Jannes van der Wal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jannes van der Wal
Jannes van der Wal.jpg
Persoonlijke gegevens
Volledige naam Jannes van der Wal
Geboren Driesum, 12 november 1956
Overleden Groningen, 24 september 1996
Wereldkampioen 1982
Nederlands kampioen 1981, 1984, 1985, 1987
Titel Internationaal Grootmeester/ Nationaal Grootmeester
Portaal  Portaalicoon   Dammen

Jannes van der Wal (Driesum, 12 november 1956Groningen, 24 september 1996) was een Nederlandse dammer. Hij werd wereldkampioen, viermaal Nederlands kampioen, viermaal sneldamkampioen en eenmaal jeugdkampioen dammen. Hij was in het bezit van de titels Internationaal Grootmeester en Nationaal Grootmeester.

Jeugd en opleiding[bewerken]

Van der Wal werd geboren in Driesum (Friesland). Na de middelbare school begon hij met een studie wiskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij stopte hier echter mee om zich volledig op het dammen te kunnen richten.

Gronings kampioen[bewerken]

Hij was Gronings kampioen in 1979, 1982 en 1983.

Nederlands kampioenschap[bewerken]

Van der Wal was viermaal individueel Nederlands kampioen, in 1981, 1984, 1985 en 1987 en viermaal individueel Nederlands sneldamkampioen, in 1978 te Utrecht, in 1980 te Amersfoort, in 1981 en in 1983 beide te Soest. Hij werd Nederlands kampioen teamwedstrijden in 1976 met Damclub Groningen en in 1982 met Damclub Fivelgo.

Wereldkampioenschap[bewerken]

Op 3 december 1982 werd hij wereldkampioen in São Paulo (Brazilië) in een toernooi waar door visumproblemen geen Russen aan deelnamen. Hij verloor de wereldtitel in juli 1983 in een dubbelrondige achtkamp (met de Russische deelnemers Alexander Baljakin, Anatoli Gantwarg en Vadim Virny) aan Harm Wiersma. Later dat jaar verloor hij een tweekamp om de wereldtitel van Wiersma met 19 - 21 (een overwinning van Wiersma en 19 remises).

Van der Wal was ook wereldrecordhouder simultaandammen tot 3 september 2006 met 225 partijen (waarvan hij 93% won).

Overige[bewerken]

Naast zijn damprestaties was Jannes van der Wal bij het grote publiek vooral bekend van zijn meestal humoristische televisieoptredens en soms excentrieke optreden, zowel achter het dambord als in het dagelijks leven. Zo miste hij ooit het NK dammen in Utrecht omdat hij in de trein in slaap was gevallen en (naar eigen zeggen) enkele keren tussen Groningen en Zwolle heen en weer was gereden. De Gelderse dambond besloot hem in 1988 te boycotten nadat hij in die provincie tweemaal verstek had laten gaan bij toernooien waar hij de hoofdgast was.

Beroemd is ook zijn optreden in de show van Mies Bouwman (AVRO, 1982). Nadat hij wereldkampioen was geworden werd hij uitgenodigd in deze show. Op de vraag hoe oud hij was, klapte Van der Wal dicht en bleef een tijdje stil.[1] Later zou hij in tientallen televisieprogramma's optreden. Ook nam hij een carnavalsplaat op met de titel Janus houd toch je kanus. Van der Wal was uitgesproken muzikaal, zijn kamer in een Gronings studentenhuis werd gedomineerd door zijn piano. Een bekend citaat van Van der Wal is: Een dammer praat niet veel. Als hij naar de bakker gaat zegt hij bijvoorbeeld: "Eén brood". Een ander citaat luidt: "Een mens wordt geboren, en een mens gaat dood. Daartussen bestaat er de mogelijkheid om te dammen."

Later ging hij zich richten op bridge en schaken, waarin hij een zeer respectabel niveau haalde en bijna net zo goed werd als zijn schaakleraar en kortstondige bridgepartner Erik Hoeksema.

Overlijden[bewerken]

In september 1996 werd bij Van der Wal leukemie vastgesteld. Al snel werd duidelijk dat de ziekte terminaal was en hij kreeg een levensverwachting van drie weken. Na de diagnose wilde Van der Wal het ziekenhuis verlaten en trok zich terug in zijn eigen huis in Groningen, waar hij werd verzorgd door zijn familie. Op zijn initiatief bezocht, de toen al doodzieke, Jannes van der Wal een schaaktoernooi van zijn schaakclub in Enschede. Volgens een van zijn vrienden kostte dit hem zeker een week van zijn leven. Enkele dagen later presenteerde Van der Wal aan zijn vriend en damcollega Auke Scholma een plan om het damspel spannender te maken: het doordammen, waarbij het aantal remises ernstig werd teruggedrongen. Een dag nadat Van der Wal zijn plan ontvouwde, overleed hij op 39-jarige leeftijd, nog geen week nadat hij zijn diagnose kreeg.[2][3]

Posthuum[bewerken]

In 1997 maakte Rein Hazewinkel een documentaire over Van der Wal onder de titel Jannes. In 2017 zond Andere Tijden Sport een documentaire uit over Van der Wal, getiteld Jannes van der Wal: De onbegrepen dammer.[4]

In 2016 maakte de Friese zanger Meindert Talma een lied over Van der Wal.[5] De Schaakclub Groningen noemde haar clubgebouw naar Van der Wal: het Jannes van der Wal Denksportcentrum.[6]

Palmares[bewerken]

Titels[bewerken]

  • Wereldkampioen dammen - 1982
  • Nederlands kampioen dammen - 1981, 1984, 1985, 1987
  • Nederlands kampioen sneldammen - 1978, 1980, 1981, 1983
  • Nederlands jeugdkampioen dammen - 1975

WK[bewerken]

  • 1980: 8e met 26 uit 21
  • 1982: Goud met 20 uit 13
  • 1983: 8e met 7 uit 14
  • 1984: 11e met 19 uit 19
  • 1986: 5e met 23 uit 19
  • 1990: 6e met 23 uit 19

NK[bewerken]

  • 1977: 6e met 11 uit 11
  • 1978: 8e met 10 uit 11
  • 1979: Brons met 17 uit 13
  • 1980: Zilver met 14 uit 11 [7]
  • 1981: Goud met 17 uit 11
  • 1982: Zilver met 16 uit 11
  • 1983: 9e met 8 uit 11
  • 1984: Goud met 15 uit 11
  • 1985: Goud met 17 uit 11
  • 1986: 4e met 12 uit 11
  • 1987: Goud met 15 uit 11
  • 1988: 4e met 15 uit 13
  • 1989: 8e met 12 uit 13
  • 1990: Zilver met 16 uit 13
  • 1991: 5e met 14 uit 13
  • 1992: 14e met 8 uit 13