Congregatie van Windesheim

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De voormalige kloosterbrouwerij is nu een Nederlands Hervormde (PKN) kerk

Windesheim of het Kapittel van Windesheim is een congregatie van augustijner koorheren (reguliere kanunniken en kanunnikessen) waarvan het moederklooster stond in het gelijknamige dorp Windesheim in Overijssel.[1]

Geschiedenis[bewerken]

In 1386 schonk Berthold ten Hove de hof te Windesheim aan Florens Radewijns, een broeder van de religieuze groepering Broeders van het Gemene Leven in Deventer. Op 30 juli 1386 verkreeg heer Florens toestemming van bisschop Floris van Wevelinkhoven om een klooster op te richten. Het klooster werd op 17 oktober 1387 gewijd. In 1394-1395 besloten vier kloosters (Windesheim bij Zwolle, Eemsteyn bij Dordrecht, Mariënbron bij Arnhem, en Nieuwlicht bij Hoorn) tot een samenwerkingsverband, het kapittel van Windesheim. Dit breidde zich snel uit. In 1412 sloot ook het kapittel van Groenendaal zich hierbij aan, toen waren er al zestien kloosters. De orde was toonaangevend in de Moderne Devotie, naar de ideeën van Geert Grote. In het begin van de 16e eeuw kende de congregatie haar grootste omvang. Op dat ogenblik waren er een honderdtal kloosters in Europa aangesloten bij het kapittel of de congregatie van Windesheim (vanaf de 16de eeuw werd de naam congregatie gebruikelijk, i.p.v. kapittel). Tijdens de reformatie en bij de opstand tegen Spanje is het klooster van Windesheim, zoals vele andere, door de Oranjegezinde watergeuzen verwoest.

Het klooster heeft waarschijnlijk ten zuiden van de Dorpsstraat gelegen. Van het kloostercomplex zijn enkele kelders en de brouwerij bewaard gebleven. Deze brouwerij is tijdens de Tachtigjarige Oorlog, in 1634, als Nederduits Hervormde kerk in gebruik genomen. Links van de kerk staat een opmerkelijke halve boerderij, de kosterswoning. De orde van de Augustijner koorheren van Windesheim bestaat nog steeds.[2] De vijftiende-eeuwse Windesheimer monnik Johannes Busch liet een Chronicon na (te raadplegen in de KB Den Haag).

Begraven te Windesheim[bewerken]


Andere kloosters van deze Congregatie[bewerken]

Noordelijke Nederlanden:


Zuidelijke Nederlanden:

Heilig Roomse Rijk:

Zwitserland:

Literatuur[bewerken]

  • Scheepsma, Wybren Freerk Deemoed en devotie : de koorvrouwen van Windesheim en hun geschriften Amsterdam : Prometheus, 1997, ISBN 90-5333-601-X
  • Hendrikman, A.J. Windesheim 1395-1995 : kloosters, teksten, invloeden Nijmegen : KUN, 1996, ISBN 90-73419-03-4
  • Bange, P. De doorwerking van de Moderne Devotie : Windesheim 1387-1987 Hilversum : Verloren, 1988, ISBN 90-6550-318-8
  • Acquoy, J.G.R. Het klooster te Windesheim en zijn invloed Leeuwarden : Dijkstra, 1984 [Fotomechanische herdruk van de uitgave Utrecht : Van der Post, 1875-1880], ISBN 90-70522-07-1 (geb.)
  • Kohl, Wilhelm e.a. Monasticon Windeshemense Brussel : Archives et bibliothèques de Belgique, 1976-1984
  • Post, R.R., The Modern Devotion: Confrontation with Reformation and Humanism (1968)
  • Woude, Sape van der Johannes Busch : Windesheimer kloosterreformator en kroniekschrijver s.l. : s.n., 1947 (proefschrift UvA)
  • Brinkerink, D.A., 'Herxen, Dirk van', in: Blok, P.J., P.C. Molhuysen, Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW), deel 6 (1924), pp. 770-771