Aton

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Aton
Egyptische god
Aten, iten
i t
n
N5

Aton in hiërogliefen
Cultuscentrum Achetaton
Gedaante Zonneschijf met armen
Associatie Zonnegod, elite-god
Achnaton en Nefertiti onder de stralen van Aton
Achnaton en Nefertiti onder de stralen van Aton
Portaal  Portaalicoon   Egyptologie

Aton of Aten is een Egyptische zonnegod. De god is bekend uit de Amarna-periode waarin Amenhotep IV / Achnaton probeerde tot hoofdgod van het oude Egypte te laten verheffen.

Aton voor Amarna periode[bewerken]

Het woord "Aton" is bekend vanaf het Middenrijk om de zonneschijf aan te duiden. Het woord werd gebruikt in de sarcofaagteksten. In het Verhaal van Sinoehe is het woord "Aton" de aanduiding voor god.[1]

In het midden van het Nieuwe Rijk wordt de god vaak geattesteerd. Thoetmoses IV draagt een scarabee op aan Aton. [1] Naar Aton werd in die tijd soms wel verwezen, maar als godheid stelde hij niet veel voor. Onder Achnatons vader Amenhotep III veranderde dit en werd ook Aton als aspect van de zonnegod vereerd.

Aton in de Amarna periode[bewerken]

Met het aantreden van Amenhotep IV (de latere Achnaton) kreeg voor het eerst de god een koninklijke titels mee: in de vorm van een introductie, twee cartouches zoals ook farao's dat hebben. In de vroegste vorm van de titels van Aton werd ook nog de goden Horachte en Sjoe genoemd. Vanaf zijn 9e regeringsjaar kreeg de god een aangepaste koningsnaam waar alle andere goden eruit gehaald waren. De namen van de god werden consequent naast of onder de afbeelding van de zonneschijf geschreven.

Soort naam Vroege naamsvorm van Aton Latere naamsvorm van Aton
Eerste naam
S34 G9 N27
N27
V28 D36
TWO
Y1
Aa15
N27

Anch-Horacheti-Chai-Em-Achet
Het leven van Re-Harachte, die aan de horizon jubelt.
S34 N5 S38 N27
N27
V28 D36
TWO
Y1
Aa15
N27

Anch-Re-Heka-Acheti-Chai-Em-Achet
Het leven van Re, de horizontale heerser, die aan de horizon jubelt.
Tweede naam
Aa15
D21
N35
I9
Aa15
H6 G43 N5 N35
X1 TWO
Aa15
M17 X1
N35
N5

Em-Ren-Ef-Sjoe-Neti-Em-Aton
In zijn naam als Sjoe, die in de zonneschijf (Aton) is.
Aa15
D21
N35
I9
Aa15
N5
X1
M17 M18 Aa15 M17 X1
N35
N5

Em-Ren-Ef-It-Re-Ii-Em-Aton
In zijn naam als Re, de vader, die in de zonneschijf (Aton) is.

Achnaton liet de tempels van andere goden als Aton sluiten en bouwde in Amarna zijn nieuwe hoofdstad Achetaton (horizon van Aton). Hij was van de god de enige priester en trok zo alle macht aan zich.

Na een aantal jaren mislukte zijn hervorming totaal en ging Egypte terug naar het oude. Nadien werd van Aton niet veel meer vernomen. In de tijd van Horemheb werden de sporen van de Amarna-tijd radicaal uitgewist. De tempels werden onder de Ramsesiden hergebruikt.

Afbeelding[bewerken]

Er zijn twee soorten afbeeldingen van Aton.

  • Voordat de Amarna periode aanving met de regering van Achnaton werd de god Aton afgebeeld als valk met een zonneschijf, vergelijkbaar met de god Re en Re-Horachte.[2]
  • Aan het einde van de regering van Amenhotep III werd de afbeelding van de god radicaal veranderd naar een zonneschijf met een ureaus. De zonneschijf heeft stralen met handen, sommige stralen eindigen in een Anch-teken, maar alleen voor de koninklijke familie.[3]

Aanbidding[bewerken]

De god werd onder Amenhotep III aanbeden in Heliopolis.

Onder Amenhotep IV kwam er een tempel van Aton in Thebe. In het vijfde regeringsjaar van Amenhotep IV veranderde hij zijn naam naar Achnaton. Hij verplaatste de hoofdstad naar Tell el-Amarna. Hij liet daar twee tempels bouwen:

  • De grote tempel van Aton
  • De kleinere tempel van Aton

Er waren ook tempels van Aton in Memphis, in Sesebi (Nubië) en vermoedelijk ook elders in het rijk van Achnaton.

Zie ook[bewerken]