Kana (Japans)

Gojūon, de klassieke indeling van hiragana en katakana

Kana is de verzamelnaam voor de twee syllabische schriften van het Japans:

• Hiragana (平仮名 in kanji, ひらがな, in hiragana)
• Katakana (片仮名 in kanji, カタカナ, in katakana)

Naast kana kent het Japans nog een schrift, het kanji, dat is overgenomen uit het Chinees.

Gebruik

Katakana wordt vaak gebruikt om namen en woorden waar geen kanji voor is te schrijven, om leenwoorden te schrijven en vrouwennamen te vormen. Verder worden losse klanken met katakana geschreven.

Met hiragana worden woorden geschreven als de schrijver het kanjiteken van dat woord niet kent, om werkwoordsvormen te vormen of als er wordt verwacht dat de lezer het kanjiteken misschien niet zal herkennen.

Kana wordt ook gebruikt om voor minder gebruikte kanjitekens de uitspraak aan te geven (furigana).

Tabellen

Twee tabellen die de Japanse kana rangschikken. Dit zijn de reguliere kana, bekend als gojūon en de gepalataliseerde kana, bekend als: yōon. In de tabel staan zowel de hiragana- als de katakana-karakters met rōmaji-transliteraties in de transliteratiesystemen: Kunrei-shiki en Hepburnsysteem; eveneens wordt een transcriptie gegeven in het IPA. Tevens worden de kana met dakuten en handakuten weergegeven in de tabel.

Gojūon met (han)dakuten

Zie Gojūon voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Gojūon met (han)dakuten

				Gyō												(han)dakuten
				·	/k/	/s/	/t/	/n/	/h/	/m/	/j/	/r/	/w/	/ɴ/		/g/	/z/	/d/	/b/		/p/
	A	Hiragana		あ	か	さ	た	な	は	ま	や	ら	わ	ん		が	ざ	だ	ば		ぱ
		Katakana		ア	カ	サ	タ	ナ	ハ	マ	ヤ	ラ	ワ	ン		ガ	ザ	ダ	バ		パ
		Rōmaji	H	a	ka	sa	ta	na	ha	ma	ya	ra	wa	n		ga	za	da	ba		pa
			K	a	ka	sa	ta	na	ha	ma	ya	ra	wa	n		ga	za	da	ba		pa
		IPA		[a]	[ka]	[sa]	[ta]	[na]	[ha]	[ma]	[ja]	[ra]	[wa]	[ɴ]		[ga]	[za]	[da]	[ba]		[pa]
	I	Hiragana		い	き	し	ち	に	ひ	み	X	り	ゐ			ぎ	じ	ぢ	び		ぴ
		Katakana		イ	キ	シ	チ	ニ	ヒ	ミ		リ	ヰ			ギ	ジ	ヂ	ビ		ピ
		Rōmaji	H	i	ki	shi	chi	ni	hi	mi		ri	wi			gi	ji	ji	bi		pi
			K	i	ki	si	ti	ni	hi	mi		ri	i			gi	zi	zi	bi		pi
		IPA		[i]	[kʲi]	[ɕi]	[tɕi]	[ɲi]	[çi]	[mʲi]		[ɾʲi]	[i]			[ɡʲi]	[ʑi]	[ʑi]	[bʲi]		[pʲi]
	U	Hiragana		う	く	す	つ	ぬ	ふ	む	ゆ	る	X			ぐ	ず	づ	ぶ		ぷ
		Katakana		ウ	ク	ス	ツ	ヌ	フ	ム	ユ	ル				グ	ズ	ヅ	ブ		プ
Dan
		Rōmaji	H	u	ku	su	tsu	nu	fu	mu	yu	ru				gu	zu	zu	bu		pu
			K	u	ku	su	tu	nu	hu	mu	yu	ru				gu	zu	zu	bu		pu
		IPA		[ɯ]	[kɯ]	[sɯ]	[t͡sɯ]	[nɯ]	[ɸɯ]	[mɯ]	[jɯ]	[ɾɯ]				[gɯ]	[zɯ]	[zɯ]	[bɯ]		[pɯ]
	E	Hiragana		え	け	せ	て	ね	へ	め	X	れ	ゑ			げ	ぜ	で	べ		ぺ
		Katakana		エ	ケ	セ	テ	ネ	ヘ	メ		レ	ヱ			ゲ	ゼ	デ	ベ		ペ
		Rōmaji	H	e	ke	se	te	ne	he	me		re	we			ge	ze	de	be		pe
			K	e	ke	se	te	ne	he	me		re	e			ge	ze	de	be		pe
		IPA		[e]	[ke]	[se]	[te]	[ne]	[he]	[me]		[re]	[we]			[ge]	[ze]	[de]	[be]		[pe]
	O	Hiragana		お	こ	そ	と	の	ほ	も	よ	ろ	を			ご	ぞ	ど	ぼ		ぽ
		Katakana		オ	コ	ソ	ト	ノ	ホ	モ	ヨ	ロ	ヲ			ゴ	ゾ	ド	ボ		ポ
		Rōmaji	H	o	ko	so	to	no	ho	mo	yo	ro	wo			go	zo	do	bo		po
			K	o	ko	so	to	no	ho	mo	yo	ro	o			go	zo	do	bo		po
		IPA		[o]	[ko]	[so]	[to]	[no]	[ho]	[mo]	[jo]	[ro]	[wo]			[go]	[zo]	[do]	[bo]		[po]
​ Kana zijn niet langer meer in gebruik. Rōmaji in blauw geven aan waar Hepburn en Kunrei-shiki van elkaar verschillen. X geeft aan dat er geen kana bestaat voor die uitspraak. ゛ - Dakuten geeft de stemhebbendheid van een kana aan. ゜ - Handakuten geeft de plofklank van een kana aan.

Yōon met (han)dakuten

Zie Yōon voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

拗音 (yōon) Gebogen klank

				Gyō
				Digrafen - Yōon								Digrafen - Yōon met (han)dakuten
				/ki/	/si/	/ti/	/ni/	/hi/	/mi/	/ri/		/gi/	/ji/	/ji/	/bi/		/pi/
	ya	Hiragana		きゃ	しゃ	ちゃ	にゃ	ひゃ	みゃ	りゃ		ぎゃ	じゃ	ぢゃ	びゃ		ぴゃ
		Katakana		キャ	シャ	チャ	ニャ	ヒャ	ミャ	リャ		ギャ	ジャ	ヂャ	ビャ		ピャ
		Rōmaji	H	kya	sha	cha	nya	hya	mya	rya		gya	ja	ja	bya		pya
			K	kya	sya	tya	nya	hya	mya	rya		gya	zya	zya	bya		pya
		IPA		[kʲa]	[ɕa]	[t͡ɕa]	[ɲa]	[ça]	[mʲa]	[ɾʲa]		[ɡʲa]	[(d)ʑa]	[(d)ʑa]	[bʲa]		[pʲa]
	yu	Hiragana		きゅ	しゅ	ちゅ	にゅ	ひゅ	みゅ	りゅ		ぎゅ	じゅ	ぢゅ	びゅ		ぴゅ
		Katakana		キュ	シュ	チュ	ニュ	ヒュ	ミュ	リュ		ギュ	ジュ	ヂュ	ビュ		ピュ
Dan		Rōmaji	H	kyu	shu	chu	nyu	hyu	myu	ryu		gyu	ju	ju	byu		pyu
			K	kyu	syu	tyu	nyu	hyu	myu	ryu		gyu	zyu	zyu	byu		pyu
		IPA		[kʲɯ]	[ɕɯ]	[t͡ɕɯ]	[ɲɯ]	[çɯ]	[mʲɯ]	[ɾʲɯ]		[ɡʲɯ]	[(d)ʑɯ]	[(d)ʑɯ]	[bʲɯ]		[pʲɯ]
	yo	Hiragana		きょ	しょ	ちょ	にょ	ひょ	みょ	りょ		ぎょ	じょ	ぢょ	びょ		ぴょ
		Katakana		キョ	ショ	チョ	ニョ	ヒョ	ミョ	リョ		ギョ	ジョ	ヂョ	ビョ		ピョ
		Rōmaji	H	kyo	sho	cho	nyo	hyo	myo	ryo		gyo	jo	jo	byo		pyo
			K	kyo	syo	tyo	nyo	hyo	myo	ryo		gyo	zyo	zyo	byo		pyo
		IPA		[kʲo]	[ɕo]	[t͡ɕo]	[ɲo]	[ço]	[mʲo]	[ɾʲo]		[ɡʲo]	[(d)ʑo]	[(d)ʑo]	[bʲo]		[pʲo]
​ Kana zijn niet langer meer in gebruik. Rōmaji in blauw geven aan waar Hepburn en Kunrei-shiki van elkaar verschillen. ゛ - Dakuten geeft de stemhebbendheid van een kana aan. ゜ - Handakuten geeft de plofklank van een kana aan.

Het Japanse syllabarium

In onderstaande tabel staat het traditionele Japanse syllabarium, bekend als gojūon. Elke 'lettergreep' in de gojūon is ook een mora. Elke mora kan worden geschreven met een hiragana- of een katakana-karakter.

Gojūon in hiragana en katakana

	Gyō
n	w	r	y	m	h	n	t	s	k	•		Dan
ん / ン	わ / ワ	ら / ラ	や / ヤ	ま / マ	は / ハ	な / ナ	た / タ	さ / サ	か / カ	あ / ア	a
n	wa	ra	ya	ma	ha	na	ta	sa	ka	a
	ゐ / ヰ	り / リ	X	み / ミ	ひ / ヒ	に / ニ	ち / チ	し / シ	き / キ	い / イ	i
	wi	ri		mi	hi	ni	chi	shi	ki	i
	X	る / ル	ゆ / ユ	む / ム	ふ / フ	ぬ / ヌ	つ / ツ	す / ス	く / ク	う / ウ	u
		ru	yu	mu	fu	nu	tsu	su	ku	u
	ゑ / ヱ	れ / レ	X	め / メ	へ / ヘ	ね / ネ	て / テ	せ / セ	け / ケ	え / エ	e
	we	re		me	he	ne	te	se	ke	e
	を / ヲ	ろ / ロ	よ / ヨ	も / モ	ほ / ホ	の / ノ	と / ト	そ / ソ	こ / コ	お / オ	o
	wo	ro	yo	mo	ho	no	to	so	ko	o

Zie ook

• Furigana

Externe link

• Kana-oefening

Bronnen, noten en/of referenties

• (en) Encyclopaedia Britannica: Japanese language: Writing systems
• (en) Encyclopaedia Britannica: Writing: Chinese writing and its derivatives
• (nl) Rob Berkel, Het ABC van Japan - Schrift en Schrijven in een fascinerend land (Groels, 2000)

· ·

De Japanse taal (日本語 Nihongo)

Japanse literatuur · Japanse dichtkunst · Japanse kalligrafie · Japanse woorden met Nederlandse oorsprong

· ·

Karakterschriften in Azië

China:	Chinees schrift (traditionele en vereenvoudigde Chinese karakters) · zhuyin · guozi · fangyanzi · Zetian wenzi · nüshu · Kitanschrift · Xixiaschrift · Jurchenschrift
Korea:	hanja · hangul
Japan:	kanji · kana (hiragana, katakana, furigana)
Vietnam:	chữ nôm · chữ nho (hán tự)