Haggis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Haggis
Haggis na bereiding
Haggis, aangesneden

Haggis is een typisch Schots gerecht.

Haggis is een schapenmaag of runderdarm, gevuld met stukjes hart, long, lever, niervet en havermout. Naar smaak kan een gesnipperd uitje toegevoegd worden, en peper, zout, nootmuskaat en foelie.

Traditioneel wordt Haggis geserveerd bij het Burns Supper, een op 25 januari gehouden diner ter viering van de verjaardag van de Schotse nationale dichter Robert Burns, die ooit een ode op de haggis schreef. De haggis wordt dan onder begeleiding van doedelzakmuziek opgediend.

Address to a haggis Ode aan de haggis
Fair fa' your honest, sonsie face, Rein en eerlijk is jouw vrolijke gezicht,
Great chieftain o' the pudding-race!    De beste worst te zijn is jouw familie's plicht!
Aboon them a' yet tak your place, Jij hebt een ereplaats verdiend als zwaargewicht,
Painch, tripe, or thairm: Maag, pens en darm:
Weel are ye wordy o'a grace Jij verdient een gedicht
As lang's my arm. Zo lang als mijn arm.
Vertaling: R. Sampimon

Het vers heeft overigens nog 7 coupletten.
Onderstaand een vertaling van het hele gedicht om de Schotse tekst begrijpbaar te maken:
Toespraak voor een Haggis

1. (Het begroeten van de Haggis)
Gegroet eerlijke en aanlokkelijke verschijning,
Grote leider van het worstenras!
Jij bent boven hen allemaal verheven,
Maag, pens of darm;
Je bent zeker een dankzegging waard
Zo lang als mijn arm.

2. (Eerbetoon aan het uiterlijk)
Je ligt daar op die kreunende schaal,
Je achterste lijkt wel een verre heuvel,
Met je vleespen zou je een molen kunnen repareren
Mocht dat nodig zijn,
En door je poriën verschijnen als dauw
Amberkleurige druppels

3. (De Haggis wordt aangesneden)
Het mes wordt vakkundig afgeveegd,
En snijdt je gemakkelijk in stukken,
Je vochtige woeste ingewanden worden blootgelegd,
Als een gegraven sloot;
En dan: O wat een geweldig gezicht,
Warmdampend en kostelijk!

4. (Een denkbeeldige groep eters verslindt de Haggis)
Dan rijkt men lepel voor lepel al strijdend met elkaar;
De langzaamste krijgt het laatste stuk, zo gaan ze door,
Totdat hun buiken zodanig zijn opgezwollen
Dat ze zo strak staan als drums;
Het oude hoofd aan tafel, die het meest op springen staat,
Stamelt dan het dankwoord voor de maal.

5. (Kleineren van vergelijkbare gerechten)
Is het mogelijk dat iemand die Franse ragout eet,
Of Spaanse goulash, waarvan zelfs een zeug moet boeren,
Of een Fricassee schotel, om te kotsen,
Met volslagen walging zou kunnen neerkijken
Op zo’n geweldig maal?

6. (Kleineren van degenen die andere gerechten eten)
Arme sloeber, zie hem boven z'n troep,
Zwak als een verdorde rietstengel,
Z’n beentjes zo dun als het uiteinde van een zweep,
Z’n vuist zo klein als een hazelnoot;
Totaal ongeschikt voor woeste acties,
Op slagvelden ter zee of op het land

7. (Eerbetoon aan de Haggis-eters)
Kijk dan eens naar de plattelander die Haggis eet,
De aarde beeft als hij er over loopt,
Geef hem een mes in z’n machtige vuist,
Hij zal het laten suizen;
En benen en armen en hoofden afhakken,
Net zo gemakkelijk als het toppen van distels

8. (De goden worden gevraagd Schotland Haggis te blijven geven)
Jullie krachten, die over de mensheid waken,
En hen van voedsel voorzien,
Het aloude Schotland wil geen waterig spul
Dat ronddrijft in kleine bordjes;
Maar, als jullie dankbare gebeden willen,
Geef haar [Schotland] dan een Haggis!

Vertaling: Peter van den Berg, 14-1-14


Schotten vinden het amusant onwetende toeristen wijs te maken dat haggis een klein, wild dier is waarop gejaagd moet worden.

De eerste vermelding van haggis is te vinden in een 15e-eeuwse tekst uit Noordwest-Engeland, Liber cure Cocorum. Hierin wordt melding gemaakt van het gerecht "hagese" met onder andere schapenhart en kruiden, wat het aannemelijk maakt dat het om hetzelfde gerecht gaat.[1]

De herkomst van haggis staat ter discussie sinds de historicus Catherine Brown het gerecht aantrof in een Engels kookboek uit het begin van de 17e eeuw, 170 jaar ouder dan het gedicht van Burns. De schrijver ervan, Gervase Markham, beweert dat haggis populair is onder alle Engelsen.[2]

Noten[bewerken]

  1. Liber cure Cocorum - A Modern English Translation with Notes, -Based on Richard Morris' transcription of 1862.
  2. The Daily Mail, 3 augustus 2009