Gewas
Een gewas is een plantensoort die geteeld wordt voor de productie van planten in de tuinbouw, akkerbouw of sierteelt. Bomen uit de bosbouw worden meestal niet tot de gewassen gerekend.
Een voedselgewas is een gewas dat gebruikt wordt als voedsel, of om voedsel (voedingsmiddelen, dierenvoer) van te maken in de voedingsindustrie. Sommige gewassen worden gebruikt als energiegewas. Daarnaast is er de teelt van siergewassen, zoals snijbloemen, heesters en bomen.
De domesticatie van planten heeft een belangrijke rol gespeeld voor het ontstaan van de landbouw en daarmee de neolithische revolutie.
Etymologie
[bewerken | brontekst bewerken]Het woord "gewas" is afgeleid van het werkwoord "wassen", dat "groeien" betekent. Het woord "wassen" is nog bewaard in "wassende maan", "volwassen", en is verwant aan het Duitse wachsen
Teelt van gewassen
[bewerken | brontekst bewerken]- monocultuur: op hetzelfde perceel wordt elk jaar hetzelfde gewas geteeld. Dit gebeurt vaak bij bijvoorbeeld snijmais, en op zeer zware kleigrond ook met andere soorten granen. In sommige gevallen zijn alle planten zelfs genetisch identiek, zoals bij aardappelen of bij sommige hybridemaisrassen (tweewegkruisingen). In het geval van aardappels is zo'n gewas een kloon.
- vruchtwisseling: veel gewassen hebben last van bodemziekten. Zo hebben aardappels last van bodemmoeheid, veroorzaakt door aaltjes. Daarom moet er vruchtwisseling worden toegepast, waarbij verschillende gewassen elkaar opvolgen. In de akkerbouw volgen aardappelen, granen en suikerbieten elkaar vaak afwisselend op.
- continuteelt: op hetzelfde perceel worden elk jaar gewassen geteeld, het perceel blijft niet een jaar braakliggen.
Productie
[bewerken | brontekst bewerken]| Productie (miljoen ton)[1] | |||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jaar | Suiker- riet |
Mais | Tarwe | Ongepelde rijst |
Aard- appel |
Soja- boon |
Oliepalm- fruit |
Suiker- biet |
Cassave | Tomaat | Gerst | Zoete aardappel |
Zaad- katoen |
Druif | Grote sorgo |
Gierst | Haver |
| 1961 | 448 | 205 | 222,4 | 215,6 | 270,6 | 26,9 | 13,6 | 160,5 | 71,3 | 27,6 | 72,4 | 98,2 | 27,5 | 43 | 40,9 | 25,7 | 49,6 |
| 1971 | 582,1 | 313,6 | 347,5 | 317,7 | 279,5 | 45,6 | 16,3 | 227,5 | 98,8 | 37,7 | 131,2 | 127,3 | 37,2 | 54,3 | 61,9 | 29,7 | 54,5 |
| 1981 | 799,6 | 446,8 | 449,6 | 410,1 | 267,8 | 88,5 | 31 | 287,8 | 127,5 | 54,3 | 149,6 | 125,5 | 45,5 | 61,7 | 73,3 | 27 | 40,3 |
| 1991 | 1087 | 494,4 | 547,8 | 518,5 | 257 | 102,8 | 63,3 | 285,1 | 160,4 | 75,9 | 169,6 | 126,8 | 60,3 | 56,1 | 55,5 | 25 | 33,5 |
| 2001 | 1257,7 | 615,2 | 588,2 | 600,2 | 305,5 | 177 | 129,3 | 230,3 | 181,7 | 106,7 | 140,6 | 139,1 | 60,2 | 60,9 | 59,8 | 28,9 | 27 |
| 2011 | 1794 | 886,7 | 697,6 | 726,4 | 373,6 | 261,4 | 244,4 | 278,8 | 251,8 | 159,5 | 132,7 | 109,5 | 79,5 | 69,8 | 56,8 | 27,1 | 22,6 |
| 2017 | 1841,5 | 1134,7 | 771,7 | 769,7 | 388,2 | 352,6 | 317,6 | 301 | 292 | 182,3 | 147,4 | 112,8 | 74,4 | 74,3 | 57,6 | 28,5 | 25,9 |
