Atlas (raketfamilie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Atlas (raket))
Ga naar: navigatie, zoeken

De eerste Atlasraketten waren Intercontinentale ballistische raketten (InterContinental Ballistic Missile, ICBM), in de jaren 1950 in opdracht van de Amerikaanse luchtmacht ontworpen door de geëmigreerde Vlaming Karel Bossart.

De moderne Atlas raketfamilie werd in eerste instantie gebouwd door General Dynamics. Na overname door Lockheed Martin en sinds 2006 door United Launch Alliance een zelfstandige joint-venture van Boeing en Lockheed Martin. Hedendaags wordt ze gebruikt voor het lanceren van militaire en commerciële satellieten en wordt alleen laatste uitvoering, de Atlas V, nog gebouwd. Vanaf 2019 wordt deze vervangen door de Vulcan en komt er een eind aan de Atlas-raketfamilie.

Mercury-Atlas

Atlas D[bewerken]

De Atlas D was de eerste operationele versie van de Atlas (A,B en C waren testversies), maar faalde als ICBM. Het duurde te lang om de raket te lanceren (15 minuten) omdat de raket pas vlak ervoor volgetankt kon worden. Het tanken zelf was ook erg gevaarlijk en leidde tot verschillende grote explosies tijdens tests.

Maar de Atlas D had een toekomst in de ruimtevaart. In de eerste helft van de jaren 1960 werd de Atlas door de NASA gebruikt voor het lanceren van de Mercurycapsules. De Atlasraket was op dat moment de enige raket die de capaciteit had om de Mercurycapsule in een baan om de aarde te brengen; dit in tegenstelling tot de Redstoneraket, welke voor de eerste twee Mercurylanceringen werd gebruikt. De Atlas D werd ook gebruikt in combinatie met een Agena of Centaur rakettrap.

Ontwerp[bewerken]

In het Atlas ontwerp werd het principe van de ballontank toegepast. De huid van de romp bestond uit dunwandig roestvast staal, wat onder enige overdruk (ca. 0,35 bar) gehouden werd om de gewenste vorm te behouden en om voldoende sterkte te geven aan overige constructie-elementen. De Belg Karel Bossart lag mee aan de basis van het ontwerp. Pas jaren na de koude oorlog werd deze geheime opdracht openbaar gemaakt.

Atlas V

De commerciële Atlas[bewerken]

De evolutie van de moderne Atlas raket.

In 1988 kreeg General Dynamics de opdracht van de Amerikaanse luchtmacht om een nieuwe Atlasraket te bouwen om de nieuwe grotere militaire en commerciële satellieten te kunnen lanceren, want de Europese Ariane raketten vormden een steeds grotere concurrenten tegenover de Amerikaanse en na het ongeluk met spaceshuttle Challenger was transport van satellieten per spaceshuttle een risico was waarvoor men bij voorkeur geen bemande raketten meer wilde en hoefde inzetten. Toen in 1990 de eerste Atlas I werd gelanceerd, geraakte bekend dat de Amerikaanse luchtmacht geld vrijmaakte voor een volgende Atlasraket, werden de plannen voor de Atlas I gestopt en begon men aan de ontwikkeling van de Atlas II deze gebruikte een tweetal RS-56-hoofdmotoren. In het jaar 2000 kwam de Atlas III erbij. De Atlas III maakte als eerste Amerikaanse raket gebruik van een Russische hoofdmotor. Deze Energomash RD-180 had op dat moment effectiefste stuwkracht per gewichtseenheid brandstof verhouding in de wereld. De in 2002 geïntroduceerde de Atlas V gebruikt in de basis dezelfde techniek als zijn voorganger de Atlas III maar heeft grotere brandstoftanks waardoor het potentiële vermogen de RD-180 maximaal benut wordt, de Atlas V is vandaag de dag de enige nog gebruikte Atlasraket en werd ontwikkeld en gecertificeerd onder het Evolved Expendable Launch Vehicle-programma van de Amerikaanse luchtmacht. Voor grote ladingen kan bij de Atlas V voor een grotere neuskegel met een 5 meter diameter inplaats van 4 meter gekozen worden worden. Alle Atlas raketten gebruiken een Centaur als tweede trap. Aan de moderne Atlasraketten kan/kon voor extra kracht nog een aantal vaste brandstof-boosters worden toegevoegd. De Atlas V zal vanaf 2018 ook bemande vluchten met de Boeing Starliner in de ruimte brengen.