Atoem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Atoem
Egyptische god
Atum, Atem, Temoe, Tem, Atoem-Re
i t
tm
A4

Atoem in hiërogliefen
Cultuscentrum Heliopolis
Gedaante Man met Psjent
Dierlijke verschijning Ram, Slang, Scarabee
Associatie Ondergaande zon, scheppersgod
Atoem
Atoem
Portaal  Portaalicoon   Egyptologie

Atoem of Atum is in de Egyptische mythologie de zelfgeschapen voorwereldlijke scheppergod en de voorvader van alle andere goden en de farao's. Hij wordt 'de ene' genoemd (die zich vestigde op de Benben). Daarnaast speelt hij in het Nieuwe Rijk nog een rol in de zonnecultus maar het is vooral een zeer oude, mogelijk predynastieke god. Atoem betekent in het Oud-Egyptisch het zijn, het al of het niets.

Mythologie[bewerken]

Atum, afgebeeld in het Nordisk familjebok

Atoem was de grote belangrijke god van Heliopolis, zijn cultus was erg oud en in de tijd van het Oude Rijk was hij de scheppende kracht. Hij was de belangrijkste van de acht of negen vaakst genoemde goden van de Piramideteksten. Hierdoor hebben we een schat aan informatie over deze god in de mythologie en zijn karakter. Zijn belangrijkste karaktertrek is de scheppende god maar ook de zelf-scheppende. Hij kwam uit de wateren van Noen of Nun en creëerde de goden uit zijn gedachte. Om te scheppen moest deze 'ene' zichzelf splitsen. Volgens een bepaalde mythe, door te niezen, ontstonden Shu (droge verplaatsbare lucht) en Tefnut (vocht).

Maar Atoem had ook andere aspecten:

  • de Al-omvattende heer; alles wat bestond kwam van het vlees van Atoem. En ieder individu kwam van de Ka van de god. De farao zou volgens de piramideteksten met Atoem verenigen (aspect dat later met Osiris werd geassocieerd).
  • Schepper; volgens de heliopolitaanse Enneade, was Atoem gemaakt in de chaos van Noen, en creëerde zichzelf. Hij is de schepper en de vernietiger; in het Boek van de doden zegt men dat hij aan het einde van de wereld alles zal vernietigen.
  • Vader van de goden en de farao: Als een scheppergod was hij vader van een reeks goden. De farao werd geassocieerd met Horus en dus was Atoem ook vader van de farao.

Aanbidding[bewerken]

Atoem was de belangrijkste god die in Heliopolis aanbeden werd, alhoewel hij soms overschaduwd werd door Ra. De god wordt vaak heer van Heliopolis genoemd en zelfs na de opkomst van Ra als belangrijkste bleef hij van invloed. Cultuscentra van Atoem zijn niet alleen in het noorden te vinden, maar ook in het rest van het land. Er zijn relatief weinig afbeeldingen van Atoem bekend, de meeste komen voor op amuletten.

Afbeelding[bewerken]

Atoem werd over het algemeen in menselijke vorm weergegeven, als een man met een dubbele kroon die op een troon zit. Daarnaast werd de god soms afgebeeld met het hoofd van een ram. De staf die Atoem bij zich draagt geeft aan dat hij als zeer oud moet worden gezien. Zijn dierlijke vormen zijn de slang (serpent), mongoes, leeuw, stier, salamander en baviaan. Soms is de god bewapend met een boog. In verband met zijn regenererend vermogen wordt hij ook soms als een scarabee afgebeeld.

Zie ook[bewerken]