Jever

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Jever
Gemeente in Duitsland Vlag van Duitsland
Wapen van Jever
Jever (Nedersaksen)
Jever
Situering
Deelstaat Vlag van de Duitse deelstaat Nedersaksen Nedersaksen
Landkreis Friesland
Coördinaten 53° 34′ NB, 7° 54′ OL
Algemeen
Oppervlakte 42,13 km²
Inwoners (31-12-2018[1]) 14.301
(339 inw./km²)
Hoogte 9 m
Burgemeester Jan Edo Albers (partijloos)
Overig
Postcode 26441
Netnummer 04461
Kenteken FRI
Gemeentenummer 03 4 55 007
Website www.stadt-jever.de
Locatie van Jever in Friesland
Jever in FRI.svg
Portaal  Portaalicoon   Duitsland

Jever is een stad in de Duitse deelstaat Nedersaksen. Het is de Kreisstadt van het Landkreis Friesland. De stad telt 14.301 inwoners.[1]

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Jever ligt in het oostelijke deel van het schiereiland Oost-Friesland. Met de directe omgeving wordt het aangeduid als het Jeverland. In het noorden grenst de stad aan de gemeente Wangerland, in het oosten aan de stad Schortens en in het westen aan de stad Wittmund in het Landkreis Wittmund.

Tot de stad (gemeente) Jever behoren naast de stad Jever ook de dorpen (Ortsteile):

  • Moorwarfen, 2 km ten oosten van Jever
  • Rahrdum, 3 à 4 km ten zuiden van Jever
  • Cleverns en Sandel (beide met monumentale middeleeuwse kerkjes), respectievelijk 4 en 6 km ten zuidwesten van Jever
  • Sandelermöns, direct ten ten zuiden van Sandel.

Economie[bewerken | brontekst bewerken]

De stad is bekend van het Pilsener bier Jever van de brouwerij Friesisches Brauhaus. Het bier wordt veel in Oost-Friesland gedronken en ook naar diverse landen geëxporteerd. Een belangrijke werkgeefster is ook een fabriek van biologisch afbreekbare verf.

Daarnaast zijn er op de diverse bedrijventerreinen van de gemeente veel kleinere handelsfirma's en ambachtelijke bedrijven gevestigd, van in het algemeen niet meer dan plaatselijk of regionaal belang. Ook is de dienstensector (onder andere het bestuur van de Kreis en diverse commerciële dienstverlenende bedrijven) van economisch belang.

Verkeer[bewerken | brontekst bewerken]

De stad heeft sinds 1871 een treinstation, Station Jever aan het deeltraject Spoorlijn Sande - Jever van de Ostfriesische Küstenbahn. Er stoppen alleen stoptreinen van en naar Sande bij Wilhelmshaven, en Esens (en uiteraard ook van en naar de tussenliggende stations).

Per auto is Jever te bereiken via de Autobahn A29, afrit 5 bij Wilhelmshaven, en vandaar circa 10 km noordwestwaarts over de Bundesstraße 210 via Schortens. Rijdt men 5 km verder westwaarts over deze Bundesstraße, dan bereikt men Wittmund.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

In de 10e en 11e eeuw had Jever een belangrijke zeehaven. Rond 1400 was Jever mogelijk enige tijd een handelssteunpunt voor de zeerovers van Klaus Störtebeker, de Likedeelers. Hoewel de haven in de loop der tijd verzandde, bleef de stad een handelsplaats van belang. Van 1546 tot eind 18e eeuw fungeerde Hooksiel als voorhaven voor Jever.

Het gebied was in de late middeleeuwen toneel van talrijke twisten tussen gebiedjes van Friese hoofdelingen, zoals Östringen. Ook waren er enige eeuwen daarvoor periodes waarin Deense vikingkrijgsheren en Welfische en Saksische heersers er de macht hadden.

Jever was vanaf eind 15e eeuw een heerlijkheid binnen het Heilige Roomse Rijk. De heerlijkheid Jever, nu in Nedersaksen, was niet bij een kreits ingedeeld. Vrouwe Maria van Jever verleende Jever stadsrechten in 1536. Vanaf 1669 behoorden stad en heerlijkheid Jever bij het Vorstendom Anhalt-Zerbst. In 1793 erfde de Russische keizerin Catharina de Grote Jever.

Napoleon veroverde het gebied in 1807 en bij de Vrede van Tilsit moest Rusland het gebied afstaan, waarna het gebied bij het koninkrijk Holland werd gevoegd als deel van het departement Oost-Friesland. Lodewijk Napoleon benoemde de Frans-Nederlandse generaal Étienne Jacques Travers tot baron van Jever. In 1810 werd het koninkrijk Holland, en dus ook Jever, bij het keizerrijk Frankrijk gevoegd.

In 1813 werd het gebied bezet door geallieerde troepen, waarna het Russische bestuur werd hersteld. In 1818 stond Rusland de heerlijkheid af aan het groothertogdom Oldenburg. Jever bleef daarbij in bezit van dezelfde dynastie, want zowel in Rusland als in Oldenburg regeerde het huis Holstein-Gottorp.

Het nationaal-socialisme had al vanaf 1920 invloed in Jever, deels omdat een belangrijke leraar aan het gymnasium een zeer actief nazi-propagandist was. Het kreeg om die reden in 1931 een propagandabezoek van Adolf Hitler en in 1932 van Joseph Goebbels. De nazi-partij NSDAP kreeg bij de verkiezingen van 1932 ruim 60% van de stemmen.

De stad bleef onbeschadigd in de Tweede Wereldoorlog. In 1972 werd de gemeente Cleverns-Sandel met de dorpen Cleverns en Sandel bij Jever gevoegd. In 2011 vierde Jever 475 Jahre – Stadt Jever, het 475-jarig jubileum van het jaar (1536) waarin Jever stadsrechten verkreeg.

Bouwwerken[bewerken | brontekst bewerken]

  • Het kasteel (gebouwd in de 14e eeuw, gerenoveerd in de 17e eeuw) herbergt een streekmuseum met een rijke cultuurhistorische collectie.
  • Net als in veel Nederlandse steden lopen er grachten (Graften) door de stad.
  • In de stad staat nog een uit 1610 daterend kerkje, de St.-Annenkapelle (in gebruik bij evangelisch-lutherse uitvaartdiensten).
  • De in 1964 gebouwde evangelisch-lutherse Stadtkirche wordt vanwege haar architectuur als monumentaal beschouwd. De kerk staat op de plaats van de in 1959 door brand verwoeste Oude Stadskerk. De apsis hiervan, die het 16e-eeuwse grafmonument voor Edo Wiemken de jongere bevat, bleef bij de brand gespaard en is in de nieuwe kerk ingebouwd.
  • De stad bezit nog enige monumentale 18e- en 19e- eeuwse woonhuizen.
  • Er staat een monumentaal standbeeld van Maria van Jever, dichtbij het kasteel.
  • De brouwerij van het Jever Pils heeft een brouwerijmuseum.
  • De Schlachtmühle is een achtkante bovenkruier op een stenen onderbouw, die qua uiterlijk zeer veel gelijkenis vertoont met de Wijhese Molen te Wijhe.

Partnersteden[bewerken | brontekst bewerken]

Bekende inwoners[bewerken | brontekst bewerken]

Geboren[bewerken | brontekst bewerken]

Andere bekende inwoners[bewerken | brontekst bewerken]

Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Jever van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.