Heide (Venray)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heide
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Heide (Venray)
Heide (Venray)
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Venray Venray
Coördinaten 51° 30′ NB, 5° 57′ OL
Algemeen
Oppervlakte 5,43 km²
Inwoners (2016) 455 (84 inw./km²)
Overig
Postcode 5812
Netnummer 0478
Detailkaart
Heide binnen de gemeente Venray
Heide binnen de gemeente Venray
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Heide (Limburgs: De Haej) is een kerkdorp in de gemeente Venray, in de Nederlandse provincie Limburg. Het kende op 1 januari 2016 455 inwoners en dat verdeeld over 180 woningen en 543 ha. Heide ligt op de zandgronden, oostelijk van de vroegere Peel.

Heide komt voor het eerst voor in archiefstukken uit de 16e eeuw. Van een dorp is dan nog geen sprake. De plaats bestaat dan uit een aantal boerderijen. Een aantal was geclusterd, de rest verspreid over het gebied. De nederzetting zou in de volgende eeuw nog groeien.

Er gaat een legende over het feit, dat Heide geen dorp was in de 16e eeuw. Het naburige Veltum zou het materiaal hebben gestolen waarmee een kapel gebouwd werd. Deze kapel in Veltum bestaat nog steeds. Boeren uit Veltum zouden in de nacht het materiaal weggehaald hebben met karren die, om het geluid te dempen, zakken om de wielen hadden.

In het begin van de 19e eeuw genoot dorpsbewoner Jan Janssen (alias Jan de Lorr) bekendheid in de Peelregio. Jan werd geboren te Someren in 1780 en huwde met Gertude Jenniskens woonachtig te Heide op de hoeve Theuws Plats. Haar ouders Jenniskens - Aan 't Heck behoorden tot de grootste schapenhouders in dit deel van de Peel. Hun grafkruis aan de noordzijde van de Sint-Petrus' Bandenkerk te Venray getuigt mede van hun welstand. Jan de Lorr stond centraal in smokkelverhalen waarin hij douaniers te slim af was. Deze verhalen werden door generaties bewoners aan elkaar doorverteld. Rond 1990 werd er te Heide een musical gewijd aan de avonturen van Jan de Lorr. Diens zoon Hendrik Janssen was op latere leeftijd werkzaam op Kasteel ter Elst te Duffel, België en verbleef een aantal jaren in de gevangenis van Gent. Nazaten van De Lorr (Janssen) zijn nog steeds in Heide en de omgeving woonachtig. Zo is er een zorgboerderij genoemd naar De Lorr. Fameus is de Lorbaan die niet ver van Heide vanuit America richting Venray loopt. Onduidelijk is of deze oude smokkelroute naar Jan de Lorr genoemd is, of misschien omgekeerd.

Door de afwezigheid van een kerk in Heide floreerde de kermis in de plaats wel. In de topperiode waren er in het gehucht vier danstenten tijdens de kermis aanwezig, wat een groot aantal was voor een gehucht. De kermis wordt nog altijd gehouden en wel één keer per jaar op de zondag voor 24 juni (St. Jan).

Het gehucht werd pas een dorp nadat in 1904 er een windmolen in de plaats werd gebouwd, wat een initiatief was van een plaatselijke boerencoöperatie. Vanaf die tijd groeide de buurtschap uit tot een dorp. In de loop van de jaren '20 van de 20e eeuw kreeg Heide zijn eigen school. Na de Tweede Wereldoorlog was de plaats ook groot genoeg voor een eigen kerk, maar in de eerste jaren na de oorlog werd de mis gehouden in een noodkerk. Dit duurde voort tot in 1965 de kerk klaar voor gebruik was. Naast de kerk had het dorp ook een gemeenschapshuis waardoor het verenigingsleven goed zijn plaats kon vinden. In de jaren zeventig en tachtig woonden in het dorp zo'n 570 mensen. In de jaren daarna ging het aantal langzaam naar beneden, mede door gebrek aan vernieuwing in het dorp, zowel qua woningen als qua voorzieningen. In 2003 woonden er iets minder dan 500 mensen in Heide.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangenkerk, uit 1965.

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Leunen, Venray, Merselo, Veulen, Ysselsteyn

Bron[bewerken]

  • Hendrik Janssen, zoon van Jan de Lor - Een Venrayse familiegeschiedenis uit de negentiende eeuw (door Leo Janssen in Venrays Verleden, Cultuurhistorische bijdragen over Venray en omgeving, 2005, deel II).