Atlas V

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lancering van de Mars Reconnaissance Orbiter met een Atlas V 401-raket op 12 augustus 2005

De Atlas V is een commercieel type draagraket die gebruikt worden door de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA.

Deze behoren tot de Atlasraketten die worden gebouwd door de United Launch Alliance, een joint venture van Boeing en Lockheed Martin. De eerste lancering vond plaats in augustus 2002, en tot nog toe (begin 2012) is er geen mislukte lancering geweest. De Atlas V is modulair van opzet en in verschillende versies beschikbaar.

De sondes die door de Atlas V zijn vervoerd waren onder andere:

Opbouw[bewerken]

Een "500"-kap met de Mars Science Laboratory.
Een "400"-kap met LRO en LCROSS.

De Atlas V is een tweetrapsraket. De eerste trap is 32,46 m hoog, heeft een diameter van 3,81 m en een leeggewicht van 21 ton. Volgetankt weegt ze 286 ton. De brandstof is RP-1, een vloeibaar kerosineachtig mengsel van koolwaterstoffen, dat met vloeibare zuurstof wordt verbrand. De motor is een RD-180 raketmotor, geproduceerd in Rusland. De motor heeft een stuwkracht van 3.826 kN op grondniveau.

Om de stuwkracht te verhogen kan men tot vijf boosters op vaste brandstof aan de eerste trap bevestigen, die elk een extra 1.690 kN leveren bij de start. De boosters zijn 20 m lang en hebben een diameter van 1,58 meter. De boosters kunnen asymmetrisch rond de eerste trap aangebracht zijn; het is ook mogelijk om de raket met één booster te lanceren.

Als bovenste trap gebruikt de Atlas V een Centaur. Er zijn twee varianten beschikbaar, een tweemotorige die geschikt is om zware lasten in een lage omloopbaan te brengen, en een eenmotorige die geschikt is voor geostationaire satellieten. De motoren zijn van het type RL-10 van Pratt & Whitney die tot 99 kN stuwkracht leveren. Ze werken op vloeibare waterstof en vloeibare zuurstof.

Voor de nuttige lading zijn twee omhulsels mogelijk: de "400"-serie met een buitendiameter van 4,2 meter en een totale lengte van 12 tot 13,8 meter, en de "500"-serie voor volumineuze ladingen, met een buitendiameter van 5,4 meter en een totale lengte van 20,7 tot 26,5 meter.

Versies[bewerken]

(stand op 25 februari 2012[1])

De versies worden met drie cijfers aangeduid:

  • 1e: diameter van de omhulling van de nutlast (afgerond, in meter: 4 of 5)
  • 2e: aantal boosters (0 tot 5)
  • 3e: aantal motoren van de bovenste trap (1 of 2)
Versie Atlas V(401) Atlas V(411) Atlas V(421) Atlas V(431) Atlas V(501) Atlas V(521) Atlas V(531) Atlas V(541) Atlas V(551)
Eerste lancering 21 augustus 2002 20 april 2006 11 oktober 2007 11 maart 2005 22 april 2010 17 juli 2003 14 augustus 2010 26 november 2011 19 januari 2006
Aantal lanceringen 11 3 3 2 2 2 1 1 3
Succesvolle lanceringen 10 3 3 2 2 2 1 1 3
Mislukte lanceringen 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Gedeeltelijke successen 1 0 0 0 0 0 0 0 0
Laatste lancering in gebruik in gebruik in gebruik in gebruik in gebruik in gebruik in gebruik in gebruik in gebruik

Politieke en economische positie[bewerken]

Toen ULA in 2006 werd opgericht door samenvoeging van de raketafdelingen Lockheed Martin en Boeing had ULA een Amerikaans monopolie met de Delta II, de Delta IV en de Atlas V lanceersystemen. Zowel Nasa als de US-airforce eisen dat er minimaal twee verschillende typen lanceersystemen op de markt zijn om zo een plan-B te hebben bij problemen met één type raket. Om die reden bleef ULA zowel de Atlas V als de in prestaties vergelijkbare maar veel duurdere Delta IV aanbieden en bouwen.

Sinds 2010 heeft concurent SpaceX de Falcon 9-raket op de markt voor een veel lagere prijs.

Ook heeft ULA door de in 2014 veranderde verhoudingen van Amerika met Rusland problemen met het verkrijgen van Russische Raketmotoren (die onder een handelsboycot vallen) voor zowel de Atlas V als de Delta IV.

Om zowel economische als politieke redenen werd in 2015 besloten zo snel mogelijk met de veel te dure Delta II en Delta IV (Delta IV Heavy uitgezonderd) te stoppen en zoveel mogelijk Delta missies om te boeken naar Atlas V. Ook werd besloten vanaf 2019 de Atlas V te vervangen door de nieuw te ontwikkelen Vulcan-raket (eerder bekend als NGLS) die volledig van Amerikaanse makelij en deels herbruikbaar moet zijn.