Daniël Vangroenweghe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Daniël Vangroenweghe
Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum 28 maart 1938
Nationaliteit Belgisch
Werkzaamheden
Vakgebied geschiedenis, antropologie
Universiteit Universiteit Gent
Promotor o.a. Claude Lévi-Strauss
Bekende werken Rood rubber, Aids in Afrika
Portaal  Portaalicoon   Onderwijs

Daniël Vangroenweghe (Brugge, 28 maart 1938) is een Belgisch historicus en antropoloog gespecialiseerd in Centraal-Afrika en het Belgische koloniale verleden. Hij is het meest bekend van zijn werk Rood Rubber. Leopold II en zijn Kongo uit 1985, dat de koloniale misdaden rond de rubberproductie in het Congo van Leopold II (1885-1908) documenteert.

Biografie[bewerken]

Daniël Vangroenweghe werd in 1938 geboren in Brugge. In de jaren 1960 onderbreekt hij zijn studies klassieke filologie aan de Katholieke Universiteit Leuven en reist hij voor een alternatieve dienstplicht een eerste keer naar Congo dat dan net onafhankelijk is geworden. Hij blijft er meer dan twee jaar om les te geven in de Evenaarsprovincie bij de Mongo. Terug in Europa studeert hij wijsbegeerte en sociale en culturele antropologie in Leuven en in Parijs, aan de Sorbonne, waar dan ook Claude Lévi-Strauss doceert. In deze periode keert hij ook terug naar Congo voor antropologisch veldonderzoek bij de Ekonda. Na het behalen van zijn doctoraat staat Vangroenweghe voor de klas van het secundair onderwijs en onderzoekt hij historisch bronnenmateriaal in archieven dat tot de publicatie in 1985 van zijn boek Rood rubber zal leiden. Daarop wordt hij in 1992 benoemd tot gastprofessor aan de vakgroep Afrikaanse talen en culturen van de Gentse Universiteit. Van 1996 tot 1998 wordt hij gedetacheerd door het Ministerie van Onderwijs om onderzoek te verrichten naar AIDS in de derde wereld, hetgeen leidt tot de publicatie van een vuistdik naslagwerk, Aids in Afrika. Hierna wordt hij in 2001 opnieuw benoemd tot gastprofessor in Gent, aan de vakgroep Nieuwste geschiedenis. Dit blijft hij tot zijn emeritaat in 2007.

Rood rubber[bewerken]

De publicatie van Rood rubber in 1985 heeft een grote impact op de Belgische koloniale geschiedschrijving en het maatschappelijke debat rond het Belgisch koloniale verleden.

"Rood Rubber toonde voor het eerst het systematische karakter aan van de terreur die heerste in de uitgebreide concessies van de ABIR, de Anversoise en het Kroondomein dat rechtstreeks door Leopold II werd beheerd. Standrechtelijke executies, folteringen, verkrachting en gijzeling van vrouwen, en willekeurige moordpartijen hadden een terreurklimaat gecreëerd, dat de woekerwinsten uit de exploitatie van wilde rubber had mogelijk gemaakt voor Leopold II en een handvol mede-investeerders. Daniel stelde vast dat door het geweld van de rubberexploitatie, en door de ontwrichting van de lokale economie en de geringe weerbaarheid voor ziektes, de bevolking van grote regio’s terugviel op minder dan de helft. Bovendien werd aangetoond dat Leopold II en het koloniale bestuur in Brussel hiervan wel degelijk op de hoogte waren geweest."[1]

De publicatie van het boek in het Nederlands en het Frans leidt midden jaren 1980 dan ook tot de nodige ophef in België dat wat betreft haar koloniale verleden aan collectieve amnesie lijdt. De oud-generaal van de Force Publique of Openbare Weermacht in Belgisch-Congo en dan voorzitter van Pro Belgica, Émile Janssens schrijft een protestbrief naar Minister van Nationale Opvoeding Daniël Coens met het verzoek de 'gedragingen' van Vangroenweghe te onderzoeken. Hierop stelt de minister een onderzoekscommissie in en worden enkele inspecteurs op Vangroenweghe afgestuurd.

"Daniel weerlegt echter vrij makkelijk de onnauwkeurige beschuldigingen van Janssens. Hij verwijst naar wat reeds eerder werd gepubliceerd door Stengers en Vansina, en onderhoudt de twee inspecteurs – complete leken in het vak – over zijn wonderbaarlijke vondsten in archieven in binnen- en buitenland. . . . Toen in september van hetzelfde jaar hierover nog een parlementaire vraag werd gesteld aan de Minister, antwoordde deze dat een onderzoek was ingesteld, maar dat de eindconclusie was dat de betrokken persoon geen bezwarende feiten ten laste kon worden gelegd."[1]

Bibliografie[bewerken]

  • 1985. Rood rubber: Leopold II en zijn Congo. Brussel: Elsevier. Nieuwe uitgave bij Van Halewyck (Leuven) in 2004. 3e herz. uitgave 2010: ISBN 9789056179731
    • Franse vertaling in 1986 (en herziene druk in 2010): Du sang sur les lianes. Léopold II et son Congo. Bruxelles: Didier Hatier. ISBN 978-2-8059-0042-6
  • 1997. Aids in Afrika: Oorsprong, verspreiding en seksuele netwerken in historisch en socio-cultureel perspectief. Berchem: EPO. ISBN 9064450390
    • Franse vertaling in 2000: Sida et sexualité en Afrique. Brussel: EPO. ISBN 2872621636
  • 2002. Casements Kongo dagboek, één van de zogenoemde Black Diaries, was geen vervalsing, Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis.
  • 2005. Voor rubber en ivoor: Leopold II en de ophanging van Stokes. Leuven: Van Halewyck. ISBN 9056176196
  • 2012. Kannibalisme en mensenoffers: Verhalen uit Mexico, Brazilië en Centraal-Afrika. Leuven: Van Halewyck. ISBN 978-94-6131-126-9