Digibeet

Een digibeet is iemand die niet of in onvoldoende mate met digitale middelen kan omgaan. Het woord is een porte-manteauwoord en is een analogie van het woord analfabeet.

Woordvorming

Het woord digibeet combineert een Latijns voorvoegsel met een bestaand Nederlands achtervoegsel afgeleid van een Grieks woord.

1. Het woord analfabeet, waarop het zich baseert, is een samenvoeging van het ontkennend voorvoegsel a(n)- en alfabet.
2. Het woord alfabet is ontleend aan het Griekse woord ἀλφάβητος, alfábētos, samengesteld uit namen van de eerste twee letters van het Griekse alfabet alfa en bèta. Het achtervoegsel -beet is afgeleid van bèta, maar duidt in dit geval een persoon aan in plaats van de letter. Letterlijk betekent analfabeet dus: iemand die niet met letters om kan gaan (niet kan lezen of schrijven).
3. Digi- is afgeleid van digitaal (ontleend aan het Latijnse woord digitus).
4. Door herinterpretatie werd het voorvoegsel an- niet meer als negatie herkend, waardoor het in digibeet is weggelaten.

Zo ontstond de betekenis van het nieuwe woord digibeet, iemand die niet met digitale media kan omgaan.

Vroegste vermelding

Aan Maurice de Hond wordt in het algemeen het eerste gebruik van het woord toegeschreven in zijn boek ‘Dankzij de snelheid van het licht’, maar de vroegste schriftelijke vermelding van de term dateert van een half jaar eerder: op 9 januari 1995 werd het woord in het artikel De krant is maar een middel om binnen te komen in de Volkskrant gebruikt. In het artikel is het onduidelijk of de artikelschrijver Theo Stielstra de term gebruikt, of de geïnterviewde Wegener-bestuurder Gerard van Vliet.

Wetenswaardigheden

• In het Nederlands is er nog één ander woord met de uitgang beet als aanduiding van een persoon, namelijk diabeet, iemand die aan diabetes lijdt. In dit geval is -beet door suffix-extractie ontstaan uit -beticus (diabeticus). Of klankverwantschap van invloed geweest is op de vorming van digibeet, is niet bekend.

Bronnen, noten en/of referenties

• Digibeet. Etymologiebank.nl. Url bezocht op 28 mei 2021

---