Delta II

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Delta II-raketlancering vanaf Cape Canaveral

De Delta II is een door United Launch Alliance (ULA) – en voor 2006 door Boeing – gebouwd rakettype uit de Delta-reeks, dat sinds 1989 onder meer door de NASA en de Amerikaanse Luchtmacht is gebruikt om objecten te lanceren. Anno 2016 waren er 153 onbemande missies met dit type raket gelanceerd.

Geschiedenis[bewerken]

Toen begin jaren 80 de Spaceshuttle gereed was, was het de bedoeling dat vrijwel alle Amerikaanse satellieten met dat voertuig al dan niet met behulp van een extra Centaur-raket die in het ruim mee moest kunnen in de juiste baan gebracht zouden worden. Na het ongeluk met spaceshuttle Challenger kwam men tot het besef dat men voor het simpelweg lanceren van satellieten liever geen bemanningen meer riskeerde. Daarna zijn in versneld tempo een aantal nieuwe, eenmalig te gebruiken raketten (Expendable Launch Vehicles) ontworpen en in gebruik genomen. Boeings bijdrage daaraan was de Delta II. Ook de introductie van Atlas II en de Titan IV van Lockheed Martin pasten in die tijdgeest.

Eind jaren 90 was Boeing bezig met de ontwikkeling twee maal zo krachtige Delta III als beoogde opvolger voor de Delta II. Na 2 mislukte en een deels mislukte vlucht werd die ontwikkeling stilgezet en verder gegaan met de reeds ingezette ontwikkeling van Delta IV. De vaste brandstof-motoren van de Delta III (GEM-46) werden echter optioneel aan de Delta II toegevoegd voor de Delta II-heavy-configuratie.

Ontwerp[bewerken]

De Delta II-raket is verkrijgbaar in twee- en drietrapsuitvoering. De draagkracht van dit rakettype varieert van 891 tot 2142 kg voor objecten naar geostationaire banen en 2700 tot 6000 kg voor lager gelegen banen.

Eerste trap[bewerken]

Een eerste trap op het lanceerplatform

De eerste trap was bij de 6000 serie net als eerdere Delta raketten (Delta 2000, Delta 3000 en Delta 5000) uitgerust met een RS-27 raketmotor en bij de 7000 serie met een RS-27-A. De RS-27 was een aangepaste versie van de H-1 van de Saturnus 1 en Saturnus IB. De RS-27-A is een verbeterde uitvoering met onder meer een verlengde straalpijp waardoor de stuwkracht tot op grotere hoogte effectief blijft. De hoofdmotor is niet in kracht terug te schakelen en is ook niet herstartbaar. Deze hoofdmotoren maken gebruik van RP1-raketkerosine en vloeibarezuurstof. Om te kunnen sturen zitten er twee zogenaamde veniermotoren vanopzij. Dit zijn kleine beweegbare straalpijpen die onderdeel van de hoofdmotor uitmaken die de raket in onder meer een gecontroleerde rolbeweging kunnen brengen. De Delta III gebruikte de eerste trap van de Delta II-7000.

Tweede trap[bewerken]

Een Delta K, de tweede trap voor integratie.

De tweede trap, de Delta K werd al op eerdere Delta raketten gebruikt. Deze wordt voortgestuwd door een hypergolische raketmotor van het type AJ10-118k. De brandstof is aerozine 50 met als oxidator distikstoftetraoxide.

Optionele derde trap[bewerken]

Optioneel kan er nog een derde trap van het type PAM-D worden toegevoegd die door een Star 48B wordt voortgestuwd. Deze gebruikt een vaste brandstof.

Extra boosters[bewerken]

Een GEM 40-booster

Afhankelijk van het gewicht van de lading en de beoogde baan wordt een Delta II uitgerust met drie, vier of negen vastebrandstof motoren. Op vroege Delta II's werden Castor 4A boosters toegevoegd. Vanaf 1990 werd overgeschakeld op grafiet epoxy motoren (normaalgesproken GEM-40 maar voor de Delta II-heavy GEM-46). Zowel Castors als GEM's waren afkomstig van Thiokol, dat opging in ATK en daarna in Orbital ATK.

Missies[bewerken]

De eerste Delta II werd gebruikt voor het lanceren van de gps-satelliet NAVSTAR II-1 op 14 februari 1989. De eerste commerciële lading was de communicatiesatelliet BSB-R1 van British Satellite Broadcasting. Tussen 1996 en 1999 heeft NASA Delta II's gebruik voor het lanceren van vier missies naar Mars. In 1999 brak de Delta II het record "meeste satellieten lanceren in een zo kort mogelijke tijd" door in 68 dagen 17 satellieten in een baan om de aarde te brengen. Het totale aantal Delta II lanceringen staat anno 2016 op 153 en zal naar verwachting in 2017 uitkomen op 155.

Anomalie[bewerken]

Twee missies kwamen niet tot succes. In 1995 koppelde een van de boosters niet af waardoor de lading in een lagere baan dan beoogt werd gebracht. In 1997 ontplofte een Delta II dertien seconden na lancering, nadat een op transport (voor het oog) licht beschadigde booster open scheurde. [1]

Uitfasering[bewerken]

In 2007 is de laatste militaire vracht gelanceerd. NASA en commerciële partijen bleven nog wel gebruikmaken van de Delta II. Sinds 2011 worden er geen Delta II raketten meer gebouwd. Maar er waren nog vijf complete raketten beschikbaar. Anno 2015 zijn daarvan twee stuks gelanceerd. Lanceringen voor twee van de drie overgebleven Delta II's staan gepland in 2017. De laatst overgebleven Delta II lijkt niet te zullen worden gelanceerd. Er is geen missie geboekt en ULA CEO Tory Bruno denkt ook geen lancering meer voor deze raket te verkopen. Mogelijk wordt deze aan een museum geschonken[2]. Vanaf 2019 moeten alle ULA-raketten met uitzondering van de Delta IV Heavy vervangen worden door de diverse configuraties van de Vulcan-raket, die anno 2016 bij ULA op de volop in ontwikkeling is.

Trivia[bewerken]

De blauwe kleur van de Delta II wordt "Delta Blue" genoemd. De kleurverhouding is 36.47% rood, 55.69% groen en 58.82% blauw. De hexadecimale kleurcode is #5d8e96.

Externe link[bewerken]

Delta II website van ULA