Bondsregering (Duitsland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Politiek in Duitsland
Wapen van Duitsland

staatshoofden
bondskanseliers
ministers van Binnenlandse Zaken
ministers van Buitenlandse Zaken
ministers van Financiën
ministers van Koloniën
ministers van Marine
Bondsdag
bondsregering

Portaal  Portaalicoon  Politiek
Portaal  Portaalicoon  Duitsland

De Duitse bondsregering (Duits: Die Bundesregierung) is de regering van Duitsland, die wordt gevormd door de bondskanselier en de bondsministers. Samen worden zij ook wel het kabinet genoemd (Duits: das Kabinett). Vaak let men in het Duits erop om Bundesregierung te zeggen (en niet gewoon Regierung), omdat er ook regeringen van de deelstaten (Landesregierungen) zijn.

Bevoegdheden[bewerken | brontekst bewerken]

De opgaven en bevoegdheden van de bondsregering worden geregeld door de artikelen 62 tot 69 van de Duitse grondwet (GG). De bondskanselier is het enige regeringslid dat door het parlement, de Bondsdag, gekozen wordt. De gekozen bondskanselier bepaalt dan wie bondsminister wordt.

De kanselier kan in theorie vrij bepalen welke ministers en ministeries er zijn; een ministerie moet wel zijn plek in de bondsbegroting hebben, en die begroting moet de toestemming van de Bondsdag hebben. Hij moet een bondsminister van financiën en een van defensie aanstellen, omdat de grondwet die vermeldt. Voor buitengewone uitgaven is de toestemming van de bondsminister van financiën nodig; de bondsminister van defensie is de opperbevelhebber in vredestijd.

Verder benoemt de bondskanselier volgens de grondwet een plaatsvervanger (de onofficiële, maar bekendere term is Vizekanzler). Dit is gewoon een van de bondsministers, die dan in geval van afwezigheid van de bondskanselier de kabinetszittingen leidt. Als ook de plaatsvervanger afwezig is dan heeft de bondsminister met de meeste dienstjaren deze functie, en zo nodig telt ook de leeftijd. Mocht de bondskanselier zijn ambt niet meer kunnen waarnemen (bijvoorbeeld vanwege dood), dan is de plaatsvervanger niet automatisch de bondskanselier. De bondspresident vraagt in zo een geval aan een van de bondsministers om de zaken waar te nemen tot een nieuwe bondskanselier is gekozen, en normaliter vraagt de bondspresident wel de plaatsvervanger.

In de politieke praktijk is de bondskanselier weinig vrij in de samenstelling van zijn kabinet. Een groot aandeel van de ministeries gaat aan coalitiepartners, en ook bij de ministers voor zijn eigen partij moet de bondskanselier rekening houden met de verschillende vleugels en ook voor een regionaal evenwicht zorgen.

Staatssecretarissen[bewerken | brontekst bewerken]

De ministers worden bijgestaan door parlementaire staatssecretarissen en ambtenaren-staatssecretarissen. De parlementaire staatssecretaris kan gezien worden als een soort viceminister. Hij moet (met uitzondering van die van de kanselier) deel uitmaken van de bondsdag, en assisteert of vervangt zijn minister bij de dagelijkse uitvoering van zijn taken. Meestal specialiseert hij zich op een deelgebied van het ministeriële ressort. Hij is geen ambtenaar, en zijn statuut is in ruime mate gelijkgesteld met dat van een minister.

De ambtenaar-staatssecretaris, in het Duits "Politischer Staatssekretär", is wel degelijk ambtenaar, en als dusdanig is zijn ambtstijd theoretisch niet aan die van de regering gekoppeld. Daar hij echter duidelijk met een bepaalde minister en partij verbonden is wordt hij bij een regeringswissel meestal vervroegd gepensioneerd. Hij vertegenwoordigt de minister in het ministerie, en instrueert de andere ambtenaren en medewerkers in het ministerie. Men zou kunnen zeggen dat de parlementaire staatssecretaris mee politiek maakt, en dat de ambtenaar-staatssecretaris de politiek uitvoert.

Besluitvorming[bewerken | brontekst bewerken]

De staatsrechtelijke literatuur noemt drie principes bij de besluitvorming van de bondsregering:

  • Ministerprincipe: Iedere minister kan over zaken beslissen die met zijn eigen ministerie te maken hebben.
  • Kollegiaalprincipe: Over zaken die meerdere ministeries betreffen beslist het kabinet.
  • Kanseliersprincipe: Volgens art. 65 van de grondwet heeft de bondskanselier de Richtlinienkompetenz. Over zaken die hij zeer belangrijk vindt kan hij alleen beslissen.

In de praktijk gebruikt de kanselier zijn recht om de hoofdlijnen te bepalen nauwelijks, omdat het tot grote ontevredenheid van het kabinet zou leiden. Toch is de positie van de kanselier sterker dan die van regeringsleiders in veel andere landen.

Huidige bondsregering[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinet-Merkel IV voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De huidige regering-Merkel IV is sinds 14 maart 2018 in functie en bestaat uit een zogenaamde grote coalitie van de partijen CDU/CSU en SPD. Deze regering is als volgt samengesteld:

Ressort
(Duitse benaming)
Minister Partij
Bondskanselier
(Bundeskanzlerin)
Angela Merkel CDU
Vicekanselier en minister van Financiën
(Stellvertreter der Bundeskanzlerin, Finanzen)
Olaf Scholz SPD
Minister van Buitenlandse Zaken
(Auswärtiges)
Heiko Maas SPD
Minister van Binnenlandse Zaken
(Inneres)
Horst Seehofer CSU
Minister van Economie en Energie
(Wirtschaft und Energie)
Peter Altmaier CDU
Minister van Justitie en Consumentenbescherming
(Justiz und Verbraucherschutz)
Christine Lambrecht SPD
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(Arbeit und Soziales)
Hubertus Heil SPD
Minister van Voedsel en Landbouw
(Ernährung und Landwirtschaft)
Julia Klöckner CDU
Minister van Defensie
(Verteidigung)
Annegret Kramp-Karrenbauer CDU
Minister van Gezin, Senioren, Vrouwenzaken en Jeugd
(Familie, Senioren, Frauen und Jugend)
Franziska Giffey SPD
Minister van Volksgezondheid
(Gesundheit)
Jens Spahn CDU
Minister van Verkeer en Digitale Infrastructuur
(Verkehr und digitale Infrastruktur)
Andreas Scheuer CSU
Minister van Milieu, Natuurbescherming en Nucleaire Veiligheid
(Umwelt, Naturschutz und nukleare Sicherheit)
Svenja Schulze SPD
Minister van Onderwijs en Onderzoek
(Bildung und Forschung)
Anja Karliczek CDU
Minister van Economische Samenwerking en Ontwikkeling
(Wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung)
Gerd Müller CSU
Minister van Bijzondere Zaken en
Hoofd van het Bundeskanzleramt
(besondere Aufgaben und Chef des Bundeskanzleramtes)
Helge Braun CDU

Voormalige regeringen[bewerken | brontekst bewerken]

In dit overzicht zijn de (voormalige) kabinetten weergegeven die Duitsland sinds 1949 hebben geregeerd. Tot 3 oktober 1990 betroffen dit de regeringen van West-Duitsland.

Regering Regeerperiode Partijen Verkiezings-
periode
Opmerkingen
Adenauer I 20 september 1949 – 20 oktober 1953 CDU, CSU, FDP, DP 1
Adenauer II 20 oktober 1953 – 29 oktober 1957 CDU, CSU, FDP/FVP, DP, BHE 2
Adenauer III 29 oktober 1957 – 14 november 1961 CDU, CSU, DP 3
Adenauer IV 14 november 1961 – 13 december 1962 CDU, CSU, FDP 4
Adenauer V 13 december 1962 – 17 oktober 1963 CDU, CSU, FDP 4
Erhard I 17 oktober 1963 – 26 oktober 1965 CDU, CSU, FDP 4
Erhard II 26 oktober 1965 – 30 november 1966 CDU, CSU, FDP 5
Kiesinger 1 december 1966 – 22 oktober 1969 CDU, CSU, SPD 5
Brandt I 22 oktober 1969 – 15 december 1972 SPD, FDP 6
Brandt II 15 december 1972 – 16 mei 1974 SPD, FDP 7
Schmidt I 16 mei 1974 – 14 december 1976 SPD, FDP 7
Schmidt II 14 december 1976 – 6 november 1980 SPD, FDP 8
Schmidt III 6 november 1980 – 4 oktober 1982 SPD, FDP 9
Kohl I 4 oktober 1982 – 30 maart 1983 CDU, CSU, FDP 9
Kohl II 30 maart 1983 – 12 maart 1987 CDU, CSU, FDP 10
Kohl III 12 maart 1987 – 18 januari 1991 CDU, CSU, FDP 11 Duitse hereniging op 3 oktober 1990
Kohl IV 18 januari 1991 – 17 november 1994 CDU, CSU, FDP 12
Kohl V 17 november 1994 – 26 oktober 1998 CDU, CSU, FDP 13
Schröder I 26 oktober 1998 – 22 oktober 2002 SPD, Bündnis 90/Die Grünen 14
Schröder II 22 oktober 2002 – 22 november 2005 SPD, Bündnis 90/Die Grünen 15 waarnemend vanaf 18 oktober 2005
Merkel I 22 november 2005 – 27 oktober 2009 CDU, CSU, SPD 16
Merkel II 28 oktober 2009 – 17 december 2013 CDU, CSU, FDP 17
Merkel III 17 december 2013 – 14 maart 2018 CDU, CSU, SPD 18