) en Gârbovița (0,28 km²).

Inwoneraantallen 2002

  • Aiud stad - 24.618
  • Aiudul de Sus (Felenyed) - 2.276
  • Ciumbrud (Csombord) - 1.504
  • Sâncrai (Enyedszentkirály) - 1.023
  • Măgina (Muzsnaháza) - 628
  • Gâmbaș (Marosgombás) - 578
  • Gârbova de Jos (Alsóorbó) - 464
  • Gârbova de Sus (Felsőorbó) - 357
  • Păgida (Kisapahida) - 165
  • Gârbovița (Középorbó) - 164
  • Țifra (Cifrafogadó) - 116

Dorpen met een deels Hongaars karakter[bewerken | brontekst bewerken]

  • Gâmbaş / Marosgombás, 473 inwoners; 230 Roemenen en 235 Hongaren (50%)
  • Ciumbrud / Csombord, 1204 inwoners; 814 Roemenen en 270 Hongaren (22,4%)
  • Sâncrai / Enyedszentkirály, 660 inwoners; 455 Roemenen en 123 Hongaren (18,6%)
Zie de categorie Aiud van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.